"Το δίχτυ με τις μαύρες τρύπες και τα δυναμικά πεδία που υπάρχουν πέραν της Σελήνης"

O Λουκιανός γεννήθηκε στη Συρία το 120 μ.Χ, από τα έργα του ξεχωρίζει : " Μία αληθινή ιστορία".

Βέβαια, υποτίθεται ότι όσα αναφέρονται στο συγκεκριμένο έργο είναι "φανταστικά".

Η ιστορία του αυτή ξεκινά ταξιδεύοντας με ένα καράβι, από τις Ηράκλειες Στήλες προς τον Δυτικό Ωκεανό (Ατλαντικό), μαζί με τους 50 συντρόφους του. 

Αρχικά έφθασαν σ' ένα νησί, που το εξερεύνησαν και βρήκαν μια χάλκινη στήλη με μισοσβησμένα ελληνικά γράμματα, που έλεγαν: "Ως εδώ έφθασαν ο Διόνυσος και ο Ηρακλής".

Αν και γνωρίζουμε πια πως οι αρχαίοι προγονοί μας ταξίδευαν στην Αμερική, ωστόσο το νησί αυτό πρέπει να βρίσκονταν κοντά στο ΤΡΙΓΩΝΟ ΤΩΝ ΒΕΡΜΟΥΔΩΝ, εκεί που ακόμη και σήμερα κατά καιρούς χάνονται πλοία και αεροπλάνα. Γιατί, αφού απεχώρησαν απ΄ αυτό κι δεν το έβλεπαν πια, κατά το μεσημέρι σηκώθηκε σίφουνας και πήρε το καράβι και το στριφογύρισε μέχρι που το σήκωσε ψηλά στα 300 στάδια. 

Ο Λουκιανός αναφέρει ότι το καράβι ο σίφουνας το έφερε μέχρι την Σελήνη, που ήταν κατοικημένη. 

Αν και σήμερα η Σελήνη έχει χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ένας νεκρός πλανήτης. 

Εδώ, μία εντυπωσιακή σύμπτωση είναι ότι η Εθνική Διοίκηση Ωκεανογραφίας και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ, όταν παλαιότερα έθετε σε πολική τροχιά δορυφόρους σ' ένα ύψος 800 μιλίων, οι δορυφόροι συχνά λειτουργούσαν λάθος μόνο όταν βρίσκονται πάνω από το τρίγωνο των Βερμούδων (Διαβόλου).

Το Τρίγωνο του Διαβόλου δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια τρύπα στο Βόρειο πόλο. Η τρύπα αυτή στο Βόρειο πόλο, που άλλοτε θεωρείται μια "μαύρη τρύπα" και άλλοτε πύλη για έξω κόσμους, αποτελεί ένα δυναμικό πεδίο από το οποίο αρχίζει ο ένας από τους τρείς ουράνιους δίαυλους...

Στη Σελήνη, λοιπόν, δέχτηκε τον Λουκιανό ο βασιλιά της, όπου πήρε μέρος και σε αγώνες εναντίον των κατοίκων του Ήλιου.

Σ' αυτόν τον αγώνα χρησιμοποιήθηκαν οι ιππόγυποι, που ήταν άνθρωποι καβάλα σε μεγάλους γύπες και οι νεφελοκένταυροι, που ήταν άνθρωποί μαζί με φτερωτά άλογα.. Στους τόπους αυτούς οι άνθρωποι φοράνε γυαλιά και τα φυλάνε μέχρι να τα ξαναχρειαστούν... 

Στα ανάκτορα υπήρχε ένα, όχι και τόσο βαθύ πηγάδι, όπου μέσα του είχε ένα μεγάλο καθρέφτη. 

Αν κατέβαινε κάποιος εκεί μπορούσε να ακούσει τις συνομιλίες στη Γη και να δει όλες τις πολιτείες.

Οι αναφορές αυτές του Λουκιανού σήμερα ανταποκρίνονται άριστα με την τεχνολογία του διαστήματος και όχι μόνον.

Από τις "αινιγματικές φωτογραφίες" με τις παράξενες κατασκεύες της Σελήνη και από πολλά άλλα, εξάγουμε το συμπέρασμα ότι η Σελήνη ήταν ο πρώτος διαστημικός σταθμός των Ελλήνων, την εποχή που τα ταξίδια τους στηριζόταν σ' ένα Παγκόσμιο Γεωδαιτικό σύστημα άμεσα συνδεδεμένο με τα μεγαλιθικά και τις πυραμίδες.

Εν συνεχεία, ο Λουκιανός εξηγεί το πλέον εντυπωσιακό, πως για να ταξίδέψει μετά την Σελήνη πρόσταξε τις μεγάλες αράχνες που ζουν εκεί να υφάνουν πέρα για πέρα το αέρινο διάστημα μεταξύ Σελήνες και Αφροδίτης...

Εδώ εννοεί το δίχτυ, που αναγνωρίζουν πολλοί ερευνητές, με τις μαύρες τρύπες και τα δυναμικά πεδία που υπάρχουν πέραν της Σελήνης....

ΠΗΓΗ

πηγή-erevnw

Διαβάστε περισσότερα... »

Φορωνίς: το αρχαιότερο έπος που χάθηκε

Προς τιμήν του Φορωνέως γράφτηκε το αρχαιότερο έπος με τίτλο «Φορωνίς», από άγνωστο ποιητή, που χάθηκε. Αυτό το έπος χρησιμοποίησαν ως πηγή τους οι λογογράφοι Ακουσίλαος και Ελλάνικος και από αυτούς οι μεταγενέστεροι, από τους οποίους παίρνουμε μια εικόνα από το περιεχόμενό του.

Ο Αργείος διθυραμβοποιός Ελλάνικος, με πρότυπο αυτό το πρώτο έπος, έγραψε δέκα βιβλία με τίτλο «Φορωνίς» που πραγματεύονταν περί της βασιλείας και των έργων του.

Η «Φορωνίς» ιστορούσε τον κατακλυσμό του Ωγύγου και την ευεργετική βασιλεία των Ιναχιδών, που δεν επεδίωξε πολέμους, αλλά στα χρόνια αυτά που ανέτειλε η αυγή του πολιτισμού, συνέβαλε στην καλλιέργεια των εγχωρίων σπερμάτων του.

Σ’ αυτό ο Φορωνεύς θεωρείται ως φορέας του ανθρώπινου πολιτισμού και αποκαλείται «πατήρ θνητών ανθρώπων και πρώτος άνθρωπος»:

«Υπάρχει δε και αυτή η παράδοσις: Πως ο Φορωνεύς σε τούτη τη χώρα ήταν ο πρώτος κάτοικος και ο Ίναχος δεν ήταν άνθρωπος αλλά ποταμός και πατέρας του Φορωνέα»

Σύμφωνα ακόμη με το έπος αυτό ο Φορωνεύς μετά τον κατακλυσμό, αποφάσισε να συγκεντρώσει σε έναν τόπο τους απογόνους του και μαζί και τους άλλους και να προστατεύσει το άοπλο και ανυπεράσπιστο ανθρώπινο γένος, γιατί καθώς ζούσαν σκορπισμένοι και απομονωμένοι, κινδύνευαν ν’ αφανιστούν, από τα θηρία και τους άλλους εχθρούς.

Τότε ο Δίας που βασίλευε σε θεούς και ανθρώπους, με την προτροπή της Ήρας του παραδίδει την εξουσία και ο Φορωνεύς γίνεται ο πρώτος θνητός βασιλιάς.Η Ήρα τον συμπαθούσε γιατί ίδρυσε το πρώτο ιερό της στο Άργος και καθιέρωσε τις θυσίες προς τιμήν της, αλλά και γιατί στη διαμάχη της με τον Ποσειδώνα είχε πάρει το μέρος της.

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Ερμής σκόρπισε τους ανθρώπους σε διάφορες πολιτείες πάνω στη γη, αφού δεν χωρούσαν όλοι σε μια πόλη. Όμως προέκυψαν καινούργια προβλήματα. Ενώ στην αρχή οι άνθρωποι είχαν μία γλώσσα, τώρα μιλούσαν διαφορετικές.Αυτή η σύγχυσις γλωσσών, έγινε αιτία ερίδων και πολέμων. Για να ζουν οι άνθρωποι με δικαιοσύνη και αρμονικά, ο Φορωνεύς συνέταξε τους πρώτους νόμους και ίδρυσε τα πρώτα δικαστήρια. Επινόησε επίσης τα όπλα, δίδαξε στους υπηκόους του η χρήση τους για να προστατεύονται από τα άγρια θηρία, να τρέφονται από το κυνήγι, αλλά και να τα χρησιμοποιούν όπου δεν επιβαλλόταν ο νόμος.

Από την Ωκεανίδα Μελία (ή Αργεία) ο Ίναχος απέκτησε τον Φορωνέα, τον Αιγιαλέα και την Ιώ. Ως παιδιά του αναφέρονται ακόμη ο Φηγεύς, ο Πελασγός, ο Άργος και η Μυκήνη. Ο Φορωνεύς που διαδέχτηκε τον Ίναχο, θεωρείται ο γενάρχης της Πελασγικής φυλής. Η βασιλεία του συνέπεσε με τον μεγάλο κατακλυσμό του Ωγύγου:

«Πρώτος παρ’ Αθηναίοις μνημονεύεται Ώγυγος καθ’ όν Έλλησιν ο μέγας και παλαιός ιστορείται κατακλυσμός. Τούτο λέγεται συγχρονίσαι Φορωνεύς ο Ινάχου, Αργείων βασιλεύς».

Ο Παυσανίας διασώζει πληροφορίες από το αρχαιότερο έπος Φορωνίς, σύμφωνα με το οποίο ο Φορωνεύς μετά από αυτόν τον κατακλυσμό, ήταν ο πρώτος που συγκέντρωσε τους ανθρώπους σε έναν τόπο, και τους δίδαξε τον τρόπο του κοινωνικού βίου, ιδρύοντας έτσι την πρώτη πόλη:

«Ο Φορωνεύς δε ο γιος του Ινάχου είναι εκείνος που πρώτος συγκέντρωσε τους ανθρώπους σε κοινότητες, ενώ πριν κατοικούσαν σκόρπιοι ο καθένας μόνος του στα δάση και στα βουνά. Και γι αυτό το μέρος που για πρώτη φορά μαζεύτηκαν ονομάσθηκε «Φορωνικόν».

Προηγουμένως ζούσαν σκόρπιοι και απομονωμένοι όπως οι Κύκλωπες, για τους οποίους ο Όμηρος γράφει:

«Δεν έχουν προεστών βουλές, μήτε από νόμους ξέρουν

και κατοικούνε στων βουνών κατακόρυφα τις ράχες,

μέσα σε βαθουλές σπηλιές και τα παιδιά του ορίζει

καθείς και τη γυναίκα του και δεν ψηφάει τους άλλους»

Ακόμη για χάρη των ανθρώπων ο Φορωνεύς μεταφέρει τη φωτιά από τον ουρανό με τη συναίνεση του Δία και διδάσκει τους ανθρώπους να την χρησιμοποιούν, κυρίως για να προσφέρουν θυσίες:

«Πιο πέρα από το ομοίωμα (του Βίτωνος) υπάρχει ένας τόπος όπου καίνε φωτιά, που τη λένε φωτιά του Φορωνέα, γιατί οι Αργείοι δεν παραδέχονται πως ο Προμηθεύς έδωσε στους ανθρώπους τη φωτιά, αλλά αποδίδουν την εύρεσή της στο Φορωνέα».

Την φωτιά αυτή διατηρούσαν οι Αργείοι άσβεστη στον ναό του Λυκίου Απόλλωνος και την ονόμαζαν Φορωνικόν πυρ. Ακόμη, όπως γράφει ο Παυσανίας, οι Αργείοι πρόσφεραν θυσίες στον τάφο του Φορωνέα, μέχρι τα δικά του χρόνια.Από τον Φορωνέα και τη νύμφη Τηλεδίκη γεννήθηκαν ο Άπις και η Νιόβη. Στο μικρό χρονικό διάστημα που βασίλεψε στο Άργος ο Άπις, όλη η Πελοπόννησος ονομαζόταν Απία και οι κάτοικοί της Απιδόνες.

Η Νιόβη ήταν η πρώτη θνητή γυναίκα με την οποία έσμιξε ο Δίας. Από την ένωση αυτή γεννήθηκαν ο Πελασγός και ο Άργος. Από αυτόν τον γιό του Δία και της Νιόβης η πολιτεία αλλά και όλη η Πελοπόννησος μετονομάστηκε από Απία σε Άργος.

πηγή-theseus-aegean

Διαβάστε περισσότερα... »

Φαρμακολογία και Αστρονομία στην Οδύσσεια

 Oι προηγμένες επιστημονικές και τεχνολογικές γνώσεις που μας δίνει ο Όμηρος

Για πολλούς αιώνες τα ομηρικά έπη θεωρούνταν απλή καταγραφή μύθων των Ελλήνων της προϊστορικής εποχής, έως ότου ο Σλίμαν, στηριζόμενος σε πληροφορίες από την Ιλιάδα, κατόρθωσε να εντοπίσει τα ερείπια της αρχαίας Τροίας. Από την εποχή εκείνη τα ομηρικά έπη αντιμετωπίζονται με περισσότερη προσοχή από τον επιστημονικό κόσμο και αποτελούν πολλές φορές έναυσμα για ερευνητικές προσπάθειες. 

Ειδικότερα η Οδύσσεια έχει προσελκύσει για περισσότερα από 100 χρόνια το ενδιαφέρον επιστημόνων από πολλούς κλάδους των φυσικών επιστημών, όπως για παράδειγμα η Γεωλογία, η Παλαιοντολογία, η Φαρμακολογία και η Αστρονομία. Ο λόγος είναι ότι η Οδύσσεια περιέχει πληροφορίες για την Εποχή του Σιδήρου, που είναι μεταγενέστερη από την Εποχή του Χαλκού στην οποία αναφέρεται η Ιλιάδα. Ετσι κατά τεκμήριον μεταφέρει μεταγενέστερες και άρα πιο προηγμένες επιστημονικές και τεχνολογικές γνώσεις.

Ο πρώτος που προσπάθησε να «διαβάσει» τα ομηρικά έπη με το μάτι ενός επιστήμονα των φυσικών επιστημών φαίνεται ότι ήταν ο Κωνσταντίνος Ζέγγελης, καθηγητής της Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο Ζέγγελης δημοσίευσε στα τέλη του προπερασμένου αιώνα ένα βιβλίο με τίτλο «Η επιστήμη της φύσεως παρ΄ Ομήρω», το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα από το Πανεπιστήμιο της Πάτρας. Δεν είναι τυχαία η εμπλοκή ενός χημικού σε αυτό το θέμα, αφού στην Ιλιάδα και στην Οδύσσεια αναφέρονται πάμπολλα θέματα που άπτονται της Χημείας.

Ενα από τα πιο ενδιαφέροντα αναφέρεται στο αντίδοτο που έδωσε ο Ερμής στον Οδυσσέα για να εξουδετερώσει το μαγικό φίλτρο της Κίρκης, με το οποίο αυτή είχε μεταμορφώσει τους άνδρες του Οδυσσέα σε χοίρους. Ο Ομηρος αναφέρει ότι, καθώς ο Οδυσσέας πήγαινε προς το παλάτι της Κίρκης για να σώσει τους συντρόφους του, τον συνάντησε ο Ερμής, ο οποίος του έδωσε το φυτό «μώλυ», που ήταν το αντίδοτο για το φίλτρο της Κίρκης. Ο Ομηρος δεν δίνει καμία άλλη πληροφορία για αυτό το φυτό, εκτός από το ότι έχει άσπρα άνθη, μαύρη ρίζα και ξεριζώνεται δύσκολα. 

Η άποψη που έχει επικρατήσει σήμερα είναι ότι το «φίλτρο» της Κίρκης ήταν ένα μείγμα αντιχολινεργικών ουσιών, όπως η ατροπίνη και η σκοπολαμίνη, που προκαλούν παραισθήσεις. 

Επομένως το μώλυ θα έπρεπε να περιέχει ένα αντιχολινεργικό αντίδοτο. Στη βιβλιογραφία αναφέρονται δύο φυτά που έχουν μαύρη ρίζα, λευκά άνθη και περιέχουν αντιχολινεργικά αντίδοτα: ο γάλανθος ο χιονώδης και ο ελλέβορος. Τα φαρμακολογικά χαρακτηριστικά του γάλανθου ταιριάζουν περισσότερο στη δράση του μώλυ, αλλά ο ελλέβορος έχει μεγαλύτερο ριζικό σύστημα και άρα είναι δυσκολότερο να ξεριζωθεί.

Το σημαντικότερο φυσικά σημείο της Οδύσσειας είναι η επιστροφή του ήρωα στην «Ιθάκη». Το όνομα του νησιού είναι σε εισαγωγικά, επειδή κατ΄ αρχήν δεν είμαστε σίγουροι αν η ομηρική Ιθάκη είναι το νησί που γνωρίζουμε σήμερα με αυτό το όνομα. Αν και η επικρατούσα γενικά άποψη είναι ότι η σημερινή Ιθάκη είναι όντως το νησί του Οδυσσέα, υπάρχουν και «αιρετικές» απόψεις που τοποθετούν την ομηρική Ιθάκη σε άλλα νησιά του Ιονίου Πελάγους. 

Πιο πρόσφατη είναι αυτή μιας βρετανικής ομάδας, που διαπίστωσε ότι η χερσόνησος της Παλλικής στην Κεφαλλονιά ήταν παλαιότερα ανεξάρτητο νησί και θα μπορούσε, έτσι, να είναι η ομηρική Ιθάκη. Πέρα από την ταυτοποίηση όμως της πατρίδας του Οδυσσέα, πολύ σημαντικό στοιχείο είναι και η χρονολόγηση της ημέρας της επιστροφής του, αφού έτσι μπορεί να διασταυρωθεί με ανεξάρτητο τρόπο η χρονολόγηση της καταστροφής της Τροίας.

Ο Οδυσσέας με τη βοήθεια του Ερμή μεταμορφώνει τους συντρόφους του πάλι σε ανθρώπους.

Στην Οδύσσεια περιγράφεται με ασυνήθιστα πολλές λεπτομέρειες η τελική φάση της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη, με βασικότερο στοιχείο το γεγονός ότι την ημέρα που σκοτώνει τους μνηστήρες της Πηνελόπης καταγράφεται και ένα ασυνήθιστο γεγονός, που θεωρείται η αρχαιότερη καταγραφή ολικής ηλιακής έκλειψης. Σε μετάφραση των Καζαντζάκη – Κακριδή ο μάντης Θεοκλύμενος λέει στους μνηστήρες: «Η αυλή πλημμύρισε ίσκιους, που ξεκινούν στα μαύρα Τρίσκοτα να κατεβούν, κι ο γήλιος από τα ουράνια εχάθη, κι άπλωσε βαριά καταχνιά ολούθε!». 

Οι ολικές ηλιακές εκλείψεις είναι σχετικά σπάνιο γεγονός σε έναν συγκεκριμένο τόπο, αφού συμβαίνουν κατά μέσον όρο μία φορά κάθε 360 χρόνια. Επομένως, αν περιορίσει κανείς την περιοχή από την οποία η έκλειψη αυτή φαινόταν ως ολική, θα μπορούσε ίσως να εντοπίσει μια «λογική» ημερομηνία για την ημέρα που συνέβη. Στη διαδικασία αυτή υπεισέρχονται και οι υπόλοιπες πληροφορίες που δίνει ο Ομηρος. Κατ΄ αρχήν ο Ερμής ταξιδεύει δυτικά ως την Ωγυγία και, αφού υποδεικνύει στην Καλυψώ να αφήσει τον Οδυσσέα να επιστρέψει στην πατρίδα του, επιστρέφει ανατολικά. 

Μετά την αναχώρηση του Ερμή ο Οδυσσέας σαλπάρει με το πλοίο του και ακολουθεί τις οδηγίες της Καλυψούς, πλέοντας έτσι ώστε να παρατηρεί τις Πλειάδες και τον αστερισμό του Βοώτη και έχοντας τη Μεγάλη Αρκτο στα αριστερά του. Στη συνέχεια, περνώντας από το νησί των Φαιάκων, φθάνει στην Ιθάκη όταν ο πλανήτης Αφροδίτη είναι ορατός ως Αυγερινός. 

Αν ταυτοποιήσουμε τον Ερμή με τον ομώνυμο πλανήτη, τότε όλα τα παραπάνω στοιχεία, δηλαδή η απομάκρυνση του Ερμή δυτικά του Ηλίου και η στροφή του προς ανατολάς, η ταυτόχρονη θέση Πλειάδων και Βοώτη πάνω από τον ορίζοντα και η εμφάνιση της Αφροδίτης ως Αυγερινού συμπίπτουν ταυτόχρονα μία φορά κάθε 2.000 χρόνια! Επειδή είναι ήδη γνωστό από τις αρχαιολογικές ανασκαφές της Τροίας πως η καταστροφή της πόλης συντελέστηκε γύρω στο 1190 π.Χ., είναι φανερό ότι αν κοντά σε αυτή τη χρονιά υπήρξε μια τέτοια «σύμπτωση», το γεγονός αυτό δεν μπορεί να σημαίνει τίποτε περισσότερο από μια ανεξάρτητη επιβεβαίωση της χρονολογίας της καταστροφής της Τροίας. 

Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι όντως μία από τις φορές που όλα τα γεγονότα που περιγράφονται στην Οδύσσεια συνέβησαν ταυτόχρονα ήταν την άνοιξη του 1178 π.Χ., οπότε καταλήγουμε σε ένα πολύ ακριβές συμπέρασμα: ο Οδυσσέας σκότωσε τους μνηστήρες της Πηνελόπης στις 16 Απριλίου 1178 π.Χ., οπότε η καταστροφή της Τροίας είχε συμβεί δέκα χρόνια πριν, όσο διήρκεσαν οι περιπέτειες του Οδυσσέα, δηλαδή το 1188 π.Χ. 

Το συμπέρασμα δεν αλλάζει αν η ομηρική Ιθάκη μετακινηθεί στη χερσόνησο της Παλλικής, επειδή οι δύο τοποθεσίες απέχουν πολύ λίγο μεταξύ τους. Αξίζει να αναφερθεί ότι οκτώ αρχαίοι συγγραφείς, μεταξύ των οποίων ο Πλάτωνας, ο Ερατοσθένης και ο Ηρόδοτος, έχουν δώσει τις δικές τους εκτιμήσεις για τη χρονολογία της καταστροφής της Τροίας, από τις οποίες εντυπωσιακά κοντά στον παραπάνω υπολογισμό πέφτει η εκτίμηση του Ερατοσθένη, που ήταν 1184 π.Χ.!

πηγή-hellas-now.com

Διαβάστε περισσότερα... »

Οι Σφίγγες στην αρχαία Ελληνική Μυθολογία (αποσυμβολισμός)

 
Κόρη τῆς Ἔχιδνας καὶ τοῦ Τυφῶνος καὶ προϊὸν αἰμομιξίας, ἡ Σφίγξ ἀποτελεῖ τὸ τερατῶδες πρότυπο τῶν ἀδυναμιῶν καὶ τῶν ὑπερβολῶν τοῦ ἑαυτοῦ μας. Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ σύνθετα σύμβολα τῆς Ἑλληνικῆς μυθολογίας, καθὼς παρουσιάζει τέσσερις μορφές:

α) Κεφαλὴ παρθένου (δηλ. νεαροῦ κοριτσιοῦ)
 
β) Στῆθος καὶ φτερὰ πτηνοῦ
 
γ) Σῶμα λέοντος
 
δ) Οὐρὰ ὄφεως
 
Ὁ ἀριθμὸς 4 εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν τεσσάρων στοιχείων ποὺ συγκροτοῦν τὸν ὁρατὸ κόσμο, μόνο ποὺ στὴν περίπτωση τῆς Σφιγγός βρίσκονται σὲ πλήρη ἀστάθεια.

α) Κεφαλὴ παρθένου-στοιχεῖο ὕδατος

Ἡ ὀμορφιὰ τῆς κεφαλῆς εἶναι ἐπικίνδυνη καὶ ἀναξιόπιστη, διότι ἐξαπατᾶ ἐκείνον ποὺ βλέπει τὴν Σφίγγα καὶ τὸν ἐμποδίζει νὰ δεῖ τὴν δολιότητα καὶ τὴν διαστροφὴ ποὺ κρύβει τὸ ὑπόλοιπο σῶμα της. 

Ἡ κεφαλὴ τῆς Σφιγγὸς συνδυάζεται μὲ τὸ στοιχεῖο τοῦ ὕδατος, διότι ἡ ὀμορφιά της διεγείρει συναισθήματα, ποὺ παρασύρουν τὴν ψυχὴ σὲ λανθασμένες ἐκτιμήσεις. Ἄλλωστε καὶ τὸ νερὸ ἔχει αὐτὴν τὴν ἰδιότητα νὰ δημιουργεῖ λανθασμένες ἐκτιμήσεις γιὰ τὰ ἀντικείμενα ποὺ βρίσκονται ἐντός του, καθὼς παραμορφώνει τὸ μέγεθός τους καὶ τὴ μορφή τους.

Συνεπῶς, κεφαλὴ παρθένου καὶ ὕδωρ συμβολίζουν τὴν ἐξαπάτηση, καθὼς καὶ τὴν εὔκολη διολίσθηση σὲ προσδοκίες καὶ φαντασιώσεις χωρὶς ἀντίκρισμα. 

 
β) Στῆθος καὶ φτερὰ πτηνοῦ-στοιχεῖο ἀέρος
Τὸ στῆθος τῆς Σφιγγὸς εἶναι συνήθως στῆθος πτηνοῦ καὶ ὄχι γυναίκας. Εἶναι καλυμμένο μὲ φτερὰ καὶ μοιάζει προτεταμένο καὶ ντυμένο θυμίζοντας γυναικεῖο στῆθος καὶ διεγείροντας μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο τὴν φαντασία μὲ τὴν προοπτικὴ μιᾶς ἡδονικῆς ἀπόλαυσης. Ἡ προσμονὴ τῆς ἀπόλαυσης παραμένει στὴν ψυχὴ ὡς ἀνεκπλήρωτος πόθος, γεμίζοντάς την μὲ ἄγχος γιὰ τὴν ἀπόκτηση ἑνὸς ἀνέφικτου πράγματος.

Τὰ φτερὰ ὠθοῦν αὐτὴν τὴν φαντασίωση σὲ πιθανές, ἀληθοφανεῖς καὶ μὴ πραγματικὲς «πτήσεις». Τὰ φτερὰ λόγῳ τοῦ μικροῦ τους μεγέθους δὲν μποροῦν νὰ βοηθήσουν τὴν Σφίγγα νὰ πετάξει. Συμβολίζουν ὄχι τὴν ἰκανότητα γιὰ ἀνάταση, ἀλλὰ ἁπλῶς τὴν ἀνεκπλήρωτη ἐπιθυμία, καθὼς καὶ τὰ δεσμὰ τῶν φαντασιώσεων (κυρίως τοῦ γενετήσιου ἐνστίκτου).

Τὸ προτεταμένο στῆθος τῆς Σφιγγός συμβολίζει τὴν λαγνεία, ἡ ὁποία παρασύρει τὸν θνητὸ ἄνθρωπο σὲ φανταστικὲς ἐρωτικὲς περιπτύξεις ποὺ δὲν πρόκειται νὰ πραγματοποιηθοῦν. Τὰ φτερὰ δηλώνουν ἐπίσης τὴν ταχύτητα τῶν λογισμῶν, παρόμοια μὲ τὴν ταχύτητα τῆς πνοῆ τοῦ ἀέρος. 

Οἱ σκέψεις εἶναι ἀόρατες καὶ ἄρρητες, ὅπως ἀκριβῶς ὁ ἀήρ. Τὸ μικρὸ μέγεθος τῶν φτερῶν, λοιπόν, συμβολίζει τοὺς ἀσήμαντους καὶ φθοροποιοὺς λογισμοὺς ποὺ γεννᾶ ἡ Σφίγξ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κρατοῦν τὸν ἄνθρωπο καθηλωμένο στὰ φθαρτὰ, γήινα καὶ ἀσήμαντα πράγματα. 

γ) Σῶμα λέοντος-στοιχεῖο γῆς
Τὸ σῶμα λέοντος συμβολίζει τὴν ἀνεξέλεγκτη βασιλικὴ ἰσχύν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ στὴν καταδυνάστευση τῶν ἄλλων ὄντων ποὺ τυχαίνει νὰ βρίσκονται στὸ περιβάλλον του. Κανονικὰ ὁ λέων ἀντιστοιχεῖ στὸ στοιχεῖο τοῦ πυρός, καθὼς ἡ βασιλικὴ ἐξουσία ἔχει τὴν ἔδρα της στὸν ἀστερισμὸ τοῦ Λέοντος ποὺ θεωρεῖται πύρινο ζώδιο. Ὅμως ἡ Σφίγξ ἔχει μόνο τὸ σῶμα τοῦ λέοντος καὶ ὄχι τὴν κεφαλὴ καὶ τὸ στῆθος του, στὸ ὁποῖο κανονικὰ ἑδράζεται τὸ πῦρ. 

Συνεπῶς τὸ σῶμα τοῦ λέοντος ἀπὸ μόνο τους δὲν μπορεῖ νὰ φέρει τὸ στοιχεῖο τοῦ πυρός, ἀλλὰ τὸ στοιχεῖο τῆς γῆς, καθὼς τὰ τέσσερα πόδια του στηρίζονται σὲ θέση ἰσχύος πάνω στὸ ἔδαφος. Σῶμα λέοντος καὶ στοιχεῖο γῆς δηλώνουν ἀπὸ κοινοῦ τὴν δυνατὴ ἐπιθυμία γιὰ ἐπικράτηση ἔναντι τῶν ἄλλων, τὴν δίψα γιὰ ἐξουσία καὶ τὴν καταδυνάστευση τῶν προσώπων τοῦ περιβάλλοντος. 

δ) Οὐρὰ ὄφεως-στοιχεῖο πυρὸς
Ἡ οὐρὰ τὴς Σφιγγὸς καταλήγει σὲ κεφάλι ὄφεως. Ὁ ὄφις συμβολίζει τὴν δύναμη τῶν ἐλεγχόμενων λογισμὼν, ὅμως στὴν περίπτωση τῆς Σφιγγός, ἐπειδὴ βρίκεται στὴν οὐρά της, συμβολίζει τὴν δόλια σκέψη ποὺ ὑπολογίζει τὰ πάντα μὲ βάση τὸ προσωπικό της συμφέρον, καὶ μάλιστα εἰς βάρος τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. 

Ἐπίσης ἐνῶ τὸ σύμβολο τοῦ ὄφεως ἀντιστοιχεῖ κανονικὰ στὸ στοιχεῖο τῆς γῆς, στὴν περίπτωση τῆς Σφιγγὸς ἀντιστοιχεῖ στὸ στοιχεῖο τοῦ πυρός. Ἡ Σφίγξ κατευθύνεται ἀπὸ τὸν ἀρρωστημένο λογισμὸ τοῦ ὄφεως ποὺ βρίκεται στὴν οὐρά της καὶ ὄχι στὴν κεφαλή της.
 
Συνολικά, τὸ σύμβολο τῆς Σφιγγός δηλώνει ὅλα ὅσα εἶναι καταστρεπτικὰ γιὰ τὸν βίο τοῦ ἀνθρώπου:

α) ἐξαπάτηση (κεφαλὴ παρθένου)
 
β) ἀνεκπλήρωτες προσδοκίες (στῆθος προτεταμένο, συνήθως πτηνοῦ)
 
γ) μικρότητα (φτερὰ πτηνοῦ)
 
δ) δολιότητα (οὐρὰ ὄφεως)

 

Πηγή: Ἀλτάνη, Ἑλληνικὸς Διαλογισμός, τόμ. 1, σ. 96-107.

  πηγή-mythagogia

Διαβάστε περισσότερα... »

Οι μεγάλες τεχνολογικές ανακαλύψεις του πρώτου Πανεπιστημίου στον κόσμο

Η ΣΧΟΛΗ ΤΗΣ ΜΙΛΗΤΟΥ 600 Π.Χ.

Ο Αναξίμανδρος, υπήρξε μαθητής και διάδοχος του Θαλή στη διεύθυνση της Σχολής της Μιλήτου.

Μιλήτου, Σχολή. 

Φιλοσοφική σχολή στη μικρασιατική Μίλητο, κατά την αρχαιότητα. 

Η σχολή ιδρύ­θηκε γύρω στο 600 π.Χ. και θεωρείται το πρώ­το πανεπιστήμιο του κόσμου. Μοναδικός καθηγη­τής της ήταν ο Θαλής, ο οποίος δίδασκε μερικές δεκάδες φοιτητών. 

Από τον Αριστοτέλη έχουμε μερικές πλη­ροφορίες για το έργο της σχολής, τις οποίες έγραψε περίπου 250 χρόνια μετά τον θάνατο του Θαλή. 

Ο Αριστοτέλης, ωστόσο, ασχολείται μόνο με τις φιλοσοφικές θεωρίες της Σχολής, ενώ μόνο από μεταγενέστερους συγγραφείς σώθηκαν μερικές πληροφορίες που μας βοηθούν να σχηματί­σουμε κάποια εικόνα για το έργο της. 

Ο Θαλής

Ο Θαλής είχε επιδοθεί στην απόδειξη γεωμετρικών προ­τάσεων, η αλήθεια των οποίων είχε διαπιστωθεί εμπει­ρικά. Αναφέρονται μερικές αποδείξεις θεωρημάτων περί ομοιότητας καθώς και η κατασκευή κάποιου απλού οργάνου, με τη βοήθεια του οποίου μπορούσε να υπολογιστεί από την παραλία η απόσταση ενός πλοίου που πλησίαζε. 

Λέγεται πως για τη μέτρηση της απόστασης αυτής, είχε αποδείξει το θεώρημα πως «αν δύο τρίγωνα έχουν μία πλευρά ίση και τις προσκείμενες γωνίες ίσες, είναι ίσα». Δεν υπάρχουν πληροφορίες αν ο Θαλής είχε ασχοληθεί με τη θεωρία των αριθμών. 

Ωστόσο, είναι γνωστές οι αστρονομικές του ενασχολήσεις και οι μετεωρολο­γικές του έρευνες. Θεωρείται ο πρώτος μετεωρολόγος του κόσμου και ο πρώτος φυσικός, αφού αυ­τός ανακάλυψε τον μαγνητισμό και τον ηλεκτρισμό. 

Έχει παραμείνει μνημειώδης η πρόβλεψή του, πολλούς μήνες νωρίτερα, της έκλειψης του Ηλίου της 28ης Μαΐου του 585 π.Χ.). 

Ο Αναξίμανδρος

Αντάξιος μαθητής του και διάδοχός του στη διεύθυνση της σχολής υπήρξε ο Αναξίμανδρος.

Ήταν ο πρώτος που επινόησε την κατασκευή των ηλιακών ρολογιών, τα οποία έστη­σε στη Λακεδαίμονα, όπως μας πληροφορεί ο Διο­γένης ο Λαέρτιος. «Ανακάλυψε πρώτος τον γνώ­μονα και έστησε στη Λακεδαίμονα τις συσκευές που δείχνουν με τη σκιά τις τροχιές και τις ισημερίες», όπως αναφέρει και ο Φαβωρίνος στην πραγματεία του που φέρει τον τίτλο 'Παντοδαπή Ιστορία'. 

Κατα­σκεύασε επίσης ηλιακά ρολόγια. 

Ο Αναξίμανδρος είχε κληθεί στη Σπάρτη, που ήταν εκείνη την εποχή μια πολύ ισχυρή δύναμη, για να εγκαταστήσει στη Λακεδαίμονα αστεροσκοπεία και ηλιακά ρολόγια, που είχαν ως όργανα παρατηρήσεων τους γνώ­μονες. 

Ο Κικέρων, μάλιστα, μας δίνει την πληροφορία ότι το αστεροσκοπείο στη Λακεδαίμονα είχε στηθεί από τον Αναξίμανδρο στην κορυφή του Ταΰγετου. 

Ο Αναξίμανδρος στις έρευνές του φαί­νεται πως είχε υπερβεί και τον δάσκαλό του. 

Στην αστρονομία, είναι ο πρώτος που σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει τη γεωμετρία για τον υπολογισμό των αποστάσεων και των μεγεθών του Ηλίου και της Σελήνης, προκαλώντας τον θαυμασμό των συγχρόνων και των μεταγενεστέρων του για το εκπλη­κτικό για την εποχή του εγχείρημα. Κατάπληξη προ­ξενεί στους συγχρόνους η θεωρία του Αναξίμαν­δρου ότι το παν ήταν κάποτε διάπυρο και ενιαίο και από αυτό προήλθαν οι άλλοι κόσμοι. 

Η σημερινή επιστήμη δεν είναι σε θέση να προσθέσει τίποτα περισσότερο στη θεωρία αυτή. 

Ο Αναξίμανδρος είχε γράψει πολλές πραγματείες σχεδόν για όλους τους κλάδους των θετικών επιστημών, οι οποίες δυστυχώς χάθηκαν. 

Για το περιεχόμενο αυτών των πραγματειών, έχουμε ελάχιστες πληροφορίες, από συγγραφείς που έζησαν τουλάχιστον πεντακόσια χρόνια μετά τον θάνατο του Μιλήσιου φιλοσόφου. 

Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγονται ο Αέτιος, ο Πλούταρχος, ο Ιππόλυτος, ο Θέων ο Σμυρναίος και άλλοι. 

Κατά τον Ιππόλυτο, ο Αναξίμανδρος πρέσβευε πως η Γη βρίσκεται στη μέση του κόσμου, αλλά δεν στηρίζεται πουθενά και αιωρείται λόγω της έλξης των ουράνιων σωμάτων που βρίσκονται γύρω της. 

Ο Θέων ο Σμυρναίος μας δίνει την πληροφορία ότι, κατά τον Αναξίμανδρο, η Γη είναι μετέωρη και κινείται «περί το του κόσμου μέσον». 

Περίπου εκατό χρόνια πριν από τους πυθαγόρειους φιλοσόφους Ικέτα και Εκφάντη, στους οποίους ο Κοπέρνικος αναγνωρίζει σε μια επιστολή του προς τον πάπα πως είχαν διατυπώσει τη θεωρία του ηλιοκεντρικού συστήματος, ο Αναξίμανδρος είχε πρώτος διατυπώσει τη θεωρία αυτή. 

Ο σπόρος που είχε σπείρει ο Θαλής αναπτύχθηκε απίστευτα με τον Αναξίμανδρο. Είναι ο πρώτος που κατασκεύασε γεωγραφικό χάρτη της τότε οικουμένης, και ο πρώτος που έγραψε πραγματεία φυσικής ιστορίας. 

Ο Θεμίστιος το τονίζει αυτό: «Ο Α­ναξίμανδρος τόλμησε πρώτος από όσους Έλληνες γνωρίζουμε να γράψει βιβλίο περί φύσης».

Ο Διο­γένης ο Λαέρτιος και ο Λατίνος συγγραφέας Πλί­νιος μας παρέχουν την πληροφορία ότι ο Ανα­ξίμανδρος είχε κατασκευάσει σφαίρα. 

Πρόκειται για την κατασκευή του πρώτου πλανητάριου του κόσμου, όπου ήταν σημειωμένες οι κινήσεις του Ηλίου και των πλανητών. 

Από τον Αναξίμανδρο επίσης γράφτηκε το πρώτο βιβλίο γεωμετρίας του κόσμου καθώς και το πρώτο βιβλίο γεωγραφίας. 

Από τον Πλούταρχο επίσης γνωρίζουμε τη βιολο­γική θεωρία του Αναξίμανδρου για την προέλευση του ανθρώπου από τα ψάρια, η οποία ενέπνευσε τον Δαρβίνο και τους μεταγενέστερους βιολόγους.

Ο Αναξιμένης

Τρί­τος και τελευταίος, όπως φαίνεται, διευθυντής της σχολής ήταν ο Αναξιμένης, που επο­νομαζόταν Φυσικός, γιατί εξακολούθησε με ζήλο τις έρευνες του δασκάλου του, Αναξίμανδρου, επά­νω στα φυσικά φαινόμενα. 

Ελάχιστες πληροφορίες έχουν περισωθεί για το έργο του Αναξιμένη, αλλά από αυτές που υπάρχουν, φαίνεται ότι είχε βαδίσει ακριβώς πάνω στα χνάρια που είχε χαράξει ο μεγάλος του δάσκαλος των φυσικών επιστημών.


ΔΟΜΗ

πηγή-ellinonpaligenesia

Διαβάστε περισσότερα... »

Η έννοια της ευδαιμονίας, κατά τον Αριστοτέλη

Ας γνωρίσουμε σήμερα την έννοια της ευδαιμονίας κατά τον Αριστοτέλη, μέσα από το αρχαίο κείμενο του Διογένη Λαερτίου.

…Τέλος δὲ ἓν ἐξέθετο χρῆσιν ἀρετῆς ἐν βίῳ τελείω.

Σαν τελικό συμπέρασμα, αυτό που θεωρούσε ο Αριστοτέλης ως το πιο σημαντικό κριτήριο στην εξάσκηση της αρετής, ήταν ο έντιμος βίος.

(«Βίῳ τελείω» Αυτές είναι δύο πολύτιμες λέξεις, τις οποίες θα μπορούσαμε να αποστηθίσουμε και να φροντίσουμε από εδώ και στο εξής να χαρακτηρίζουν τις μελλοντικές μας πράξεις.)

ἔφη δὲ καὶ τὴν εὐδαιμονίαν συμπλήρωμα ἐκ τριῶν ἀγαθῶν εἶναι·

Ισχυριζόταν επίσης ότι και η ευδαιμονία είναι το αποτέλεσμα τριών επιμέρους αγαθών:

τῶν περὶ ψυχήν, ἃ δὴ καὶ πρῶτα τῇ δυνάμει καλεῖ·

Το πρώτο αγαθό, είναι η ευγενής Ψυχή, γεγονός όμως που θα πρέπει να αποδεικνύεται και στην πράξη και όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο.

ἐκ δευτέρων δὲ τῶν περὶ σῶμα, ὑγιείας καὶ ἰσχύος καὶ κάλλους καὶ τῶν παραπλησίων·

Το δεύτερο αγαθό, είναι η ευρωστία του σώματος, δηλαδή ό,τι αφορά στην υγεία στην δύναμη στην ομορφιά και στις παραπλήσιες ιδιότητες.

ἐκ τρίτων δὲ τῶν ἐκτός, πλούτου καὶ εὐγενείας καὶ δόξης καὶ τῶν ὁμοίων.

Το τρίτο αγαθό, αφορά στα στοιχεία που προκαλούν ευδαιμονία και δεν αφορούν στο σώμα ή στην ψυχή μας, όπως για παράδειγμα ο πλούτος, η ευγενική καταγωγή, η αποκτηθείσα δόξα και τα παρόμοια.

(Διαπιστώνουμε επομένως πολύ εύκολα μετά από αυτήν την ανάλυση, ότι ένας πρόστυχος άνθρωπος, όσα πλούτη και ομορφιά και αν διαθέτει, δεν θα μπορούσε ποτέ να θεωρηθεί από τον Αριστοτέλη ως ευδαίμων. Διότι θα υπάρχουν πάντοτε κάποιες στιγμές στην ζωή του, που θα λειτουργεί η συνείδησή του και τότε θα κατανοεί τα ψυχικά του ελλείμματα.)

τήν τε ἀρετὴν μὴ εἶναι αὐτάρκη πρὸς εὐδαιμονίαν·

Η ύπαρξη κάποιας αρετής, δεν επαρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ένας Άνθρωπος ευδαίμων.

(Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε έναν άνθρωπο που διακατέχεται από την αρετή της φιλοτιμίας. Το γεγονός αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι είναι ο Άνθρωπος αυτός είναι και απαραιτήτως και ευτυχής. 

Αντιθέτως, πολλές φορές ακριβώς λόγω αυτής της αρετής του, θα μπορούσαν να προκύψουν στην ζωή του πολλά εμπόδια, που δεν θα του επέτρεπαν να ευτυχίσει.)

προσδεῖσθαι γὰρ τῶν τε περὶ σῶμα καὶ τῶν ἐκτὸς ἀγαθῶν,

Εκτός αν ο Άνθρωπος αυτός κατάφερνε να αποκτήσει συγχρόνως τόσο τα αγαθά που αφορούν στο σώμα του, όσο και έξω από αυτό.

ὡς κακοδαιμονήσοντος τοῦ σοφοῦ κἂν ἐν πόνοις ᾖ κἂν ἐν πενίᾳ καὶ τοῖς ὁμοίοις.

Καθότι κάποια στιγμή, όσο και σοφός και αν είναι, θα κακομοιριάσει όταν βρεθεί σε κατάσταση σωματικών πόνων ή σε κατάσταση φτώχιας ή και σε άλλες παρόμοιες καταστάσεις.

(Πράγματι η «σοφία» είναι ένα νοητικό αγαθό και από μόνη της, δεν επαρκεί για να προσδώσει στην ζωή μας ευδαιμονία. Βεβαίως, θα μπορούσε να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε άλλες αρετές, που πιθανώς να μας οδηγήσουν στην ευδαιμονία υποκαθιστώντας τα υπόλοιπα σωματικά και υλικά αγαθά.)

τὴν μέντοι κακίαν αὐτάρκη πρὸς κακοδαιμονίαν,

Η κακία είναι αρκετή από μόνη της, για να προκαλέσει σε έναν άνθρωπο δυστυχία,

κἂν ὅτι μάλιστα παρῇ αὐτῇ τὰ ἐκτὸς ἀγαθὰ καὶ τὰ περὶ σῶμα.

ακόμα και όταν ο άνθρωπος αυτός συναπολαμβάνει και τα σωματικά και τα λοιπά αγαθά.

τάς τ’ ἀρετὰς ἔφη μὴ ἀντακολουθεῖν·

Σε αυτήν την περίπτωση, ο Αριστοτέλης έλεγε ότι αυτός ο άνθρωπος, λόγω της κακίας του έχει διαγράψει κάθε άλλη αρετή.

(Παρατηρούμε ότι η κακία είναι από μόνη της ικανή να μην επιτρέψει καμμία αρετή να την πλησιάσει. Επομένως, ένας κακός Άνθρωπος δεν έχει καμμία ελπίδα να προχωρήσει στην προσωπική του Πνευματική εξέλιξη, παρά μόνο μετά από την λεγόμενη «Κάθαρση».)

ἐνδέχεσθαι γὰρ φρόνιμόν τινα καὶ ὁμοίως δίκαιον ὄντα ἀκόλαστον καὶ ἀκρατῆ εἶναι.

Ενδεχομένως θα πίστευε κανείς, ότι ένας άνθρωπος ακόλαστος και ακρατής θα μπορούσε να είναι δίκαιος και λογικός.

(Αυτό όμως δεν μπορεί να ισχύει. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ένας κακός άνθρωπος, λόγω της κακίας του, χάνει κάθε αίσθηση δικαιοσύνης και λογικής.)

ἔφη δὲ τὸν σοφὸν ἀπαθῆ μὲν μὴ εἶναι, μετριοπαθῆ δέ.

Έλεγε επίσης, ότι αυτό που χαρακτηρίζει τους σοφούς, είναι ότι λειτουργούν γνωρίζοντας το μέτρο (μετριοπαθείς) και μπορούν να παραμένουν απαθείς.

(Βεβαίως, όπως θα πρέπει να έχουμε κατανοήσει δεν αρκεί η Σοφία για να μην έχει κανείς πάθη, αλλά χρειάζονται απαραιτήτως και οι Ψυχικές αρετές.)

Τήν τε φιλίαν ὡρίζετο ἰσότητα εὐνοίας ἀντιστρόφου·Σχετικά με την φιλία, την καθόριζε σαν μία διαρκή εξισορρόπηση δύο αντιστρόφων και αγαθοποιών δυνάμεων.

(Πρόκειται για μία μαθηματική μέθοδο ανάλυσης που αναφέρεται στο βιβλίο του «Μετά τα Φυσικά» και σχετίζεται με την λειτουργία που αποδίδεται στο περίφημο «Ακίνητον Κινούν»)

ταύτης δὲ τὴν μὲν εἶναι συγγενικήν, τὴν δὲ ἐρωτικήν,

Αυτές δε, οι δύο μορφές των αγαθοποιών δυνάμεων, μπορούν να θεωρηθούν σαν μία μορφή συγγενικής αγάπης που είναι αντίστροφη προς την μορφή της ερωτικής αγάπης.

τὴν δὲ ξενικήν.

Υπάρχει επίσης και μία τρίτη μορφή αγάπης, η «φιλοξενία» που είναι αντίθετη προς τις δύο προηγούμενες.

εἶναι δὲ καὶ τὸν ἔρωτα μὴ μόνον συνουσίας, ἀλλὰ καὶ φιλ[οσοφ]ίας.

Βασικό συστατικά του έρωτα, δεν αποτελεί μόνο η συνουσία, αλλά και η φιλοσοφική του διάσταση.

καὶ ἐρασθήσεσθαι δὲ τὸν σοφὸν καὶ πολιτεύσεσθαι,

Ο Αριστοτέλης μάς συμβουλεύει το εξής: Τόσο η ερωτική φιλία μας, όσο και οι πολιτικές μας επιλογές, θα πρέπει να συγκεντρώνονται σε έναν σοφό άνθρωπο,

γαμήσειν τε μὴν καὶ βασιλεῖ συμβιώσεσθαι.

διότι ο γάμος με έναν σοφό άνθρωπο, θα έχει σαν αποτέλεσμα μια βασιλική συμβίωση.

βίων τε τριῶν ὄντων,

Υπάρχουν τρεις μορφές που θα μπορούσαν να χαρακτηρίσουν έναν βίο:

θεωρητικοῦ,πρακτικοῦ, ἡδονικοῦ, τὸν θεωρητικὸν προέκρινεν.

Ένας βίος που θα αφορά καθαρά στην φιλοσοφία,
ένας βίος που θα υποκινείται από τις χρηματικές απολαβές και
ένας βίος που θα προσφέρει μόνο απολαύσεις.

(Μεταξύ αυτών των τριών μορφών διαβίωσης, ο Αριστοτέλης μας συστήνει να ακολουθήσουμε τον πρώτο βίο.

Είναι προφανές ότι για να εξελιχθεί ένας Άνθρωπος πρέπει να δουλέψει πολύ σκληρά και να είναι απολύτως προσηλωμένος στον στόχο του, τον οποίο όμως πρέπει πρώτα να κατανοήσει. Αυτός είναι ο μοναδικός σκοπός της Φιλοσοφίας!)

εὔχρηστα δὲ καὶ τὰ ἐγκύκλια μαθήματα πρὸς ἀρετῆς ἀνάληψιν.

Τέλος, κάποιος που θα ήθελε να γίνει ενάρετος, θα πρέπει να παρακολουθήσει τον κύκλο μαθημάτων στο Περιπατητικό Λύκειο του Αριστοτέλη.


schizas.com

πηγή-lougantina

Διαβάστε περισσότερα... »

Ποιό παράδοξο βιβλίο έγινε … 'μπεστ σέλλερ' στην αρχαιότητα και γιατί;

Διαβάστε για ένα βιβλίο, το οποίο ήταν ένα περίεργο κράμα χριστιανικού συμβολισμού και απλοϊκής παραδοξογραφίας, συνέ­χειας της παλιότερης παραδοξογραφικής παρά­δοσης, η οποία κατά πάσα πιθανότητα γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, κάπου μεταξύ 2ου και 4ου αι. μ.Χ.!

Ο Φυσιολόγος είναι ένα αρχαίο ανώνυμο βιβλίο, που περιέχει θαυμαστές ιστορίες από τον κόσμο της φύσης. Παρά τον τίτλο του («ο ειδικός στα θέματα της φυσικής ιστορίας»· υπαινιγμός στον Αριστοτέ­λη;) είναι ένα μικρό, λαϊκών διηγήσεων έργο, με έντονη ροπή προς θρησκευτικο-συμβολικές ερ­μηνείες.

Σε 48 σύντομα κεφάλαια, που το καθέ­να τους αφορμάται από κάποιο βιβλικό χωρίο, περιγράφονται λογής λογής αξιοπερίεργα πράγ­ματα από τον κόσμο των ζώων (για το λιοντάρι, τον αετό, τον πελεκάνο, το μυρμήγκι, τον ελέ­φαντα - αλλά και για μυθικά όντα: τον φοίνικα, τον μονοκέρατο), από τον κόσμο των φυτών και των λίθων, όλα τους ερμηνευμένα συμβολικά και σε συσχετισμό προς χριστιανικές διδασκα­λίες (πελεκάνος και αίμα του Χριστού, φοίνικας και ανάσταση κοκ.)' έτσι "εξηγούνται" ο Χρι­στός, η Εκκλησία, ο άνθρωπος, οι άγγελοι και ο διάβολος. 

Παντού στον κόσμο επικρατεί "συ­μπάθεια" και όλα παίρνουν, με έναν τρόπο μυ­στικιστικό, ψυχή' όλα τα φυσικά φαινόμενα, όταν γίνονται κατανοητά σωστά, παραπέμπουν στη δύναμη και την εξουσία του θεού.

Το βιβλίο αυτό, ένα περίεργο κράμα χριστιανικού συμβο­λισμού και απλοϊκής παραδοξογραφίας, συνέ­χειας της παλιότερης παραδοξογραφικής παρά­δοσης, μπορεί να γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, κάπου μεταξύ 2ου και 4ου αι. μ.Χ.· στους πνευματικούς του προγόνους ανήκουν ο Βώλος, ο Αναξίλαος, ο Χαιρήμονας από την Αλεξάνδρεια και ο Ωραπόλλωνας· άλλες επιδράσεις έχουν την αρχή τους στη γνωστική-απόκρυφη γραμμα­τεία.

Το έργο έγινε σε όλες τις εποχές πολύ δη­μοφιλές στο μεγάλο αναγνωστικό κοινό, που διευρύνθηκε με τη βοήθεια πολυάριθμων μετα­φράσεων: στα αιθιοπικά, στα κοπτικά, στα συ­ριακά, στα αραβικά· κοντά σ' αυτές 3 τουλάχι­στο λατινικές μεταφράσεις· από τις τελευταίες προήλθαν τα ευρύτατα διαδεδομένα bestia.ua (= συλλογές με περιγραφές ζώων).

Στον μεσαίωνα έχουμε μεταφράσεις στα αγγλοσαξονικά, στα αρχαία γερμανικά (σε πεζό και σε στίχους, 11

ος/12ος αι.), στα ισλανδικά, στα φλαμανδικά, στα αρ­χαία γαλλικά, στη γλώσσα της Προβηγκίας, στα ισπανικά, στα ιταλικά· προπαντός έντονη ήταν η επίδραση του Φυσιολόγου στον μεσαιωνικό συμβολι­σμό των ζώων στη χριστιανική τέχνη. Editio princeps του ελληνικού κειμένου: 1587.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

F. Lauchert, 1889- F. Sbordone, Μιλάνο 1936· D. Offermanns, 1966. Πανομοιότυπη έκδοση του Co­dex Bongarsianus 318 (9ος αι.) από τους C. Steiger, Ο. Homburger, 1964 (με εικόνες). - F. J. Carmody, Ph. latinus, Παρίσι 1939. - Ο Φ. στα αρχαία γερμανικά: έκδ. F. Maurer, 1967 (με τη λατιν. εκδοχή). Ε. Peters, 1921- Ο. Seel, 1960. F. Hommel, Die athiop. Ο. des Ph.., 1877· Ε. Pe­ters, Der gr. Ph. u. seine oriental. U.en, 1898· J. Strzygowski, Der Bilderkreis des gr. Ph. ... (Byzant. Arch. 2, Λιψία 1899)· Μ. Goldstaub (Philol. Suppl. 8,3, 1899-1901)· M. Wellmann (Philol. Suppl. 22/1), 1930· F. Drexl (Byzant. Zs. 33, 1933)· E. Peterson (αυτ. 47, 1954)- F. Sbordone (Athenaeum N.S. 27, 1949)· U. Treu (Zs. f. neu test. Wiss. 50, 1959).

πηγή-sakketosaggelos.gr/

Διαβάστε περισσότερα... »

Συμβουλές Ησιόδου, πριν από 27 αιώνες...

Ο Ησίοδος είναι ο ποιητής που, σύμφωνα με μία αφήγηση που ήταν αρχαία και για τους αρχαίους ακόμα, ανταγωνίστηκε και νίκησε τον Όμηρο σε έναν διαγωνισμό ποίησης στην Χαλκίδα.

Ο Παυσανίας περιγράφει τον τρίποδα που κέρδισε ο ποιητής στον αγώνα αυτό και που στην εποχή (2ος αι. μ.Χ) του βρισκόταν ακόμα στο ιερόάλσος των Μουσών στον Ελικώνα, όπου ο Ησίοδος συνέθεσε το έργο του. 

Ο αγώνας αυτός μπορεί να είναι πραγματικό γεγονός, αλλά είναι μάλλον απίθανο να έλαβε μέρος ο Όμηρος, εφόσον οι δύο ποιητές δεν είναι πιθανόν να έζησαν την ίδια εποχή.

Αν και ο Ηρόδοτος τον θεωρεί σύγχρονο του Ομήρου και τους τοποθετεί γύρω στο 850 π.Χ, οι υπόλοιποι αρχαίοι συγγραφείς συμφωνούν ότι ο Ησίοδος είναι μεταγενέστερος του Ομήρου. Το Πάριο Χρονικό τον τοποθετεί στα μέσα του 9ου αιώνα π.Χ, άποψη που δέχεται και ο Ρωμαίος Πλίνιος. 

Οι σύγχρονοι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Ησίοδος έζησε στα τέλη του 8ου ή στις αρχές του 7ου αι. π.Χ.

Ο Ησίοδος ήταν γεωργός και έζησε στην Άσκρα, μία αγροτική περιοχή κοντά στις Θεσπιές. Ο πατέρας του ήταν έμπορος από την Κύμη, αιολική αποικία στα παράλια της Μ. Ασίας και εγκαταστάθηκε στη Βοιωτία αναζητώντας καλύτερη τύχη. 

Όταν πέθανε, ο Ησίοδος ενεπλάκη σε δικαστικούς αγώνες με τον αδελφό του, τον Πέρση, ο οποίος κατόρθωσε να πάρει μεγαλύτερο μέρος από την πατρική περιουσία, δωροδοκώντας τους δικαστές. 

Έχασε όμως την περιουσία του και επέστρεψε για να αρπάξει και αυτά που είχαν απομείνει στον αδελφό του, έτοιμος να χρησιμοποιήσει τις ίδιες ανέντιμες μεθόδους. 

Σε αντίθεση με τον πατέρα της βιβλικής παραβολής που υποδέχεται με χαρά τον άσωτο γιο, ο Ησίοδος δεν είναι διατεθειμένος να χαρίσει στον επιπόλαιο και ανέντιμο αδελφό του την περιουσία του. 

Αντίθετα, προσπαθεί να τον νουθετήσει και τον προτρέπει να προκόψει με σκληρή και δίκαιη εργασία.Έτσι προέκυψε το διδακτικό έπος «Έργα και Ημέραι», που μαζί με τη «Θεογονία» και το «Ασπίς Ηρακλέους» αποτελούν τα δύο έργα του Ησιόδου που έφτασαν ως εμάς ολόκληρα, αν και η γνησιότητα του τελευταίου αμφισβητείται.

ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ

Πολλές από τις συμβουλές που δίνει ο ποιητής στον αδερφό του, διατηρούν την αξία τους 27 αιώνες μετά και το νόημά τους επιβίωσε μέσα από παροιμιώδεις εκφράσεις που χρησιμοποιούμε έως σήμερα.

Εργασία και προκοπή

(στίχοι 396-400, 413, 302, 311)

*«... εγώ όμως άλλα δεν θα σου δώσω ούτε θα σου δανείσω. Δούλευε, ανόητε Πέρση, τις δουλειές που όρισαν οι θεοί στους ανθρώπους, μήπως κάποτε βρεθείς με γυναίκα και παιδιά να ζητιανεύεις από τους γείτονες και αυτοί να μην σου δίνουν σημασία.» 

* «... αυτός που αναβάλλει τη δουλειά με τις ζημιές παλεύει» 

*«Η Πείνα είναι πάντοτε σύντροφος του τεμπέλη»

*«Καμιά δουλειά ντροπή δεν είναι, ντροπή είναι η τεμπελιά (ἔργον δ’ οὐδὲν ὄνειδος, ἀεργίῃ δὲ τ’ὄνειδος)»

Σήμερα λέμε: 

Κι αν πεινάει ο ακαμάτης, ψυχοπόνεση δεν έχει / Έκατσε η δουλειά στην πόρτα και κυνήγησε την φτώχεια /Δούλευε στα νιάτα σου να'χεις στα γηρατειά σου.

Ευγενής άμιλλα και κοινωνική ειρήνη

(11-36, 344-345,349-360)

Το άλλο μάθημα που πρέπει να πάρει ο Πέρσης είναι η αξία της καλής σχέσης με τους γείτονες και του δημιουργικού ανταγωνισμού. Πρώτ’ απ’ όλα πρέπει να μάθει να ξεχωρίζει τις δύο Έριδες. 

Η πρώτη είναι ο φθόνος, που ποτέ δεν βγαίνει σε καλό. Σε κάνει αργόσχολο, γκρινιάρη και καταστροφικό

*«... και ζητώντας καυγάδες να κάθεσαι ν' ακούς στην αγορά. Γιατί λίγο τον νοιάζουν οι τσακωμοί και η αγορά εκείνον που δεν έχει βιος να βγάλει τη χρονιά, αυτό που δίνει η γη, τον σπόρο της Δήμητρας. Όταν αυτόν χορτάσεις, τότε πήγαινε να διεκδικήσεις καυγαδίζοντας την περιουσία του άλλου».

Η άλλη όμως είναι Έριδα δημιουργική και πηγάζει από τον θαυμασμό για τα επιτεύγματα του διπλανού.

*«... αυτή και τον άχρηστο ομοίως ξυπνάει για δουλειά. Γιατί λαχταράει κάποιος να δουλέψει, όταν βλέπει τον πλούσιο που οργώνει και φυτεύει και τακτοποιεί το σπιτικό του. Και ζηλεύει ο γείτονας τον γείτονα που σπεύδει να πλουτίσει. Αυτή είναι καλή Έριδα για τους ανθρώπους. Και μαλώνει ο κεραμέας με τον κεραμέα και ο μάστορας με τον μάστορα (κεραμεύς κεραμεῖ κοτέει καὶ τέκτονι τέκτων)...»

Αυτός ο υγιής ανταγωνισμός και η έλλειψη του φθόνου ευνοεί και τις ομαλές σχέσεις με τους γείτονες, που εξασφαλίζουν ειρηνική συμβίωση. Γιατί αν κάτι ασυνήθιστο συμβεί στον τόπο σου, 

*«οι γείτονες θα τρέξουν άζωστοι κι οι συγγενείς ζωσμένοι (γείτονες ἄζωστοι ἔκιον, ζώσαντο δὲ πηοί)». Η έκφραση διασώθηκε ως παροιμία έως σήμερα: "Άζωστος τρέχει ο γείτονας κι ο συγγενής ζωσμένος"

*«Να μετράς καλά ό, τι παίρνεις από τον γείτονα και να το επιστρέφεις με το παραπάνω... στον γενναιόδωρο δίνει κι ο άλλος, στον τσιγκούνη δεν δίνει κανείς... και αυτός που δίνει με τη θέλησή του, ακόμα και αν δίνει πολλά, χαίρεται η ψυχή του. 

Αυτός όμως που ξεδιάντροπα αρπάζει, ακόμα κι αν πάρει λίγα, του παγώνει η καρδιά». 

Οι μεγαλύτεροι θα θυμούνται, πως μέχρι πριν μερικά χρόνια, όταν μία νοικοκυρά δανειζόταν κάτι από τη γειτόνισσα, το επέστρεφε παραπανίσιο, ξεχειλίζοντας το ποτήρι ή το πιάτο μέχρι επάνω.

Οικονομία 

(368-369, 361-362)

Ακόμα και αν αποκτήσεις περιουσία, δεν πρέπει να αμελείς την ορθή διαχείριση, πριν σε βρει η συμφορά.

*«Να χορταίνεις, όταν το πιθάρι αρχίζει και όταν τελειώνει. Στη μέση κρατήσου. Κακομοιριά είναι η οικονομία στον πάτο.»

*«Γιατί αν βάλεις λίγο πάνω στα λίγο και το κάνεις αυτό συχνά, γρήγορα θα γίνει πολύ» ή όπως λέμε σήμερα "Φασούλι το φασούλι γεμίζει το σακούλι".

Δικαιοσύνη και Διαφθορά

(276, 287 -292, 352, 266, 197-201)

*«... (ο Δίας) αυτόν τον νόμο έδωσε στους ανθρώπους: ενώ τα ζώα, τα ψάρια και τα πουλιά τρώνε το ένα τ’άλλο, επειδή δεν υπάρχει σε αυτά το δίκαιο, στους ανθρώπους έδωσε δικαιοσύνη, που είναι άριστη»

*«Την αχρειότητα μπορεί κανείς να την προσεγγίσει εύκολα και αγεληδόν. Γιατί υπάρχει κοντά και ο δρόμος προς αυτήν είναι ομαλός. Αλλά μπροστά στην αρετή οι αθάνατοι θεοί έβαλαν ιδρώτα και το μονοπάτι που οδηγεί σε αυτήν είναι τραχύ στην αρχή, μακρύ και ανηφορικό. Μα σαν φτάσεις στην κορυφή, ύστερα πλησιάζεται εύκολα και ας ήταν δύσκολη στην αρχή».
....................................... 

*«Μην κερδίζεις με αχρείο τρόπο. Ζημιές είναι τα κακά κέρδη».

*«Από αυτά φυλαχτείτε, άρχοντες, και δικάζετε με ευθύτητα τις δίκες, δωροφάγοι, και τις στρεβλές αποφάσεις εγκαταλείψτε. Αυτός που ετοιμάζει κακό στον άλλον, χειρότερο κακό στον εαυτό του κάνει (...κακή βουλὴ τῷ βουλεύσαντι κακίστη)» 

Ή αλλιώς, "όποιος σκάβει τον λάκκο του αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα".

Το τελευταίο απόσπασμα τονίζει την ματαιότητα της αδικίας. 

Σήμερα λέμε "το άδικο δεν ευλογείται" και " ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα". 

Ο Ησίοδος εξηγεί πως όταν η αδικία και η απληστία γιγαντωθούν, τότε

*«στους αθάνατους θα πάνε, εγκαταλείποντας τους ανθρώπους η Αιδώς και η Νέμεσις. Και στους ανθρώπους θα μείνουν οι πικρές συμφορές και τίποτα δεν τους σώζει πλέον απ’ το κακό».
Αθηνά Ταρλά

πηγή-hamomilaki

Διαβάστε περισσότερα... »

O τονισμός της Αρχαίας Ελληνικής

Ο τονισμός στις διάφορες γλώσσες του κόσμου έχει διάφορες ποικιλίες, αλλά χοντρικά μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο βασικά είδη τόνου: τον δυναμικό τόνο, στον οποίο το τονισμένο φωνήεν της λέξης προφέρεται σε διαφορετική ένταση φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. 

Και στον μουσικό τόνο, όπου το τονισμένο φωνήεν προφέρεται σε διαφορετικό ύψος φωνής από τα υπόλοιπα φωνήεντα. Δυναμικό τόνο έχει η Νέα Ελληνική και οι περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες. Μουσικό τόνο έχει λ.χ. η Νορβηγική και η Κινεζική. 

Ωστόσο μουσικά στοιχεία υπάρχουν και σε γλώσσες με δυναμικό τονισμό, μόνο που δεν είναι λεξικά, αλλά λειτουργούν σε προτασιακό επίπεδο. Π.χ. στο τέλος μιας ερώτησης ή μιας έκφρασης θαυμασμού. Αυτό ονομάζεται επιτονισμός και συνήθως σημειώνεται με τα σημεία στίξης (λ.χ, !, ;). Αλλά και αντίστροφα: στο μουσικό τόνο συνήθως ενυπάρχουν και στοιχεία του δυναμικού. Λ.χ. η άνοδος του ύψους της φωνής μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση ή μείωση της έντασής της.

Η Αρχαία Ελληνική είχε μουσικό τόνο. Αυτό αποδεικνύεται από τα εξής στοιχεία:

1) Οι περιγραφές των αρχαίων γραμματικών παραπέμπουν σε μουσικό τονισμό. Ο Αριστοτέλης περιγράφει στη Ρητορική τον τονισμό ως ένα είδος αρμονίας. Στη μουσική παραπέμπουν και οι όροι που χρησιμοποιούνται: οξεία ( =ψηλή φωνή), βαρεία (=βαριά φωνή), αλλά προπάντων ο όρος προσωδία (= η μουσική που συνοδεύει τις συλλαβές) και οι όροι τόνος ή τάσις (=τέντωμα), οι οποίοι προέρχονται από το τέντωμα (επίτασις) ή τη χαλάρωση (άνεσις) των χορδών των μουσικών οργάνων χάρη στα οποία ποικίλλει το ύψος ενός μουσικού οργάνου.

2) Το μέτρο (=ρυθμός) των ποιημάτων, δεν δημιουργείται από την εναλλαγή τονισμένων και άτονων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά και τις γλώσσες με δυναμικό τόνο, αλλά από την εναλλαγή μακρών και βραχειών συλλαβών. Ο τόνος δεν λαμβάνεται υπόψη στη δημιουργία του μέτρου.

3) Στις σπάνιες περιπτώσεις που έχει διασωθεί η μουσική που συνόδευε τα ποιήματα (λ.χ. επιτάφιο άσμα του Σείκιλου -βλ. την εικόνα που ακολουθεί), αυτή λαμβάνει γενικά υπόψη της την έμφυτη μουσικότητα των λέξεων: έτσι λ.χ. οι συλλαβές που έχουν οξεία είναι σε υψηλότερη νότα από τις άλλες συλλαβές της λέξης που δεν έχουν οξεία.

4) Η δημιουργία σημαδιών από το 200 π.Χ. και μετά για τη δήλωση του τόνου, υποδεικνύει ότι οι δάσκαλοι τα θεωρούσαν απαραίτητα, για να μάθουν οι μαθητές ένα σύστημα τονισμού που είχε αρχίσει να εκλείπει ή τουλάχιστον να τους δυσκολεύει. [i]

ΒΡΑΧΕΑ-ΜΑΚΡΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ-ΔΙΦΘΟΓΓΟΙ

Η Αρχαία Ελληνική διέκρινε βραχέα και μακρά φωνήεντα. Η διάκριση αφορούσε το χρόνο εκφοράς: τα βραχέα εκφέρονταν σε ένα χρόνο, τα μακρά σε διπλάσιο. Οι δίφθογγοι από αυτή την άποψη μπορούν να θεωρηθούν ως ειδική περίπτωση των μακρών, με τη διαφορά ότι ο δεύτερος χρόνος καλυπτόταν από διαφορετικό φωνήεν σε σχέση με τα μακρά. Έτσι έχουμε:

Βραχέα: ε, ο, υ, ι, α

Μακρά: η (=εε), ω (=οο), α (=αα), ι (=ιι), υ (=υυ)

Παράδειγμα διφθόγγου: αι = όπως ακούγεται στη λέξη καημός.

ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΟΝΙΣΜΟΥ

Ήταν τρία: οξεία ’, βαρεία ‛ , οξυβάρεια ’‛ ή περισπωμένη.

ΟΙ ΤΟΝΟΙ

Στην οξεία το ύψος της φωνής ανέβαινε στο τονισμένο φωνήεν. Μια υπόθεση λέει ότι ανέβαινε κατά ένα διάστημα πέμπτης, δηλαδή στην κλίμακα λ.χ. του ντο από το ντο στο σολ.

Στη βαρεία το ύψος της φωνής ήταν καθοδικό σε σχέση με την οξεία. Δηλαδή η φωνή κατέβαινε ξανά στο ντο ή εν πάση περιπτώσει στο κανονικό, ασημάδευτο ύψος φωνής των άτονων φωνηέντων. Κάποια στιγμή σημειωνόταν καταχρηστικά σε όλα τα μη τονισμένα φωνήεντα. 

Αργότερα η χρήση της περιορίστηκε μόνο σε λέξεις που κανονικά έπαιρναν οξεία στη λήγουσα (οξύτονες) και μετά δεν ακολουθούσε ισχυρό σημείο στίξης (λ.χ. τελεία) ή εγκλιτικό. Μια εύλογη υπόθεση είναι ότι η άνοδος του ύψους της φωνής σ’ αυτή την περίπτωση δεν ήταν τόσο υψηλή όσο στην κανονική οξεία.

Η περισπωμένη (οξυβάρεια) σημείωνε την άνοδο της φωνής στον πρώτο χρόνο και την κάθοδό της στο δεύτερο χρόνο (σύνθετος τόνος). Επομένως χρειάζεται δύο χρόνους για να εκφραστεί, και άρα αφορά μόνο τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους. Αυτός είναι ο λόγος που μαθαίνουμε τον κανόνα ότι τα βραχέα φωνήεντα δεν παίρνουν ποτέ περισπωμένη: τα βραχέα έχουν μόνο ένα χρόνο. 

Ένας άλλος κανόνας που μαθαίνουμε στο σχολείο, είναι ότι οι δίφθογγοι -οι και -αι στο τέλος κλιτής λέξης λογαριάζονται για τον τονισμό ως βραχέα φωνήεντα και όχι ως μακρά: στην περίπτωση αυτή το δεύτερο στοιχείο της διφθόγγου, το -ι, πρέπει να μετατρεπόταν στον καθημερινό γρήγορο λόγο σε ημίφωνο -y (όπως λ.χ. στα Νέα Ελληνικά το -ι- στη λέξη παιδιά, προφορά πεδyά), δηλαδή σε σύμφωνο, άρα η προφορά ήταν -oy, -ay και επομένως η δίφθογγος απέμενε μόνο με έναν φωνηεντικό χρόνο (ο ή α), άρα μπορούσε να θεωρηθεί ως βραχύ φωνήεν. 

Όταν ένα μακρό φωνήεν έπαιρνε οξεία, αυτό σημαίνει ότι το ύψος της φωνής ανέβαινε μόνο στον δεύτερο χρόνο. 

Παράδειγμα:
κέὲπος = κῆπος
κεέπου =κήπου

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΣΥΛΛΑΒΙΑΣ

Ο βασικότερος ίσως κανόνας τονισμού της Αρχαίας Ελληνικής, είναι ότι ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πριν από την προπαραλήγουσα (δηλαδή την τρίτη συλλαβή από το τέλος) κι αυτό όταν η λήγουσα είναι βραχεία. Όταν η λήγουσα είναι μακρά, ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στην παραλήγουσα. Π.χ. το όφελος, αλλά του οφέλους. 

Στην πραγματικότητα πίσω από αυτό τον κανόνα κρύβεται ένας γενικότερος, βασικότερος και παλιότερος: ο τόνος δεν μπορεί να ανέβει πέρα από τον τρίτο φωνηεντικό χρόνο από τη λήγουσα. Στο παράδειγμα με τη λέξη όφελος ο κανόνας είναι ολοφάνερος:

όφελος: όλα τα φωνήεντα είναι βραχέα, άρα διαρκούν από έναν χρόνο (3Χ1). Η λέξη τονίζεται στον τρίτο χρόνο από τη λήγουσα.

οφέλους: το ου της κατάληξης είναι δίφθογγος, άρα έχει δύο χρόνους, συνεπώς συνολικά η λέξη έχει τώρα 1+1+2 =4 χρόνους. 

Ο τόνος κατεβαίνει αναγκαστικά στον τρίτο χρόνο από το τέλος, άρα πάει στην παραλήγουσα.
Το ίδιο σχήμα ερμηνεύει και δισύλλαβες λέξεις, όπου φαινομενικά δεν έπρεπε να ισχύει ο νόμος της τρισυλλαβίας. Ισχύει όμως ο πιο βασικός νόμος της τριχρονίας:

κῆπος =κέεπος, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος.

κήπου = κεέπου, ο τόνος πέφτει στον τρίτο χρόνο από το τέλος.[ii]

κῆποι = κέεποι, ο νόμος φαινομενικά μόνο παραβιάζεται, αφού είπαμε ότι το -οι στο τέλος κλιτής λέξης γίνεται oy και του απομένει μόνο ένας φωνηεντικός χρόνος: πραγματική προφορά κέεποy.

Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΟΝΟ

Η αλλαγή του τόνου από μουσικό σε δυναμικό ήταν βαθμιαία διαδικασία που ξεκίνησε αμέσως μετά την κλασική εποχή για τις περισσότερες ελληνικές διαλέκτους (υπάρχουν υποψίες ότι στη λακωνική ξεκίνησε ήδη από το τέλος της αρχαϊκής εποχής). 

Στην ενίσχυση της αλλαγής, έπαιξε ίσως σημαντικό ρόλο και η διάδοση της Ελληνικής σε ξένους λαούς, που δεν ήταν σε θέση να αναπαραγάγουν τα λεπτά μουσικά σχήματα της Ελληνικής, όπως σήμερα οι ξένοι ομιλητές της αγγλικής δεν μπορούν να αναπαραγάγουν εύκολα την λονδρέζικη προφορά και συνήθως υιοθετούν μια προφορά των δύσκολων φθόγγων πιο κοντά στη δική τους μητρική γλώσσα. 

Επιπλέον ο μουσικός τόνος χρειαζόταν τα μακρά φωνήεντα και τις διφθόγγους, για να εκφραστεί. Η βαθμιαία μετατροπή των μακρών σε βραχέα και ο μονοφθογγισμός των διφθόγγων (π.χ. καιρός > καερός > κεερός > κερός) οδήγησε στην απώλεια και του μουσικού τονισμού. Η μετάβαση στο δυναμικό τονισμό φαίνεται να ολοκληρώθηκε στους δύο πρώτους μετά Χριστόν αιώνες, αφού τα ποιήματα του Κλήμεντος από την Αλεξάνδρεια (τέλος 2ου αιώνα μ.Χ.) ή του Γρηγόριου του Ναζιανζηνού (4ος αιώνας μ.Χ.) στηρίζονται στην εναλλαγή άτονων και τονισμένων συλλαβών, όπως στα Νέα Ελληνικά (βέβαια οι λόγιοι ποιητές εξακολούθησαν να γράφουν στα παραδοσιακά μέτρα για αιώνες ακόμη). 

Ενδιάμεσα την επικράτηση του δυναμικού τονισμού μαρτυρούν ορθογραφικά «λάθη» σε παπυρικά ευρήματα από καθημερινούς ανθρώπους. Έτσι λ.χ. συχνά το ε γράφεται ως γιώτα σε άτονες συλλαβές: είναι γνωστό ότι ο δυναμικός τόνος έχει την τάση να «εξασθενεί» τα άτονα φωνήεντα, οδηγώντας τα ακόμη και στην οριστική έκπτωση από τη λέξη. Ένα παρόμοιο φαινόμενο παρουσιάζεται στα λεγόμενα βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα: π.χ. νιρό αντί νερό, σκλί αντί σκυλί κ.ο.κ.[iii]

[i] Υπήρχαν φυσικά και άλλοι λόγοι για την επινόηση των τονικών σημαδιών, ο κυριότερος από τους οποίους ήταν η ανάγκη να σημειωθούν οι τόνοι σε διαλεκτικά κείμενα των οποίων ο τονισμός διέφερε από τον επικρατούντα αττικό. Λ.χ. τα κείμενα των Λέσβιων αρχαϊκών λυρικών (Σαπφώ, Αλκαίος) ήταν γραμμένα σε μια διάλεκτο που είχε την τάση να ανεβάζει τον τόνο των λέξεων μακριά από τη λήγουσα. Π.χ. πόταμος αντί ποταμός. Επίσης τα ομηρικά κείμενα ήταν γεμάτα με ιωνικούς, λεσβιακούς και άλλους πανάρχαιους τύπους και οι μαθητές και οι σπουδαστές έπρεπε να μάθουν τον σωστό τονισμό αυτών των λέξεων, πολλές από τις οποίες δεν χρησιμοποιούνταν πια στην ελληνιστική εποχή. Τέλος στη χρήση τόνων μπορεί να συνέβαλε και η ανάγκη των ξένων να μάθουν σωστά την Ελληνική.

[ii] Αυτόν τον νόμο τον μαθαίνουμε μηχανικά στο σχολείο ως «μακρό μπροστά από βραχύ περισπάται», «μακρό μπροστά από μακρό οξύνεται».

[iii] Ο κλασικός λακωνικός τύπος σιός αντί θεός (με «αδυνάτισμα» του άτονου ε σε ι) είναι μία από τις ενδείξεις που εξαιτίας τους οι γλωσσολόγοι υποπτεύονται ότι στη λακωνική η εξέλιξη προς το δυναμικό τόνο ξεκίνησε νωρίτερα από τις άλλες διαλέκτους. [Ο λακωνικός τύπος είναι ενδιαφέρων και από μια άλλη άποψη: δείχνει ότι τα δασέα σύμφωνα όπως το -θ- (κλασική προφορά περίπου /τχ/ =τχεός) ξεκίνησαν να γίνονται τριβόμενα (όπως σήμερα) στη λακωνική επίσης νωρίτερα σε σχέση με άλλες αρχαίες διαλέκτους: το σ- φαίνεται να αποτελεί απόπειρα να αποδοθεί ένα τριβόμενο θ όπως το σημερινό με τον πιο κοντινό φθόγγο που διέθετε το ελληνικό αλφάβητο, με άλλα λόγια η λακωνική προφορά στην πράξη πρέπει να ήταν /θιός/ ή /θyός/ με συνίζηση)]. 

Η επικράτηση ισχυρού δυναμικού τόνου, είναι και ο λόγος που λ.χ. στη Γαλλική υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά μεταξύ ιστορικής ορθογραφίας και πραγματικής προφοράς. Η Λατινική, ο πρόγονος της Γαλλικής, είχε επίσης μουσικό τόνο. Στην πορεία προς τη Γαλλική η επικράτηση δυναμικού τονισμού οδήγησε στον ακρωτηριασμό των άτονων συλλαβών: ils aiment πραγματική προφορά ilz-em. Ο ακρωτηριασμός των καταλήξεων οδήγησε στο να τονίζονται όλες οι γαλλικές λέξεις στη λήγουσα!


Σταύρος Γκιργκένης

πηγή-theancientweb

Διαβάστε περισσότερα... »