Το μεγαλείο του Παρθενώνα

Ο Παρθενώνας είναι το τελειότερο οικοδόμημα όλων των εποχών, όπως έχουν παραδεχτεί όλοι οι αρχιτέκτονες παγκοσμίως.

Οι λεπτομέρειες και τα μεγάλα μυστικά του, ήταν γνωστά στον ευρύτερο κόσμο της αρχαιότητας.

Θα μπορούσαν σήμερα να γίνουν γνωστά ώστε να κατασκευαστεί ένας πανομοιότυπος Παρθενώνας;

Πώς οι άνθρωποι εκείνης της εποχής κατείχαν όλες αυτές τις γνώσεις και πώς μπόρεσαν να τις εφαρμόσουν;

Υπάρχουν πάρα πολλά αινίγματα από τα οποία, ελάχιστα εξηγούνται.

πηγή-anakalipto

Διαβάστε περισσότερα... »

Πολιορκία της Ακρόπολης: «Να τα βόλια, μην αγγίξετε τις κολώνες». Μια φράση που δεν ειπώθηκε ποτέ…

Κατά την πολιορκία της Ακρόπολης, το 1822, από τους επαναστατημένους Έλληνες, αναφέρεται ένα περιστατικό με πρωταγωνιστή τον αρχαιολόγο Κυριάκο Πιττάκη. Αντιγράφεται το κείμενο, έτσι όπως βρίσκεται σήμερα δημοσιευμένο σε πολλές ελληνικές ιστοσελίδες:

Κατά τη διάρκεια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας, την Ακρόπολη πολιορκούσαν ή υπερασπίζονταν διαδοχικά οι Έλληνες και οι Τούρκοι, με αποτέλεσμα να υποστεί ορατές ακόμα και σήμερα ζημίες. Τότε διαδραματίστηκε ένα άγνωστο σχεδόν εκτός συνόρων επεισόδιο. Κατά τη χρονική περίοδο 1821-1822, τους Τούρκους που είχαν κλειστεί στα τείχη, πολιορκούσαν οι εξεγερμένοι Έλληνες με αρχηγό τον Οδυσσέα Ανδρούτσο.

Στην πολιορκία της Ακρόπολης, λίγο πριν αρχίσει ο βομβαρδισμός (11 Μαρτίου 1822), η Ελληνική Κυβέρνηση συνιστούσε «προσοχή» στον επικεφαλής Γερμανών φιλελλήνων, Γάλλο συνταγματάρχη Ολιβιέ Βουτιέ: «…μη λησμονήτε», υπεδείκνυε, «ότι μέσα εις το Κάστρον περικλείονται αυτά τα πολύτιμα λείψανα της αρχαιότητος, οπού ο πανδαμάτωρ χρόνος δεν ημπόρεσε να εξαφανίση· συνιστώμεν εις την αγάπην σας προς το ωραίον τα αριστουργήματα των προγόνων μας. Είθε η αιγίς της Αθηνάς να προφυλάξη τον ναόν της»…

Η επιχείρηση τραβούσε σε μάκρος και η έκβασή της ήταν αμφίρροπη. Αναπόφευκτη συνέπεια ήταν να εξαντληθούν όχι μόνον οι προμήθειες, αλλά και τα πολεμοφόδια των υπερασπιστών της τελευταίας θέσης που διατηρούσαν οι οθωμανικές αρχές σε ολόκληρη την Αττική. Τότε ήταν που ο νέος αγωνιστής -και αργότερα πρώτος Έφορος Αρχαιοτήτων-, ο Κυριάκος Πιττάκης, διέκρινε τους Τούρκους στρατιώτες τη στιγμή που ήταν έτοιμοι να σπάσουν τις κολόνες του Παρθενώνα, προκειμένου να αφαιρέσουν το μολύβι που τους έλειπε, αλλά που υπήρχε σε ικανές ποσότητες στα σφραγίσματα, στο κέντρο των σφονδύλων των κιονόκρανων.

Κατεχόμενος από συγκίνηση, ανέφερε το γεγονός στο στρατόπεδό του και έπεισε τους Έλληνες πολιορκητές να προμηθεύσουν οι ίδιοι τα βόλια που προορίζονταν για τα τουρκικά όπλα που θα έβαλαν εναντίον τους. Τότε οι Έλληνες δεν τους βομβάρδισαν, αλλά τους έδωσαν βόλια και εξαγόρασαν με το αίμα τους τα πολύτιμα εκείνα μάρμαρα (είναι πασίγνωστη η φράση τους «Να τα βόλια, μην αγγίξετε τις κολώνες»).

Η πραγματικότητα όμως φαίνεται να είναι κάπως διαφορετική. Φέρεται ως γεγονός, ότι ο Πιττάκης εξέφρασε τον ευσεβή πόθο να είχε την δυνατότητα να δώσει βόλια στους Τούρκους για να μην καταστρέφουν το μνημείο. Αποτελεί όμως χονδροειδές μυθολόγημα τα περί προσφοράς στους πολιορκημένους Τούρκους 4000 οκάδων μολυβιού για να παρασκευάσουν βόλια και να μη γκρεμίζουν και κατασυντρίβουν τους κίονες. 

Αυτό το ψεύδος αναφέρεται συχνά σε εθνικούς πανηγυρικούς και σε σχολικά βιβλία. Άλλωστε στην επόμενη πολιορκία που συνέβη το 1826, οι πολιορκημένοι -αυτοί τη φορά- Έλληνες, κατέφυγαν στις ίδιες μεθόδους ανεύρεσης πυρομαχικών, παρόμοιων μ’ αυτών των πρώην πολιορκημένων Τούρκων. Χρησιμοποιούσαν τα μάρμαρα ως βόμβες. Η ιδέα ήταν του Γάλλου τυχοδιώκτη Φαβιέρου που θεωρείται «μέγας φιλέλλην». 

Γράφει ο Καρώρης στο ημερολόγιο του (10 Δεκεμβρίου 1826): «Συνέλαβε την ιδέαν να κατασκευάση εις είδος βόμβας εν ολόκληρον κομμάτι στήλης του Παρθενώνος τρυπώντας το αρκετά εις την μέση και γεμίζοντάς το από βαρούτην και γρανάτες, να το ρίψη από τα τείχη του φρουρίου κάτω εις τα πλησίον οσπίτια όπου στέκουν οι Τούρκοι, δια να τους προκαλέση ανέλπιστον τρόμον» (ο Ελβετός εθελοντής Em. Hahn που βρισκόταν στην Ακρόπολη κατά την πολιορκία του 1826-1827 γράφει στο χρονικό του πως σε μια μόνο μέρα έπεσαν στο κάστρο 530 βόμβες. «Καταστράφηκαν πολλά από τα θαυμαστά έργα της κλασσικής αρχαιότητας»).

Η επαναστατική κυβέρνηση έστειλε στην Αθήνα (Μάρτιος 1822) ομάδα ξένων εθελοντών με επικεφαλής τον Γάλλο συνταγματάρχη του πυροβολικού Olivier Voutier για τον συντονισμό του βομβαρδισμού. Ο υπουργός του Πολέμου Ιωάννης Κωλέττης, σε έγγραφό του προς τον διοικητή της αποστολής, τον καλεί με υποκρισία, ελαφρότητα και αναίδεια να φροντίσει ώστε οι μπάλες των κανονιών να μη βλάψουν τα μνημεία «και κυρίως τον Παρθενώνα»! 

Και προσθέτει: «Συνιστούμε στην αγάπη σας προς το ωραίον τα αριστουργήματα των προγόνων μας». Ωσάν να ήταν δυνατόν η χάλαζα των βομβών που έπεφτε νυχθημερόν σε ένα τόσο μικρό εμβαδόν κατάμεστο από αρχαιότητες να στοχεύει αποκλειστικά και με ακρίβεια τις κεφαλές των Τούρκων.

Και ιδού το αποτέλεσμα. Η πυροβολαρχία του Voutier κατέστρεφε τα μνημεία χωρίς να βλάπτει τους Τούρκους. Οι απώλειες τους κατά τη διάρκεια της πολιορκίας ήταν μια γριά Αράπισσα σκλάβα. Ποιος αναλογιζόταν τον Παρθενώνα σε ώρα εξοντωτικού πολέμου; Οι Αθηναίοι που έβλεπαν τη φθορά των αρχαιοτήτων από τα ελληνικά κανόνια έλεγαν στον Γάλλο αξιωματικό: «Στην ανάγκη θα θυσιάσουμε τα μνημεία των προγόνων για να πετύχουμε την ελευθερία που θα αναστήσει τους Καλλικράτες μας».

Οι πολιορκημένοι Τούρκοι γκρέμιζαν τους κίονες των ναών και κυλούσαν τους σπονδύλους από το τείχος πάνω στα ελληνικά οχυρώματα. Οι Έλληνες έσκαβαν λαγούμια, τα γέμιζαν με μπαρούτη και προκαλούσαν σεισμικές εκρήξεις. Οι Τούρκοι θρυμμάτιζαν τα μάρμαρα των αρχαίων ναών, αφαιρούσαν τους γόμφους, τον συνδετικό μόλυβδο, και τον έλιωναν για την κατασκευή βλημάτων. Οι Έλληνες πολιορκητές κατέστρεφαν τα αρχαία υδραγωγεία για τον ίδιο σκοπό.

Ο πόλεμος και οι συνέπειές του, ο κίνδυνος ζωής και οι σκοπιμότητες είναι οι χειρότεροι εχθροί του πολιτιστικού πλούτου. Το είχε επισημάνει ο Κικέρων: «Οι νόμοι σιωπούν σε ώρα πολέμου». Και όχι μόνο οι νόμοι του κράτους. Σιγούν και οι ηθικοί νόμοι, γραπτοί και άγραφοι.

Πηγή: hellenicpantheon.gr («Η λεηλασία και καταστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων», Κυριάκος Σιμόπουλος)

πηγή-antichainletter

Διαβάστε περισσότερα... »

Ικτίνος και Καλλικράτης

Ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης ήταν οι δύο περίφημοι αρχιτέκτονες του δεύτερου μισού του 5ου π.Χ. αιώνα στην αρχαία Ελλάδα. Παρόλο που η φήμη τους ήταν μεγάλη, δεν έχουμε ιδιαίτερες αναφορές για τη γέννηση, τη ζωή και το θάνατο τους. Ωστόσο τα έργα τους, αιώνιες αποδείξεις της ζωής και της δράσης τους, μας μιλούν για αυτούς με τον τρόπο που τα χνάρια στην άμμο μιλούν για το μέγεθος του ανθρώπου που τα σχημάτισε. Οι ναοί και τα έργα που κατασκεύασαν ήταν μεγάλα, σε σημασία και τελειότητα.

Ο Καλλικράτης εργάστηκε σε τέσσερα μεγάλα έργα της αρχαίας Αθήνας, σύμφωνα με αναφορές του Πλούταρχου: Στα Μακρά Τείχη της πόλης (460 – 450 π.Χ.), στην επιδιόρθωση τμήματος των περιφερειακών τειχών των Αθηνών, στην ανοικοδόμηση ναού, αφιερωμένου στην Άπτερο Νίκη στην Ακρόπολη, το 448 π.Χ. και τέλος, σύμφωνα με τον Πλούταρχο πάλι, συνεργάστηκε με τον Ικτίνο για την ανέγερση του Παρθενώνα.

Ο Ικτίνος υπήρξε σύγχρονος και στενός φίλος του μεγάλου γλύπτη Φειδία. Και οι δύο εργάστηκαν την εποχή του Περικλή. Σύμφωνα με το Βιτρούβιο, ο Ικτίνος συνέγραψε μαζί με τον Κάρπιο την τεχνική μελέτη «για τον Δωρικό ναό της Αθηνάς στην Αθήνα». Ο Ικτίνος αναφέρεται από τρεις έλληνες συγγραφείς: το Στράβωνα, τον Παυσανία και τον Πλούταρχο. 

Ο Παυσανίας αναφέρει ότι έχτισε τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα στην Αρκαδία. Επίσης, στον Ικτίνο ανατέθηκε η κατασκευή του Τελεστηρίου της Δήμητρας στην Ελευσίνα και η κατασκευή του Παρθενώνα στην Ακρόπολη (μαζί με τον Καλλικράτη). Απ’ ότι φαίνεται ο Ικτίνος εγκατέλειψε την Αττική μετά την κατασκευή του Παρθενώνα. Πήγε στην Πελοπόννησο όπου έχτισε τον ναό του Επικούρειου Απόλλωνα.

Στη συνέχεια θα εξετάσουμε την αρχιτεκτονική των δύο σημαντικών ναών που προαναφέρθηκαν, επειδή στην κατασκευή τους συναντάμε πολλά στοιχεία τελειότητας, που φανερώνουν ότι οι δύο αρχιτέκτονες -και ειδικά ο Ικτίνος- κατείχαν πολύ ειδικές γνώσεις, που την εποχή εκείνη διδάσκονταν μόνο στις Σχολές Μυστηρίων. Είναι πολύ πιθανόν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης να είχαν μυηθεί στα Μυστήρια της Αιγύπτου, της Ελλάδας ή σε άλλα και μετά να εφάρμοσαν αυτές τις μυστικές, μυητικές, αρχαίες γνώσεις -όπως της σφαιρικότητας της γης- στην κατασκευή των ναών τους. 

Το σίγουρο πάντως είναι ότι οι ναοί που κατασκεύασαν είναι φτιαγμένοι σαν μια μικροκοσμική εικόνα του τέλειου σύμπαντος. Με τον ίδιο τρόπο ο πολιτισμός της Αιγύπτου ήταν η γήινη εικόνα της ουράνιας Αιγύπτου, ενώνοντας έτσι ορατό και αόρατο με την κατασκευή των Πυραμίδων και τόσων άλλων ναών, που φαίνεται να φέρουν παρόμοια σημάδια τελειότητας με αυτά του Παρθενώνα. 

Αλλά ας δούμε αναλυτικότερα τα στοιχεία:

Α) Ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες Αρκαδίας χτίστηκε από τον Ικτίνο με καθοδήγηση των Ιερέων των Δελφών μετά το 438 π.Χ. και έχει διαστάσεις 39,8x16,1 μέτρα. Στο ναό αυτό εφαρμόζονται για πρώτη φορά μαζί και οι τρεις αρχιτεκτονικοί ρυθμοί της αρχαίας Ελλάδας: Ιωνικός, Δωρικός, Κορινθιακός.

Το περίεργο είναι ότι ο προσανατολισμός του δεν ακολουθεί την αρχαία συνήθεια Ανατολής - Δύσης αλλά Βορρά - Νότου. Η είσοδος βρίσκεται στη βόρεια πλευρά, σαν να βλέπει στους Δελφούς ή καλύτερα σαν να βλέπει το Βορρά από όπου, σύμφωνα με τη μυθολογία, κατάγεται ο θεός Απόλλωνας και η ακολουθία του, οι υπερβόρειοι.

Το παράδοξο σ’ αυτό το ναό, όπως ανακάλυψε ο Στέλιος Πετράκης, είναι ότι είναι χτισμένος με τρόπο ώστε κάθε χρόνο να γλιστράει πάνω στην ειδική βάση του με γωνία 50.2 δευτερολέπτων της μοίρας (λόγω της κίνησης του άξονα της γης), στοχεύοντας πάντα στο ίδιο αστρικό σημείο (κατά πάσα πιθανότητα το Σείριο). Αυτό είναι ένα πολύ ειδικό επίτευγμα αρχιτεκτονικής και κατασκευής και απαιτούσε ειδικές γνώσεις αστρονομίας, που επίσης διδάσκονταν στα Μυστήρια. 

Ο Ικτίνος επίσης έχτισε τον ναό αυτό με τρόπο ώστε οι κίονές του να περιστρέφονται, να ολισθαίνουν, αλλά να μην καταρρέουν. Οι τοίχοι του ναού αντιστέκονται στο σεισμό, σαν να είχαν πάχος 2,15 μ., ενώ είναι πολύ πιο λεπτές. 

Β) Όσον αφορά τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης, το έτος 447 π.Χ. ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης, με τη γενική επίβλεψη του Φειδία και του Περικλή, έκτισαν το νέο ναό της Αθηνάς Παρθένου, τον Παρθενώνα. Ο ρυθμός ήταν καθαρά Δωρικός, με ορθογώνιο σχήμα. Σύμφωνα με τις περισσότερες αναφορές, ο Ικτίνος έκανε τα σχέδια της Ακρόπολης και ο Καλλικράτης είχε την επίβλεψη των έργων. Ο ναός χτίστηκε πάνω στα θεμέλια του προηγούμενου που είχε κτιστεί επί Πεισιστράτου και τον είχαν καταστρέψει οι Πέρσες. Εννέα χρόνια χρειάστηκαν για την ανέγερση του ναού. 

Όλα όσα έχουν ανακαλυφθεί για τον ναό αυτό, ίσως όμως και άλλα κρυμμένα από το πέπλο του χρόνου, μαρτυρούν ότι οι δημιουργοί του Παρθενώνα κατείχαν ξεχασμένες γνώσεις που τις εφάρμοσαν στην κατασκευή του. Ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης κατασκεύασαν το ναό με ασύλληπτες λεπτομέρειες και με αυτό τον τρόπο τον μετέτρεψαν σε έναν οργανισμό παλλόμενο από εσωτερική ζωή. 

Συγκεκριμένα, σε κάθε μέρος του ναού επικρατούσε ένα σύστημα αναλογίας σύμφωνα με τον κανόνα του Πολυγνώτου και όλες οι διαστάσεις είχαν μια δεδομένη σχέση με τη διάμετρο του κίονα. Κάθε κίονας είχε ελάχιστα μεγαλύτερη διάμετρο από τη βάση μέχρι τη μέση, λέπταινε προς την κορυφή και έκλινε προς το κέντρο της κιονοστοιχίας στην οποία ανήκε. 

Έτσι οι κίονες του Παρθενώνα δεν είναι κάθετοι, αλλά αν προεκταθούν νοητά προς τα επάνω, συναντιούνται στα 1852 μέτρα, σχηματίζοντας μια νοητή πυραμίδα, η κορυφή της οποίας βρίσκεται ακριβώς πάνω από το σημείο που ήταν τοποθετημένο το κεφάλι του αγάλματος της Αθηνάς. Κατά περίεργο επίσης τρόπο, ο όγκος της πυραμίδας αυτής είναι ο μισός της μεγάλης πυραμίδας της Αιγύπτου, 45.000.000 ελληνικά κυβικά πόδια. 

Για να πετύχουν οι αρχιτέκτονες τις καμπυλώσεις αυτές, δεν μπορούσε κανένας λίθος του ναού να έχει κανονικό ορθογώνιο σχήμα. Αντιθέτως, σχεδόν κάθε λίθος έχει εντελώς δικό του σχήμα και μοναδική θέση μέσα στο σύνολο, γιατί οι καμπυλώσεις και οι κλίσεις δημιουργούσαν διαφορετικές γωνίες και επιφάνειες σε κάθε σημείο του κτιρίου. Για να επιτευχθεί λοιπόν μία τέτοια κατασκευή ήταν απαραίτητος ο τέλειος υπολογισμός του κάθε μέλους, αλλά και η μαθηματικά ακριβέστατη εκτέλεση.

Επίσης, οι γωνιακοί κίονες είχαν ελάχιστα μεγαλύτερη διάμετρο από τους άλλους. Οι μετόπες έδιδαν την εντύπωση του τετραγώνου, κι όμως είχαν κάποιες καμπύλες που εξουδετέρωναν τις οπτικές απάτες, γιατί διαφορετικά δεν θα υπήρχε η οπτική αρμονία. Αυτές οι προσαρμογές απαιτούσαν πολύ υψηλές γνώσεις μαθηματικών και οπτικής, σε μια τέλεια ένωση με την Τέχνη. 

Επίσης, στο σχέδιο του Παρθενώνα δεν υπάρχει καμία ευθεία γραμμή. Παντού συναντάμε απαλές καμπύλες. Επίσης στην πρόσθια (μπροστινή) όψη ισχύει: πλάτος = φ χ ύψος (όπου φ είναι ο αριθμός της χρυσής τομής), ενώ στις αναλογίες του ναού συναντάμε και τη σχέση α/2α+1. Το οπτικό αποτέλεσμα είναι εκτός από αρμονικό πολλές φορές και απροσδόκητο, μιας και ο Παρθενώνας καταφέρνει να δείχνει εντυπωσιακά μεγαλύτερος από το πραγματικό του μέγεθος, χωρίς όμως να βαραίνει το χώρο. 

Αξιοσημείωτο είναι ότι υπάρχουν πλήθος ενδείξεων μη συμπαγούς θεμελίωσης του ναού σε βάθος 11 μέτρων με σημαντικό ίσως υπόγειο τμήμα ή και θάλαμο. 

Επίσης, ο Παρθενώνας είναι χτισμένος με έναν ιδιαίτερο, αντισεισμικό τρόπο, με τα τμήματά του να είναι ενωμένα με λιωμένο μολύβι στις κατάλληλες διαμορφωμένες ενώσεις των μαρμάρων του. Ειδικότερα για τον Παρθενώνα ο Ν. Τογαρίδης αναφέρει: «η αρθρωτή – σπονδυλική κατασκευή των κιόνων και η τέλεια κατεργασία των σπονδύλων με διάφορο σχήμα / συχνότητα συντελεί στην αρίστη σεισμική συμπεριφορά του Παρθενώνα». 

Όσον αφορά την τοποθεσία που είναι χτισμένος ο ναός σε σχέση με κάποια άλλα κτίσματα της αρχαίας Αθήνας, το κέντρο του Παρθενώνα (η τομή των διαγωνίων του) απέχει εξίσου από το κέντρο του Ηφαιστείου, από το κέντρο του βήματος των ρητόρων της Πνύκας, από το κέντρο της βάσεως του μνημείου του Φιλοπάππου και από το κέντρο του σηκού του Ναού του Ολυμπίου Διός. Όλα τα παραπάνω με μέγιστη προσέγγιση. 

Επίσης, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι η κατασκευή αλλά και η θέση που είναι χτισμένος ο Παρθενώνας φανερώνουν μια ιδιαίτερη γεωδαιτική αρμονία (γεωδαιτική είναι η σχέση των μέτρων του ναού με τα μέτρα της γης).

Αν εξετάσουμε μερικά ακόμα στοιχεία θα διαπιστώσουμε ότι ο ναός του Παρθενώνα, σύμφωνα με τον Ν. Λίτσα, είναι δομημένος σε τέτοια θέση και με τέτοιο τρόπο, ώστε να αντλεί το μέγιστο της συμπαντικής ενέργειας και να τη διαχέει αποκλειστικά στο εγγύς περιβάλλον του. Είναι οικοδομημένος στον ιερό βράχο της Ακρόπολης, από όπου περνά πλήθος διασταυρώσεων γραμμών L. Εξαιτίας τους ο βράχος έχει πολύ έντονο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο.

Λέγεται επίσης ότι ο Παρθενώνας λειτουργεί σαν σημείο εκπομπής των ενεργειών αυτών στο χώρο. Λόγω του πυραμιδοειδούς του όμως σχήματος οι ενέργειες αυτές εκπέμπονται αρκετά ψηλότερα από το έδαφος. Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η κατασκευή έχει και ενδιαφέρουσες ηλεκτρικές ιδιότητες, σαν να είναι τεράστιος πυκνωτής αλλά και κεραία. Αυτό θα εξηγούσε τις παράξενες αποκλίσεις στα όργανα μετρήσεων γύρω από τον Παρθενώνα (τα ίδια αναφέρονται και για τη Μεγάλη Πυραμίδα στην Αίγυπτο).

Όσον αφορά τη γεωδαιτική κατασκευή του ναού, η διάσταση του κοντού στυλοβάτη του Παρθενώνα είναι ίση με ένα δευτερόλεπτο (1΄΄) ενός τόξου γεωγραφικού πλάτους της Γης. Αυτό δηλώνει ότι τα μέτρα του Παρθενώνα δεν είναι τυχαία, αλλά οι κατασκευαστές του γνώριζαν τις διαστάσεις τη Γης και φυσικά το σφαιρικό της σχήμα. Επιπλέον, οι αρχαίοι Έλληνες φαίνεται ότι χρησιμοποίησαν σαν μονάδα μέτρησης για το χτίσιμο του Παρθενώνα όχι το σημερινό «μέτρο» αλλά το «πόδι» (1 πόδι = 0,3188 μέτρα) (το ίδιο λέγεται και για τις αιγυπτιακές πυραμίδες). 

Η πλατφόρμα πάνω στην οποία στέκονται οι κολώνες του ναού έχουν μια ελαφριά καμπύλη και στις τέσσερις γωνίες, σαν να ήταν ένα μικρό κομμάτι μιας γιγαντιαίας σφαίρας, της σφαίρας της γης. 

Ο Ερατοσθένης, που έζησε στην Αλεξάνδρεια μεταξύ 276 και 196 π.Χ., αναφέρεται ως ο πρώτος άνθρωπος που υπολόγισε με μεγάλη προσέγγιση την ακτίνα της Γης. Από τα παραπάνω όμως φαίνεται ότι και οι κατασκευαστές του Παρθενώνα γνώριζαν τις διαστάσεις τη Γης, πολύ πριν τον Ερατοσθένη.

Επίσης, όπως είναι γνωστό σήμερα, το μήκος της μίας πλευράς της βάσης της Μεγάλης Πυραμίδας είναι ίσο με το 1/8 του λεπτού της μοίρας της επιφάνειας της γης. Αυτό φανερώνει ότι οι Αιγύπτιοι γνώριζαν (τουλάχιστον 2.000 χρόνια πριν την κατασκευή του Παρθενώνα) ότι η γη ήταν σφαιρική. 

Πολλοί αρχαίοι πίστευαν ότι η γνώση των Αρχαίων Ελλήνων γύρω από τα μαθηματικά προερχόταν από τη γνώση των Αιγυπτίων στον τομέα αυτό. Συγκεκριμένα ο Αριστοτέλης στα «Μεταφυσικά» του αναφέρει: «Έτσι η επιστήμη των μαθηματικών προήλθε από την γειτονική Αίγυπτο, επειδή εκεί η τάξη των ιερέων είχε αυτή την ασχολία». Τι άλλο μπορεί να δηλώνει εδώ ο Αριστοτέλης εκτός από το ότι οι ιερείς της Αιγύπτου κατείχαν την επιστήμη των μαθηματικών, η οποία σύμφωνα με την Ε.Π. Μπλαβάτσκυ διδασκόταν μαζί με την αστρονομία στις Σχολές Μυστηρίων; 

Από πού μπορεί να έλαβαν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης αυτές τις ιδιαίτερες γνώσεις μαθηματικών, αστρονομίας και της σφαιρικότητας της γης εκτός από το θεσμό των Μυστηρίων, στον οποίο πρέπει να είχαν μαθητεύσει; Για ποιο λόγο άλλωστε ανέθεσαν στον Ικτίνο την κατασκευή του Τελεστηρίου της Ελευσίνας, στο οποίο οι μύστες τελούσαν τα Ελευσίνια Μυστήρια;

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

1) http://www.london2athens.com/ictinusgr.html

2) http://www.greatbuildings.com/architects/

3) http://en.wikipedia.org/wiki/Ictinus

4) http://www.arches.uga.edu/~fvankeur/classical/

5) http://www.mcs.surrey.ac.uk/

6) http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictN.html 

7) http://www.globaltown.com/shawn/lyre1b.html

8) http://www.sizes.com/units/meter.htm#quadrant 

9) http://www.egyptorigins.com/somethingstrange.htm

10) http://www.geocities.com/sfetel/

11) http://www.stat.net.gr/GNOSIS/ARXEA/ELLADA/TEXNI.htm

12) http://www.nea-acropoli.gr/civilizations/

13) http://www.hellenicway.ca/june02/antis.htm

14) http://dim-galat.pel.sch.gr/projects/akropolis/

15) http://clubs.pathfinder.gr/poihsis/256808

16) http://witcombe.sbc.edu/sacredplaces/acropolis.html

17) http://www.hermes-press.com/PT_sanctuaries.htm

18) http://www.esoterica.gr/articles/esoteric/hpb/hpb.htm

19) http://www.metafysiko.gr/articleload.php?art=arts/43.htm

20) http://www.geocities.com/sfetel/gr/geometry_g.htm#parthenon

21) http://www.astro.gr/sufi/atrapos/gold.htm

22) http://4lyk-kozan.koz.sch.gr/Mathites/B7Batsis/geo.htm

23) «Η ιερή γεωγραφία της Ελλάδος», Νίκος Β. Λίτσας , Εκδόσεις: Έσοπτρον

24) «Ιερή Ελλάδα», Εκδόσεις: Αρχέτυπο

25) «Άγνωστα μεγαλουργήματα των Αρχαίων Ελλήνων», Θεοφάνης Μανιάς

26) Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν «Ηλίου», τόμος 9 και 10.

πηγή-nea-acropoli-athens.gr

Διαβάστε περισσότερα... »

Δούλεψε ο Σωκράτης, για να χτιστεί ο Παρθενώνας;

Ετοιμάζεται αύριο να σβήσει τα κεράκια στην τούρτα των τέταρτων γενεθλίων του. Αν και περισσότεροι από πέντε εκατομμύρια επισκέπτες έχουν περάσει το κατώφλι του έως τώρα, είναι πολλά τα μυστικά που κρύβει και μια νέα έκδοση τα φωτίζει. 

Δούλεψε ο Σωκράτης για να χτιστεί ο Παρθενώνας; 

Έκοψαν πράγματι οι Αθηναίοι τα φτερά της Νίκης, για να μείνει για πάντα στην πόλη τους; 

Πόσες χιλιάδες κεραμίδια είχε ο Παρθενώνας; 

Και για ποιο λόγο ο σπουδαιότερος ναός της Αθηνάς δεν είχε βωμό;

Μπορεί να μην είστε από εκείνους που δεν έχουν ανέβει ποτέ στον Ιερό Βράχο. Ίσως να έχετε επισκεφθεί το Μουσείο Ακρόπολης, αλλά να δυσκολεύεστε να απαντήσετε σε αυτές τις ερωτήσεις. Το σημαντικότερο και διασημότερο μνημείο της κλασικής αρχαιότητας δεν είναι μόνο το «κορυφαίο επίτευγμα της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής, το χαρακτηριστικότερο έργο του χρυσού αιώνα του Περικλή και ένα από τα τελειότερα δημιουργήματα του ανθρώπινου πολιτισμού», όπως γράφουν τα σχολικά βιβλία.

Διότι τα βιβλία εστιάζουν σε διάσημους αρχιτέκτονες και ημερομηνίες, σε ρυθμούς και λεπτομέρειες, όχι όμως στους αφανείς ήρωες που δούλεψαν ώστε να στηθεί ο περίλαμπρος Παρθενώνας. 

Περίπου 500-600 εργατοτεχνίτες προετοίμασαν και μετέφεραν το μάρμαρο από την Πεντέλη. Γύρω στους 150 λιθοξόους έκαναν την τελική επεξεργασία για να φτιαχτούν τα 9.000 μαρμάρινα κεραμίδια και τα 16.500 μαρμάρινα μέλη – δεν αποκλείεται να δούλεψε και ο ίδιος ο Σωκράτης, καθώς νεαρός είχε ακολουθήσει το επάγγελμα του πατέρα του, λιθοξόος – και 50 γλύπτες.

Και το αποτέλεσμα; «Σε χρόνο-ρεκόρ για την εποχή έπρεπε να φτιάξουν ένα μνημείο που θα λειτουργούσε ως μέσο προβολής της εθνικής ιδεολογίας, δουλειά την οποία σήμερα το σύστημα κάνει μέσω των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης», λέει ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Πάνος Βαλαβάνης, ο οποίος συνέγραψε ένα βιβλίο που ισορροπεί ανάμεσα στη λογική του εγχειριδίου και του εναλλακτικού οδηγού του Μουσείου Ακρόπολης (επίσημος οδηγός δεν έχει ακόμη εκδοθεί), με στόχο να αποκαλύψει στο ευρύ κοινό όσα δεν γνωρίζει για τα μνημεία της Ακρόπολης, υπό τον τίτλο «Η Ακρόπολη μέσα από το Μουσείο της» (εκδ. Καπόν).

Τι θέλησαν λοιπόν οι Αθηναίοι μέσω του Παρθενώνα που στέγαζε το εντυπωσιακό χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, της οποίας μόνο τα ρούχα από χρυσό ζύγιζαν 1.150 κιλά; «Ο Παρθενώνας στέλνει σαφέστατα πολιτικά μηνύματα», λέει ο κ. Βαλαβάνης. «Πρώτον, θέλει να καταδείξει ότι η Αθήνα ήταν η αγαπημένη πόλη των θεών· δεύτερον, επιδιώκει να τεκμηριώσει την αυτοχθονία των Αθηναίων και, τρίτον, να εξάρει τον ρόλο τους στους αγώνες εναντίον μυθικών και ιστορικών εχθρών, με στόχο να δικαιώσει την πανελλήνια ηγεμονία τους».

Και για να στείλει με επιτυχία το πολιτικό της μήνυμα η Αθήνα δεν αρκέστηκε στο να χτίσει έναν από τους μεγαλύτερους σε μέγεθος κλασικούς ναούς, ο οποίος ξεχώριζε, εκτός των άλλων, για τις αρχιτεκτονικές του πρωτιές καθώς για πρώτη φορά στην ιστορία της αρχιτεκτονικής προστέθηκε μια ιωνική ζωφόρος στο εσωτερικό ενός δωρικού ναού και για πρώτη φορά διακοσμούνται και οι 92 μετόπες με ανάγλυφα. 

Επέλεξε, επίσης, να απεικονίσει τους θεούς του Ολύμπου να γεννιούνται στην Αθήνα (στο ανατολικό αέτωμα έχουμε τη γέννηση της Αθηνάς), να συγκρούονται για χάρη της (διαμάχη Ποσειδώνα – Αθηνάς στο δυτικό αέτωμα), να παρακολουθούν τη μεγαλύτερη γιορτή της πόλης στη λαμπρότερη εμφάνισή τους σε όλη την αρχαία τέχνη (στην ανατολική πλευρά της ζωφόρου) και μάλιστα στο πλευρό των θνητών.

Τελικά, έφτιαξε έναν σπουδαίο ναό χωρίς δικό του βωμό και χωρίς ιερέα, γεγονός που έχει οδηγήσει πολλούς να υποστηρίζουν ότι ο Παρθενώνας δεν υπήρξε λειτουργικός ναός, αλλά ένα ανάθημα των Αθηναίων προς τη θεά μέσω του οποίου στόχευαν να αναδείξουν το μεγαλείο της πόλης τους.

Στην Ακρόπολη και στο Μουσείο της, όμως, δεν υπάρχει μόνο ο Παρθενώνας. Και μπορεί ο ολομαρμάρινος ναός της Παλλάδας να είναι ο πιο διάσημος στον Ιερό Βράχο, αλλά δεν είναι και ο πιο σημαντικός. Τον ρόλο αυτόν τον έχει το αινιγματικό για πολλούς Ερέχθειο, το κτίριο που είναι περισσότερο γνωστό για τις Καρυάτιδές του, και όχι επειδή εκεί φυλασσόταν το ξόανο (ξύλινο άγαλμα) της Αθηνάς. Για να κατασκευαστεί λοιπόν ο ναός όπου χωρούσε η ελιά την οποία χάρισε η Αθηνά στην πόλη, το σημάδι της τρίαινας του Ποσειδώνα όταν χτύπησε τη γη και ανέβλυσε αλμυρό νερό – το δικό του δώρο για να κατακτήσει την πόλη -, δούλεψαν 110 άτομα.

Και μπορεί μέσα από αυτό το κτίριο οι Αθηναίοι να έστελναν ένα ακόμη πολιτικό μήνυμα προς τους αντιπάλους τους, τους Σπαρτιάτες, καθώς αποτελούσε και τόπο λατρείας ντόπιων παλαιών βασιλιάδων, γεγονός που αποδείκνυε ότι ήταν αυτόχθονες – κάτι για το οποίο καμάρωναν ιδιαιτέρως -, όμως για την ανέγερσή του οι Αθηναίοι που εργάστηκαν ήταν μόλις το 30% του συνόλου του προσωπικού, όπως αποδεικνύουν οι οικοδομικές επιγραφές. Το 50% ήταν μέτοικοι και το 20% δούλοι.

Και η Αθηνά Νίκη; Ο κομψός ναός που βλέπουμε καθώς ανεβαίνουμε, δεξιά, στην Ακρόπολη; Γιατί είναι γνωστός ως Ναός της Απτέρου Νίκης; «Η Αθηνά Νίκη είναι μία από τις υποστάσεις με τις οποίες λατρευόταν η Αθηνά στον Ιερό Βράχο», εξηγεί ο Πάνος Βαλαβάνης. 

«Ήταν αυτή που συμπαραστεκόταν στους Αθηναίους κατά τους πολέμους, η νικηφόρος θεά, αυτή που χάριζε πολεμικές νίκες. Η ονομασία του ναού ως Απτέρου Νίκης είναι και αυτή αρχαία, αλλά οφείλεται σε παρεξήγηση του γεγονότος ότι το λατρευτικό άγαλμα της Αθηνάς δεν είχε φτερά. Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, οπότε κυριάρχησε η ονομασία του ως Ναού της Νίκης, η απουσία φτερών στο άγαλμα ερμηνεύθηκε ως αφαίρεσή τους από τους Αθηναίους για να μη φύγει ποτέ η Νίκη από την πόλη τους».

[Πηγή Μ. Αδαμοπούλου, Τα Νέα]

πηγή-maiandros

Διαβάστε περισσότερα... »

Εκπληκτική εφαρμογή: Μπείτε στην ακρόπολη από το σπίτι σας

Χάρη στην επιτροπή Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως (ΕΣΜΑ) και ΥΣΜΑ, μία ανανεωμένη ψηφιακή εφαρμογή της εικονικής περιήγησης στον βράχο της Ακρόπολης είναι γεγονός.

Ο επισκέπτης- με τη χρήση ενός υπολογιστή, τάμπλετ ή «έξυπνου» κινητού μπορεί να βρεθεί στον ναό της Αθηνάς Νίκης, στον Παρθενώνα, στο Ερέχθειο, και να απολαύσει την πανοραμική θέα της Αθήνας με ένα μόνο κλικ!

Ο Ιερός Βράχος είναι πλέον προσβάσιμος διαδικτυακά, γεγονός που αποσκοπεί στην παρουσίαση των αναστηλωτικών εργασιών που πραγματοποιούνται στην Ακρόπολη όσο και στην προώθηση της πρόσβασης στο σημαντικότερο μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς μας.

Η εικονική Περιήγηση στα μνημεία Ακρόπολης αποτελείται από εικόνες και πανοράματα υψηλής καθώς και από λεπτομερείς φωτογραφικές απεικονίσεις επιλεγμένων εξωτερικών όψεων των αρχαίων τειχών που περιβάλλουν το βράχο. Κάθε άποψη συνοδεύεται από περιγραφικά στοιχεία σχετικά με τα μνημεία και επιλεγμένα σημεία ενδιαφέροντος.

Η φωτογραμμετρική αποτύπωση της επιφάνειας του βράχου σε μορφή χάρτη επιτρέπει τον προσανατολισμό και την πλοήγηση στα επιμέρους σημεία θέασης. 

Οι εικόνες προσφέρουν δυνατότητες αυξημένης εστίασης στις λεπτομέρειες των μνημείων που είναι δύσκολο να γίνουν ορατές κατά την επίσκεψη στο χώρο. Ακόμη, ο χρήστης μπορεί να αντιληφθεί τη θέση του μνημείου σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο ή ακόμα και να πραγματοποιήσει ένα εικονικό «περίπατο» επιλέγοντας τη δική του διαδρομή

Για να περιηγηθείτε στην Ακρόπολη πατήστε στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://acropolis-virtualtour.gr./

πηγή-arxaia-ellinika

Διαβάστε περισσότερα... »

Αρχαιοελληνικοί ναοί: το αρχιτεκτονικό πρότυπο του ευρωπαϊκού Νεοκλασικισμού

Μετά τον κορεσμό της Ευρώπης από την υπερβολική μεγαλοπρέπεια του μπαρόκ τόσο στις εικαστικές τέχνες όσο και στην αρχιτεκτονική, μια καινούργια εποχή ανέτειλε για τη γηραιά ήπειρο. 

Με τις ιεραρχίες να έχουν αρχίσει να κλονίζονται (η Γαλλική Επανάσταση βρισκόταν ήδη προ των πυλών και θα έθετε νέες βάσεις στην οργάνωση της κοινωνίας) και την επιστημονική έρευνα να θέτει νέους στόχους βασισμένους τώρα στη λογική που θα οδηγούσε τον άνθρωπο σε μια εποχή αθωότητας και ισότητας, η ανάγκη για την ανακάλυψη νέων τρόπων έκφρασης που να στηρίζονται στην αλήθεια, την τάξη, το μέτρο και τον κανόνα είχε γίνει πλέον επιτακτική.

Η φύση άρχισε να γίνεται πρωταρχικό σημείο αναφοράς για την Ευρώπη των μέσων του 18ου αιώνα, αφού σε αυτήν μπορούσαν να αναζητήσουν τα πρότυπα και τις αρχές που θα τους οδηγούσαν στη δημιουργία ενός κόσμου όπου θα κυβερνούσε ο νόμος της λογικής και της ισότητας. 

Πίστευαν ότι οι τέχνες και η αρχιτεκτονική θα έπαιζαν ουσιαστικό ρόλο σε αυτή την πορεία, αφού, μέσα από την αισθητική αναγέννηση που επιδίωκαν, θα έφταναν και σε μια αναγέννηση ηθική και πολιτική.

Οι νόμοι λοιπόν που διέπουν τη φύση ήταν νόμοι που έπρεπε να ανακαλυφθούν και να εφαρμοστούν πιστά στα εικαστικά και αρχιτεκτονικά τους έργα από εδώ και στο εξής και οι μόνοι που προσέγγισαν αισθητικά τους νόμους της περισσότερο από κάθε άλλον μέχρι τότε ήταν οι αρχαίοι Έλληνες.

Ακρόπολη Αθηνών, Παρθενώνας

Από το 1750 η εξερευνητική μελέτη των ελληνικών αρχαιοτήτων μετατρέπεται σε μανία. Για τους νέους αρχιτέκτονες της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Γερμανίας, το ταξίδι στην Ελλάδα που γέννησε τους κλασικούς ρυθμούς (δωρικό, ιωνικό, κορινθιακό) αποτελεί βασικό μέρος της εκπαίδευσής τους. 

Δύο Άγγλοι αρχιτέκτονες, ο J. Stuart και ο N. Revett, ήταν από τους πρώτους που ταξίδεψαν στην Ελλάδα, το 1751, η οποία τότε βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία. Περιηγήθηκαν στα μέρη αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, μελέτησαν γλυπτά και ναούς, μελέτησαν τον Παρθενώνα και στην επιστροφή τους στην πατρίδα δημοσίευσαν τα σχέδιά τους σε ένα έργο τεσσάρων τόμων, που χρησιμοποίησαν και ως έμπευση για την αρχιτεκτονική τους.

Αυτό ήταν μόνον η αρχή, αφού στη συνέχεια και άλλοι αρχιτέκτονες υιοθέτησαν τη νέα αισθητική, γεγονός που έδωσε αφορμή να γεννηθεί το λεγόμενο Greek Revival, ένα ρεύμα που πέρασε πολύ γρήγορα τον Ατλαντικό σαρώνοντας και την αμερικανική ήπειρο. Ο Λευκός Οίκος χτίζεται αυτή την περίοδο με σχέδιο βασισμένο στις αισθητικές αρχές του ιωνικού ρυθμού.

Στην εισαγωγή του πρώτου εκ των τεσσάρων τόμων της μελέτης τους πάνω στην αρχαιοελληνική τέχνη και αρχιτεκτονική, οι δύο Άγγλοι αρχιτέκτονες γράφουν: "Δίχως αμφιβολία, η Ελλάδα πρέπει να θεωρηθεί ο τόπος όπου δημιουργήθηκαν τα πιο ωραία κτήρια της Αρχαιότητας, και μονάχα εδώ θα πρέπει να αναζητηθούν τα πιο κομψά και τα πιο αγνά πρότυπα της αρχαίας αρχιτεκτονικής". Ο Νεοκλασικισμός είχε πλέον κατακτήσει τον κόσμο.

Βρετανικό Μουσείο

Το τετράτομο έργο των δύο Άγγλων αρχιτεκτόνων είχε τρομερή απήχηση στην αρχιτεκτονική της Αγγλίας, με τους άγγλους αρχιτέκτονες να εφαρμόζουν τη μορφή του αρχαιοελληνικού κλασικού ναού παντού, άλλοτε αυτούσια άλλοτε με επεξεργασμένες λεπτομέρειες σε διάφορες εκδοχές.

Βρισκόμαστε ακριβώς στην εποχή που έχουν κλαπεί τα Μάρμαρα του Παρθενώνα από τον λόρδο Έλγιν, τα οποία έφτασαν στο Λονδίνο το 1803. Η ανάγκη για το κτίσιμο ενός μουσείου που θα στέγαζε τα ανεκτίμητης αξίας λάφυρα ήταν επιτακτική και άμεση. 

Τα γλυπτά του Παρθενώνα στάθηκαν ο λόγος που χτίστηκε το Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο αυθής εξαρχής. Την κατασκευή του μουσείου ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Robert Smirke, ο οποίος βασίστηκε, όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο, στο πρότυπο του αρχαίου ιωνικού ναού, υποστήριξε δε για αυτή του την επιλογή ότι "μόνο η μεγαλοπρέπεια θα πρέπει να συνοδεύει τέτοιους είδους κτήρια με τέτοιους είδους θησαυρούς".


Εύα Ψαρρού ~

πηγή-greeksurnames

Διαβάστε περισσότερα... »

Τί σημαίνει η Ακρόπολη για τους ξένους και τι για εμάς;

Νέες εξελίξεις για τα Μάρμαρα

Της Βασιλίκας Σαριλάκη

Πώς βλέπουμε άραγε σήμερα την Ακρόπολη; 

Πολλοί την αντιμετωπίζουν βαριεστημένα, με συγκατάβαση, ως μία άχρωμη τουριστική ατραξιόν. Κάποιοι μίλησαν ακόμη και για πώλησή της λόγω κρίσης! 

Το 30% των Ελλήνων μάλιστα, σύμφωνα με έρευνα, δεν έχει καν πατήσει το πόδι του εκεί, ενώ οι φύλακες απεργούν αβρόχοις ποσί. Κι όμως, η Ακρόπολη σφύζει κάθε μέρα. Μήπως τελικά όλοι αυτοί οι ξένοι είναι αφελείς ή τρελοί; 

Πόσο διαφορετικά βλέπουν από εμάς αυτό το πανανθρώπινο μνημείο αρχιτεκτονικής και τέχνης; Μήπως εκείνοι ξέρουν περισσότερα για την Ακρόπολη από μάς γιατί την θεωρούμε δεδομένη; 

Τελευταία μάθαμε πως οι ομογενείς της Αυστραλίας μήνυσαν το Βρετανικό Μουσείο που κρατάει παράνομα τα Μάρμαρα με νέα πολύ σημαντικά στοιχεία όπου σε αλληλογραφία του ίδιου του λόρδου Έλγιν ομολογείται το στοιχείο της παρανομίας. Γιατί δεν συνυπογράφει την μήνυση και το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού κι εξαντλείται κάνοντας…μια ακόμα Επιτροπή, λες και φτιάχνοντας επιτροπές λύνεται κανένα πρόβλημα; Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε τίποτα πιο σοβαρό κι εμείς οι πολίτες αντί να υπογράφουμε petitions;

Αρχίζοντας μια ομιλία του κάποτε ο Beuys είχε πει. Ας ξεκινήσουμε, μιλώντας για το τραύμα. Έτσι κι εγώ σήμερα, νοιώθω χρέος μου να ξεκινήσω απ΄ το πλέον τραυματισμένο σύμβολο της Αθήνας. Την Ακρόπολη. Που ο μεγάλος ζωγράφος De Chirico είχε πει πως μοιάζει πλέον με ακυβέρνητο καράβι.

O αρχιτέκτονας Pier Maria Bardi, περιγράφοντας το ιερό δέος του Le Corbusier που μετά από 23 χρόνια, βρέθηκε στην Ακρόπολη λέει: «αμίλητος έστρεφε τα ουράνια μάτια του ψηλά στον ναό και κάθε τόσο, θώπευε την λεία επιδερμίδα των μαρμάρων.

Ο γάλλος ζωγράφος Leger έγραψε κάποτε πως έψαχνε “τους ρυθμούς των ανάγλυφων, στα αμυδρά χρώματα στις κολόνες, τις μαθηματικές σχέσεις στους αρμούς”.. Θυμάμαι –έλεγε ο Leger - τον Le Corbusier να σχεδιάζει βιαστικά το αέτωμα του ναού στον κατάλογο του menu το βράδυ, στο κατάστρωμα του πλοίου. Είχε ζωτική αξία. Έπρεπε φεύγοντας, να κρατήσει τον Παρθενώνα στο αίμα του.». 

Είχαν έρθει στην Ελλάδα μαζί, να δουν τον Παρθενώνα.

 

 Το σχεδιάκι Του Παρθενώνα που έφτιαξε ο Le Corbusier σαλπάροντας από Αθήνα.

Ο Le Corbusier έλεγε:
«Ο Παρθενώνας, είναι μια σύλληψη σε κατάσταση υπέρτατης χάρης. Ένα αριστούργημα του ρασιοναλισμού, κι ένα μάθημα ανθρωπιάς ταυτοχρόνως. Ο Φειδίας χάρισε στον κόσμο τον πολιτισμό του. Το τέλειο σχέδιο με την πρώτη γραφή. 15 χρόνια έργων σαν να έγιναν σε 15 μέρες, σ΄ ένα χιλιοστό πνοής.»

Πολλοί άλλοι ξένοι είδαν τον Παρθενώνα ως το σημαντικότερο μνημείο του Δυτικού Πολιτισμού, κι ως σύμβολο του Διαφωτισμού. Πέρα ίσως από κάποιες υπερβολές, η ουσία είναι ότι δεν πρόκειται για ένα απλό αρχιτεκτόνημα αλλά για μια πολυσήμαντη γλυπτική ολότητα.

Ο Παρθενώνας είναι ένα εξαιρετικό εννοιολογικό γλυπτό που συνοψίζει συνειδητά στην φόρμα του, φιλοσοφικές αντιλήψεις, αφηγήσεις και μύθους, αρχιτεκτονικές καινοτομίες, μαθηματικές σχέσεις.

Ο Παρθενώνας είναι ένα ολιστικό γλυπτό! Δεν είναι τυχαίο που την γενική επίβλεψη του έργου δεν είχαν οι αρχιτέκτονες Ικτίνος και Καλλικράτης, αλλά ο γλύπτης Φειδίας. Αυτό ενισχύει την ιδέα (στην οποία συμφωνεί κι ο καθηγητής αρχιτεκτονικής Διονύσης Φατούρος) πως πρόκειται για μια σύνθεση ενός ολιστικού γλυπτού.

Και μπορεί εκατοντάδες γλύπτες να βοηθούσαν στα γλυπτά αλλά ο ίδιος ο Φειδίας έκανε τα τελειώματα. Βοηθούς του είχε τον αδελφό του τον Πάναινο, που ήταν άξιος και στη ζωγραφική, καθώς και τον Κολώτη, που ήταν ειδικός στο να δουλεύει το χρυσάφι και το ελεφαντόδοντο. 

Η γλυπτική λοιπόν αυτή ολότητα, ο Παρθενώνας με τα απίστευτα γλυπτά του με χάρη, μέτρο, ασύλληπτη σύνθεση και αρμονία, έπρεπε να εκπροσωπήσει και να μετουσιώσει σε ομιλούσα φόρμα, το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, να γίνει σύμβολο του Αθηναϊκού πολιτισμού.

Εκεί συνοψίστηκαν οι διάλογοι του Πλάτωνα, η Αριστοτέλεια λογική, η διαλεκτική, η γεωμετρία, η θεία έκσταση μαζί με τα ανθρώπινα πάθη στην ζωφόρο. Κι όλα αποδόθηκαν μ’ ένα λιτό, ενιαίο ύφος, ευγένεια και χρώμα. Ο Παρθενώνας είναι υψηλός λοιπόν, σε νόημα, ευφυΐα κι αρετή.

Από κακουχία σε κακουχία. Σε πείσμα των αιώνων, η Ακρόπολη, επιβίωσε κι από πολλές κακουχίες. Το υπέροχο αυτό ολιστικό, συμβολικό γλυπτό οικοδομήθηκε μεταξύ 447 και 438π.Χ. 

Ο Παρθενώνας τελείωσε μεν το 438 π.Χ., αλλά τα Προπύλαια εγκαινιάστηκαν το 432, (την ίδια χρονιά που ολοκλήρωσε επιτέλους ο Φειδίας όλα τα αγάλματα και την Ζωφόρο), ενώ ο ναός της Απτέρου Νίκης, ένα μικρό κομψοτέχνημα που άρχισε να κτίζεται το 456, ολοκληρώθηκε το 425. Δηλαδή μετά από 31 χρόνια! 

Το τελευταίο κτίσμα που οικοδομήθηκε, μέσα στη δίνη του Πελοποννησιακού πολέμου, ήταν το Ερεχθείο. Αυτός ο ναός χτιζόταν από το 421 ως το 407. Το γεγονός ότι στη διάρκεια ενός φοβερού πολέμου, οι Αθηναίοι δεν σταμάτησαν να κτίζουν, αποδεικνύει τη σημασία που είχε γι' αυτούς η Ακρόπολη. 

Αυτό, ως μήνυμα σημαίνει ότι κι εμείς, ως απόγονοι εκείνων, σήμερα που έχουμε οικονομική κρίση δεν θα πρέπει να εγκαταλείψουμε τις προσπάθειες για αποκατάσταση του Παρθενώνα και επιστροφή των Μαρμάρων.

Από τότε που δημιουργήθηκε ο Παρθενώνας και μέχρι σήμερα κανένας σεισμός ή άλλη φυσική καταστροφή δεν τον γκρέμισε και δεν τον ισοπέδωσε. 

Μόνο η ανθρώπινη αλαζονεία και η ηλίθια μανία για κατοχή του μεγάλου συμβόλου της Ανθρωπότητας και της Τέχνης τον ρήμαξαν. Κι όμως στέκει ακόμα εκεί υπερήφανα.

Η Ακρόπολη στην Ρωμαική εποχή

Την εποχή του Μ. Κωνσταντίνου, ο Παρθενώνας μετατρέπεται σε ναό της Παναγίας, τα Προπύλαια σε ναό των Ταξιαρχών και το Ερεχθείο σε ναό της Θεοτόκου κάτι που διαρκεί αιώνες, μέχρι το 1448 και μάλιστα υπήρξαν φανατικοί χριστιανοί που κακοποίησαν τα γλυπτά του Παρθενώνα ως ειδωλολατρικά.

Την εποχή της Φραγκοκρατίας γίνεται τόπος κατοικίας των Φράγκων ηγεμόνων, τα Προπύλαια διαμορφώνονται σε ανάκτορα!. Κι όταν οι Τούρκοι κατέλαβαν την Αθήνα, ο Παρθενώνας, έγινε τζαμί. Οι Τούρκοι έχτισαν σπιτάκια πάνω στην Ακρόπολη και την μετέτρεψαν σε πυριτιδαποθήκη! Το 1655, ένας κεραυνός τίναξε στον αέρα τα Προπύλαια, ενώ λίγο μετά γκρέμισαν το ναό της Απτέρου Νίκης για να φτιάξουν σ' αυτόν πολυβολείο. 

Η μεγαλύτερη καταστροφή έγινε το 1687, όταν ο βενετσιάνος Μοροζίνι, πολιορκούσε την Ακρόπολη. Μια οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα, γκρεμίζοντας ένα μεγάλο μέρος του ναού. Κι ύστερα, λεηλάτησε τους θησαυρούς, όπως είχαν κάνει πριν τόσοι άλλοι κατακτητές. Και το Ερεχθείο καταστράφηκε σιγά-σιγά, γιατί οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν τα μάρμαρα για να φτιάχνουν ασβέστη, που ήταν πρώτη ύλη στο χτίσιμο!

Η έκρηξη στον Παρθενώνα το 1687

Οι ναζί στην συνέχεια ατίμασαν κανονικά την Ακρόπολη υψώνοντας πάνω της τη σημαία με τη σβάστικα. Οι κατακτητές ήθελαν μ' αυτόν τον τρόπο να δηλώσουν την υποταγή της Ελλάδας. 

Ωστόσο, λίγες μόνο μέρες αργότερα, στις 31 Μαΐου 1941, δυο φοιτητές, ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας, κατέβασαν νύχτα τη μισητή σημαία από τον ιερό λόφο με κίνδυνο της ζωής τους. Ήταν μια αντιστασιακή ενέργεια, που διαδήλωνε σ' όλη την Ευρώπη τη βούληση του ελληνικού λαού να συνεχίσει ν' αντιτάσσεται στη βία του Άξονα.

Πριν τους Ολυμπιακούς η κυβέρνηση υποσχόταν 20 εκατ. ευρω από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αναστήλωση και 250 συντηρητές. Τελικά στην Ακρόπολη δούλεψαν λιγότεροι από 50 συντηρητές, η επιχορήγηση μειώθηκε δραματικά.

Ο βιασμός της Ακρόπολης

Μετά από τόσα χρόνια ο βιασμός της Ακρόπολης δεν ανακλήθηκε. Το 60% της ζωφόρου, που κατακρεούργησε ο Έλγιν, 137 μέτρα γλυπτών, διέφυγε στην Βρετανία. Τα γλυπτά κατακρεουργήθηκαν. 

Έμειναν κεφάλια χωρίς σώμα, άλογα χωρίς πόδια, και διαμελισμένοι καβαλάρηδες. Έγκλημα κι ατίμωση ανυπολόγιστης αξίας κατά της Ελλάδας αλλά και του Πολιτισμού της Ανθρωπότητας.

Το μεγάλο έργο του Φειδία, ενός από τους μεγαλύτερους γλύπτες όλων των εποχών βιάστηκε με τον πλέον βάρβαρο τρόπο και κατακρατείται από το βρετανικό μουσείο. Και ο Φειδίας ήταν πολύ σημαντικότερος φυσικά από τον Rodin που τόσο θαυμάζει όλος ο κόσμος.

Δείτε αυτό το κεφάλι και μόνον. Αλλά και την δική του αύρα που έχουν όλα τα γλυπτά.

Οι τελευταίες καταστροφικές απόπειρες συντήρησης των γλυπτών με ατσάλινες βούρτσες και χημικά αποτελείωσαν σχεδόν την ομορφιά τους. Και μετά έχουν και μιλάνε οι Βρετανοί.

Παρ’ όλα αυτά και σε βάρος κάθε λογικής το Βρετανικό μουσείο και η κυβέρνηση αρνούνται να επιστρέψουν τα γλυπτά. Κι ας αποτελούσαν ενιαίο κι αναπόσπαστο κομμάτι του αρχιτεκτονήματος. Και παρά το ότι κηρύχτηκε μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς από την UNESCO που μας υποστηρίζει από το 1982.

Ο Βρετανικός λαός είναι υπέρ της επιστροφής των Μαρμάρων στην Ελλάδα. Παρά την απόλυτη πλειοψηφία του 80% των βρετανών περί επιστροφής των μαρμάρων και την σύμφωνη γνώμη του Εργατικού κόμματος της Βρετανίας το Βρετανικό Μουσείο αρνείται πεισματικά την επιστροφή των Μαρμάρων προβάλλοντας γελοίες δικαιολογίες περί ρυπάνσεως της Αθήνας, περί μεγάλης επισκεψιμότητας του Βρετανικού Μουσείου, περί δήθεν νομιμότητας του λόρδου Έλγιν. 

Η Ελλάδα υποστηρίζει δικαίως ότι αυτή η πράξη είναι πέρα για πέρα παράνομη και πως τα γλυπτά αποτελούν αναπόσπαστο σύνολο με τον Παρθενώνα.. 

Το ερώτημα είναι: Γιατί τότε δεν μηνύει το Βρετανικό Μουσείο όπως έκαναν οι Αυστραλοί ομογενείς; 

Αυτοί λένε πως “Την εποχή που ο Έλγιν αποκόλλησε τα μάρμαρα του Παρθενώνα και τα μετέφερε στο Λονδίνο, στην Ελλάδα ζούσαν πραγματικοί δικαιούχοι-απόγονοι των Ελλήνων, οι οποίοι δεν ρωτήθηκαν, ούτε πούλησαν, ούτε επέτρεψαν την αρπαγή τους» και «Με ποιον μίλησαν οι άνθρωποι του Έλγιν; 

Με τον διορισμένο Τούρκο Αγά των Αθηνών. Και πώς είναι δυνατόν να νομιμοποιείται και να ισχύει σήμερα μια τέτοια συνδιαλλαγή; Μια συνδιαλλαγή που διεξήχθη χωρίς την παρουσία έστω ενός Έλληνα». 

Επίσης στην ημερίδα του Λονδίνου η αρχαιολόγος, προϊστάμενη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, Ελένη Κόρκα, παρουσίασε χειρόγραφες επιστολές που είχε ανταλλάξει το 1811 ο λόρδος Έλγιν με τον διάδοχό του Βρετανό πρέσβη στην Υψηλή Πύλη, από τις οποίες συνάγεται πως η αφαίρεση και μεταφορά των γλυπτών ήταν παράνομη! 

Γιατί αυτά δεν τα αξιοποιεί η κυβέρνηση; 

Αντ’ αυτού οι Βρετανοί επέστρεψαν το ’98 αρχαία στους Τούρκους. Και μάλιστα ελληνικά! Σήμερα το Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη συνεχίζει να προσπαθεί. Ωστόσο οφείλουμε πλέον όλοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Όλοι. Δημοσιογράφοι, πολιτικοί, διανοούμενοι, καλλιτέχνες, πολίτες. 

Και δεν μπορεί εμείς οι τεχνοκριτικοί, οι ιστορικοί τέχνης, οι καλλιτέχνες και οι φιλότεχνοι να καθόμαστε άπραγοι μπροστά σε μια τέτοια βεβήλωση και λεηλάτηση του έργου τέχνης ενός τόσο σημαντικού μας γλύπτη και στην ακύρωση ενός τόσο μεγάλου συμβόλου. Πέρα από τις κινήσεις κορυφής πολλά μπορούν να γίνουν. Η Ακρόπολη ανήκει σε όλους μας κι είναι ευθύνη όλων μας να σώσουμε την αξιοπρέπειά της.

Κάθε χρόνο 5 εκατομμύρια τουρίστες έρχονται στην Ακρόπολη και τα αρχαιολογικά μουσεία και φεύγουν χωρίς να τους πληροφορεί κανείς για τίποτα. Γιατί; Ανάμεσά τους είναι δάσκαλοι, μέλη κομμάτων, βουλευτές, αρχιτέκτονες, φιλότεχνοι αλλά κι ευαίσθητοι πολίτες. 

Θα μπορούσαμε σε συνεργασία με αρχαιολόγους, οι ιστορικοί τέχνης και οι τεχνοκριτικοί να συντάξουμε τουλάχιστον κάποια ενημερωτικά φυλλάδια που να διανέμονται στα μουσεία, και να δίνουν την πολύπλευρη διάσταση του θέματος. Επίσης μπορούμε να κοινοποιήσουμε το θέμα στα διεθνή μας συνέδρια, να χορηγήσουμε εκδηλώσεις, οι καθηγητές να ενημερώνουν τους μαθητές. Πρίν λίγα χρόνια δρομολογήθηκε στα πλαίσια του Ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη ένας φορέας Φίλων της Επιτροπής για την επιστροφή των Μαρμάρων και μπορούμε να δραστηριοποιηθούμε. Το κράτος τι κάνει;

Γράφει ο Jules Dassin στον ιστότοπο του Ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη”:

“Η Μελίνα Μερκούρη στη διάρκεια της ακάματης εκστρατείας της για την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα στον τόπο τους, την Αθήνα, είχε απευθύνει και αυτά τα λόγια στις Βρετανικές Αρχές: "...πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα για μας. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας...".

Αυτά σημαίνουν οι ελληνικοί θησαυροί που οι εργάτες του Λόρδου Έλγιν απέσπασαν βίαια από τον Παρθενώνα στα 1802, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό τουρκική κατοχή. 

Η ιστορία της τελικής τοποθέτησης αυτών των μαρμάρων στο Βρετανικό Μουσείο είναι μεγάλη και οδυνηρή. Και μια σύντομη αναφορά, όμως, αρκεί για να δείξει πώς έφτασαν μέχρι εκεί.

Ο Λόρδος Έλγιν ήταν ο πρώτος Βρετανός πρέσβης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Και υπήρξε κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτος. Η Τουρκία είχε κηρύξει πόλεμο στη Γαλλία του Ναπολέοντα και η Μεγάλη Βρετανία, ως εκ τούτου, ήταν ένας χρήσιμος σύμμαχος. Η επιρροή του Έλγιν στην Υψηλή Πύλη ήταν αναμφισβήτητη. Έγινε, εξάλλου, αγαπητός και στις τουρκικές αρχές της Αθήνας προσφέροντάς τους, συχνά, ακριβά δώρα.

Εκείνη την εποχή, ο Λόρδος Έλγιν σχεδίαζε τη διακόσμηση του αρχοντικού του στη Σκωτία. Πληροφορήθηκε ότι δεν υπήρχε τίποτα πιο όμορφο από τα γλυπτά του Ελληνικού Παρθενώνα. Προσέλαβε μια ομάδα που θα έφτιαχνε αντίγραφα και εκμαγεία αυτών των γλυπτών για να ομορφύνει το σπίτι του. Αλλά μόλις βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη, η όρεξή του έγινε ακόρεστη. Γιατί μόνο αντίγραφα και εκμαγεία; Γιατί όχι τα αυθεντικά γλυπτά;

Δεν υπήρχε καμία έγνοια για τα αισθήματα που θα δοκίμαζαν οι υπό τουρκική κυριαρχία Έλληνες με την αρπαγή των πιο πολύτιμων δημιουργημάτων τους. Ο Έλγιν είχε αρκετή επιρροή και υποσχέσεις για έμπρακτες αποδείξεις φιλίας που επέτρεψαν να αποκτήσει από τον Τούρκο βεζύρη μια άδεια, έστω περιορισμένη και υπό όρους.

Να τι έλεγε το σχετικό φιρμάνι: 

"...κανείς να μην εμποδίσει τους καλλιτέχνες να περιηγηθούν, να εξετάσουν και να παρατηρήσουν τις παραστάσεις και τα οικοδομήματα που θα επιθυμούσαν να αντιγράψουν ή να κατασκευάσουν εκμαγεία από κιμωλία ή γύψο των διακοσμητικών γλυπτών και μορφών ή να ανασκάψουν όπου θα έκριναν αναγκαίο σε αναζήτηση επιγραφών ανάμεσα στις επιχώσεις ή να πάρουν, εφόσον το επιθυμούν, μερικά κομμάτια πέτρας με παλαιές επιγραφές και παραστάσεις. Κανείς να μην τους εναντιωθεί σε κάποια από αυτές τις ενέργειες...".

Το καίριο ερώτημα είναι αν μπορεί αυτό το έγγραφο να ερμηνευτεί ως άδεια χρησιμοποίησης τεράστιων πριονιών και άλλων εργαλείων για να ξεριζωθούν από το ναό (προκαλώντας μάλιστα βαρύτατη βλάβη στο μνημείο) τα μισά, από τα γλυπτά του διαζώματος. 

Οι Έλληνες λένε όχι. Αρχαιολόγοι και ιστορικοί, ανάμεσά τους και Βρετανοί, λένε όχι. Με μια συντριπτική ψήφο η UNESCO λέει όχι. 269 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέγραψαν σχετικό υπόμνημα λέγοντας όχι. Το Βρετανικό Εργατικό Κόμμα λέει όχι. Προς μεγάλη έκπληξη, ο ίδιος ο Λόρδος Έλγιν λέει όχι.

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από την αλληλογραφία του Έλγιν: 

"...δεν ήταν μέρος του αρχικού σχεδίου μου να πάρω μαζί μου οτιδήποτε άλλο παρά εκμαγεία...". 

Και σε μια άλλη επιστολή: "...η Τουρκική κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά, ότι τα άτομα που μας πούλησαν τα μάρμαρα είχαν οποιοδήποτε δικαίωμα διάθεσής τους...".

Σήμερα, όλο και περισσότεροι Βρετανοί πολίτες, με επικεφαλής τη Βρετανική Επιτροπή για την Επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα, πιέζουν για την απόδοσή τους. Το Βρετανικό Εργατικό Κόμμα έχει επίσημα δεσμευτεί - και πρόσφατα ανανέωσε αυτή του τη δέσμευση - να υποστηρίξει την επιστροφή των Μαρμάρων, αν έλθει στην εξουσία. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι για να είμαστε αισιόδοξοι.

Η Μελίνα έλεγε: "...ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα προτού πεθάνω. Αν όμως έρθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ...".

Το Μουσείο φτιάχτηκε, αλλά το ελληνικό κράτος δίνει την αίσθηση ότι έχει υποστείλει την σημαία της διεκδίκησης των Μαρμάρων. Ανεχτήκαμε έως και συζητήσεις και άρθρα ξένων για πώληση της Ακρόπολης λόγω κρίσης! 

Και κανένας πρωθυπουργός δεν βγήκε να καταδικάσει την λεκτική ατίμωση. Χωρίς ίχνος εθνικισμού θα πω πως ο Παρθενώνας ακόμα και να πουληθεί πάντα θα συμβολίζει τι ήταν η Ελλάδα και πάντα θα μιλάει στις ψυχές των ολίγων Ελλήνων που πλέον έχουν απομείνει.

Είναι ένα από τα ύψιστα αγαθά μας και κανείς δεν μπορεί αν φανταστεί την Αθήνα χωρίς την Ακρόπολη. Θα ήταν μια τσιμεντούπολη ψυχών χωρίς ελπίδα. Ο Παρθενώνας κρατάει μια Ιστορία και μια τέχνη 2500 ετών περίπου ενώ το Βρετανικό μουσείο κατέχει παράνομα τα γλυπτά μας για 200 μόλις χρόνια. 

Τα γλυπτά αυτά πρέπει να τα πάρουμε πίσω.

Ευχαριστώ για την ανάγνωση

πηγή-theartnoise
πηγή-newsbomb.gr

Διαβάστε περισσότερα... »

Κομμώσεις «Οι ωραίες Καρυάτιδες»

Αμερικανίδες φοιτήτριες χτενίστηκαν όπως οι Κόρες της Ακρόπολης, στο πλαίσιο διδασκαλίας της Ιστορίας της Τέχνης

Επάνω, οι βόστρυχοι των μαλλιών συστρέφονται με χάρη και οι πλεξίδες σχηματίζουν στεφάνια στο κεφάλι της νεαρής Αμερικανίδας που είναι χτενισμένη όπως οι αρχαίες ελληνίδες Καρυάτιδες. Αριστερά, οι μαρμάρινες Καρυάτιδες όπως εκτίθενται στο νέο Μουσείο της Ακρόπολης

Είναι φοιτήτριες σε ένα πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ όπως εκατομμύρια άλλες στη χώρα τους και σε όλον τον κόσμο. Μόνο που αυτές είχαν το προνόμιο να γίνουν για λίγες ημέρες... Καρυάτιδες. 

Τα όμορφα νεανικά κεφάλια τους στολίστηκαν με πλούσιους βοστρύχους και πλεξίδες και η χάρη, η κομψότητα και η αγέρωχη θωριά μιας αρχαίας Ελληνίδας, όπως ήταν αυτές που ενέπνευσαν τις Κόρες της Ακρόπολης ή τις Καρυάτιδες του Ερεχθείου, μεταμόρφωσαν ως διά μαγείας τα κορίτσια τού σήμερα σε εκλεπτυσμένα μοντέλα αρχαίων καλλιτεχνών.

Η Ιστορία κάνει κύκλους και η μόδα επίσης. Και ένα πανεπιστημιακό πρόγραμμα στο πλαίσιο διδασκαλίας της Ιστορίας της Τέχνης μπορεί να επαναφέρει στο προσκήνιο κοκεταρία χιλιετιών. «Δράστις» η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Φέρφιλντ δρΚατρίν Σουάμπ, ειδικευμένη στην Ιστορία της Τέχνης της ελληνορωμαϊκής εποχής, η οποία θέλησε να ερευνήσει αν οι περίτεχνες κομμώσεις των αρχαίων αγαλμάτων- και συγκεκριμένα των Καρυατίδων- μπορούν να αναπαραχθούν στις γυναίκες σήμερα.

Το βασικό ερώτημα που ετέθη ήταν απλό: Ηταν αληθινές ή φανταστικές αυτές οι κομμώσεις; Ηταν, δηλαδή, κομμώσεις πραγματικών γυναικών ή μια καλλιτεχνική σύμβαση που είχαν εφεύρει οι γλύπτες; Ως συνεπής ερευνήτρια η κυρία Κατρίν Σουάμπ χρησιμοποίησε για την απάντησή του τη μέθοδο του πειράματος. Πέντε φοιτήτριες της Ιστορίας της Τέχνης και μία της Ψυχολογίας όσες και οι Καρυάτιδες-, επιλεγμένες με βάση το μήκος και την ποιότητα των μαλλιών τους, προσφέρθηκαν ως «εθελόντριες» για το πρόγραμμα.

Την εκτέλεση του έργου ανέλαβε ένα επαγγελματικό κομμωτήριο έχοντας ως πρότυπο φωτογραφίες των αληθινών Καρυατίδων. (Οπως λέει η δρ Σουάμπ, χρησιμοποιήθηκαν φωτογραφίες του Γκέστα Χέλνερ από τα αρχεία του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου στην Αθήνα και υλικό από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.) Το αποτέλεσμα δεν άργησε να έρθει. Ηταν η επιβεβαίωση ότι οι μαρμάρινες Καρυάτιδες είχαν εμπνευσθεί κατά κύριο λόγο από πραγματικές γυναίκες της αρχαίας Αθήνας.

Το πείραμα έγινε τον Απρίλιο του 2009 και εν συνεχεία δημιουργήθηκε ένα DVD σε σκηνοθεσία της ίδιας της Κατρίν Σουάμπ στο οποίο καταγράφεται η όλη διαδικασία αλλά και οι αντιδράσεις των φοιτητριών καθώς μετατρέπονταν από γυναίκες του 21ου αιώνα σε αρχαίες Ελληνίδες. 

Η μόλις 15 λεπτών διάρκειά του όμως επ΄ ουδενί αντικατοπτρίζει τον πραγματικό χρόνο που απαιτήθηκε για τις κομμώσεις. Αλλωστε και στην αρχαιότητα η κόμμωση την οποία αναλάμβανε να πραγματοποιήσει η θεραπαινίδα της κυρίας του οίκου διαρκούσε, παρά τη δεδομένη εμπειρία, αρκετή ώρα. 

Σίγουρα όμως οι κομμώσεις αυτές αποτελούσαν ένα διακριτικό σύμβολο- μαζί με τα κοσμήματατης ανώτερης τάξης στην οποία ανήκαν οι γυναίκες όταν εμφανίζονταν σε μεγάλα δημόσια γεγονότα όπως ήταν οι θρησκευτικές εορτές.

Οσον αφορά τις φοιτήτριες, εξάλλου, μπορεί αρχικώς να συμμετείχαν στο πρόγραμμα από περιέργεια, όπως είπαν, αλλά στη συνέχεια βίωσαν την εμπειρία ως μια διαφορετική προσέγγιση στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, τον οποίο αισθάνθηκαν πολύ κοντά τους.«Δεν έμοιαζε σε τίποτε με αρχαία ιστορία» δήλωσε χαρακτηριστικά μία από αυτές. 

Γι΄ αυτό άλλωστε και το πανεπιστήμιο προτίθεται να το χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του.

πηγή-tovima.gr
Θερμού Μαρία

Διαβάστε περισσότερα... »