«Ἕλληνες ἀεί παῖδες ἐστε, γέρων δέ Ἕλλην οὐκ ἔστιν» (Πλάτων, Τίμαιος, 22b).


"Ὁμολογεῖται μὲν γὰρ τὴν πόλιν ἡμῶν ἀρχαιοτάτην εἶναι καὶ μεγίστην καὶ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὀνομαστοτάτην· οὕτω δὲ καλῆς τῆς ὑποθέσεως οὔσης,
ἐπὶ τοῖς ἐχομένοις τούτων ἔτι μᾶλλον ἡμᾶς προσήκει τιμᾶσθαι. 24. Ταύτην γὰρ οἰκοῦμεν οὐχ ἑτέρους ἐκβαλόντες οὐδ' ἐρήμην καταλαβόντες
οὐδ' ἐκ πολλῶν ἐθνῶν μιγάδες συλλεγέντες, ἀλλ' οὕτω καλῶς καὶ γνησίως γεγόναμεν ὥστ' ἐξ ἧσπερ ἔφυμεν, ταύτην ἔχοντες ἅπαντα τὸν χρόνον διατελοῦμεν,
αὐτόχθονες ὄντες καὶ τῶν ὀνομάτων τοῖς αὐτοῖς οἷσπερ τοὺς οἰκειοτάτους τὴν πόλιν ἔχοντες προσειπεῖν".
(Ἰσοκράτης, Πανηγυρικός, στίχοι 23-24).

Τα άρθρα που φιλοξενούνται στον παρόντα ιστότοπο και προέρχονται απο άλλες πηγές, εκφράζουν αποκλειστικά και μόνον τις απόψεις των συγγραφέων τους.

Καθίσταται σαφές ότι η δημοσίευση ανάρτησης, δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά αποδοχή των απόψεων του συγγραφέως.


ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ, ΑΦΗΝΕΤΕ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ, ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΡΘΡΟ-ΑΝΑΡΤΗΣΗ (΄κλίκ΄ στο "Δεν υπάρχουν σχόλια"). ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ.

Ακολουθήστε μας στο Facebook

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 10 Ιανουαρίου 2015

H τροφή έχει μνήμη; Ινδική φιλοσοφία και Βεδική σκέψη





Εάν θέλεις να δεις πώς ήταν η τροφή σου χθες, κοίτα το σώμα σου σήμερα.
Εάν θέλεις να δεις πώς θα είναι το σώμα σου αύριο, κοίτα την τροφή σου σήμερα.
Yajurveda.



Αν σας ρωτούσαν τι σχέση έχει ο λιναρόσπορος με εσάς, τι θα λέγατε; «Προφανώς καμία», θα απαντούσατε γελώντας, στην αιφνιδιαστική και αλλοπρόσαλλη ερώτηση. Αλλά ο λιναρόσπορος είστε εσείς οι ίδιοι. 

Σύμφωνα με την πιο αρχαία ιατρική των Ινδών, την Aγιουρβέδα, όλα τα ζωτικά στοιχεία του ανθρώπινου σώματος, δηλαδή το αίμα, οι μύες, το λίπος, ο μυελός, τα κόκαλα και ο αναπαραγωγικός ιστός, είναι σχηματισμένα από τα ίδια στοιχεία ενέργειας, μνήμης και δονήσεων με τα οποία είναι φτιαγμένος ολόκληρος ο φυτικός κόσμος …και το κυριότερο, συντηρούνται ανά τους αιώνες από την τροφή και τους ρυθμούς που παράγει η φύση.

O σκοπός της φυσικής τροφής, που είναι τα φυτά και οι ρίζες, είναι να αναζωογονήσει τις μνήμες των ζωτικών μας ιστών.

Στην Ελλάδα τις κύριες παραγωγικές διαδικασίες της τροφής, αποτελούσαν η γεωργία και η κτηνοτροφία, αν και ποτέ δεν σταμάτησε η καρποσυλλογή και το κυνήγι. Το είδος της καλλιέργειας εξαρτάται κυρίως από το κλίμα και το έδαφος. Στην Ελλάδα έχουμε δημητριακά, ελιές και αμπέλια, την λεγόμενη Μεσογειακή Τριάδα. Σημαντικό ρόλο στην διατροφή, παίζουν το μέλι και το αλάτι (όχι του εμπορίου)

Ο γιόγκι ας τρώει μετρημένα και λιτά διαφορετικά, όσο έξυπνος κι αν είναι, δεν θα έχει επιτυχία. Σίβα Σαμχίτα

Ο ήλιος, ο αέρας, το χώμα και το νερό συνδυάζονται για να παράγουν τους καρπούς της γης – χορταρικά, φρούτα, όσπρια, σπόρους. Το όφελος που αντλούμε από αυτές τις τροφές κατέχει την πρώτη θέση. Αντίθετα, το όφελος που κερδίζουμε τρώγοντας κρέας, ψάρι ή πουλερικά έρχεται δεύτερο – καταναλώνουμε την σάρκα όντων που έχουν και τα ίδια αντλήσει την φυσική ενέργεια από διάφορα φυτά. Ενδιαφέρει να σημειώσουμε ότι τρώμε μόνο χορτοφάγα ζώα, όπως αγελάδες, πρόβατα και κατσίκες. Πολύ σπάνια τρώμε σαρκοφάγα ζώα, σαν τα σκυλιά. Η σάρκα ενός ζώου περιέχει μια υψηλή αναλογία τοξινών (το 80% των τροφικών δηλητηριάσεων προκαλούνται από το κρέας ή από τα προϊόντα του ) και τείνει να προκαλεί ασθένεια.

Επίσης στερείται βιταμινών και περιέχει πρωτεΐνη και όχι αμινοξέα που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός. Τρώγοντας κρέας, υποχρεώνουμε το σώμα μας να δεχθεί μια αφύσικη διατροφή, για την οποία δεν είναι προορισμένο. Τα δόντια μας και τα έντερά μας είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα των σαρκοφάγων ζώων – πράγματι, η ανατομία και η φυσιολογία των πρωτευόντων θηλαστικών που τρέφονται με καρπούς είναι πιο κοντά στην δική μας.

Ακόμη ξέχωρα από την σημαντική επίπτωση για την υγεία και την φυσική ευεξία, η διατροφή με κρέας είναι εκτός από ανεπαρκής και σπατάλη. Πολλά κιλά δημητριακών πρέπει να δοθούν στα ζώα σαν τροφή για να δώσουν ένα κιλό κρέας στο τραπέζι. Η “απορριπτόμενη” τροφή χρησιμοποιείται για να εφοδιάσει το ζώο με ενέργεια. Καθώς η πρωτεΐνη μετατρέπεται, η τροφή των ζώων είναι ανεπαρκής. Ένα στρέμμα δημητριακών θα παράγει 5 φορές περισσότερη πρωτεΐνη απ’ ότι ένα στρέμμα προορισμένο να ανατρέφει ζώα για κατανάλωση. Οι αναλογίες για τα όσπρια – 10 φορές περισσότερο, για τα λαχανικά 15 φορές και είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές. Μερικά ιδιαίτερα χορταρικά είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά.

Στον αποκαλούμενο πολιτισμένο κόσμο έχουμε πάθει αναισθησία με τη μαζική βιομηχανία κρεάτων. Μπροστά στις συσκευαζόμενες μερίδες κρέατος ή ψαριού δεν κάνουμε πλέον καμιά σύνδεση ανάμεσα στο προϊόν και στο ζώο που σκοτώθηκε άσκοπα για το χατίρι μας και μόνο. Η Αχίμσα – η ιερότητα όλων των ζωντανών υπάρξεων – είναι ανάμεσα στους πιο υψηλούς νόμους της φιλοσοφίας της γιόγκα και δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε αν θέλουμε να προοδεύσουμε πνευματικά.

Για τον γιόγκι, κάθε ζωή είναι ιερή, κάθε δημιούργημα είναι μια ζωντανή οντότητα, με καρδιά και συγκινήσεις που αναπνέει κι αισθάνεται κι έτσι ακόμη και η σκέψη να φάει κρέας ή ψάρι είναι τελείως αδύνατη. Μόλις συνειδητοποιήσεις από πού προέρχεται η τροφή σου και πως σε επηρεάζει, ο νους σου θ’ ανοίξει προοδευτικά και θα φτάσεις να καταλάβεις ότι όλα είναι δημιουργήματα της ίδια δημιουργίας, όπως είσαι κι εσύ ο ίδιος.

Ένας σπόρος, ένα σύμπαν: Σκεφτείτε ότι κρατώντας ένα σπόρο μέσα στο χέρι σας κρατάτε ολόκληρο το σύμπαν! Τα φυτά είναι οι πιο παλαιοί πρόγονοι. Oι Bέδες -αρχαία συγγράμματα των Iνδών- αναφέρουν ότι το σύμπαν βασίζεται στην πράξη της θυσίας και ότι τα φυτά υπακούουν σε αυτό το πεπρωμένο.

«Θυσιάζονται» στο βωμό του ζωικού βασιλείου, ακολουθώντας το ρυθμό των εποχών, και προσφέρουν αγόγγυστα την τροφή τους σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Από εποχή σε εποχή μάς θαμπώνουν με την ομορφιά τους γεννώντας υπέροχα λουλούδια, φρούτα, σπόρους, χόρτα, βότανα, γρασίδια, χρώματα, αρώματα και μια όμορφη παρουσία. Ενώ τα ζώα τρέχουν, τα πουλιά πετούν, τα ψάρια κολυμπούν, τα φυτά είναι σταθερά ριζωμένα στη γη για να προσφέρουν.

Είδατε ποτέ μια αχλαδιά να μαλώνει με μια μηλιά, για μια καλύτερη θέση στο χώμα; Φυσικά όχι. Αν πρόκειται, λοιπόν, να αρχίσετε να ευθυγραμμίζετε τη ζωή σας με αυτήν των φυτών, βάζοντάς τα στο τραπέζι σας σαν ένα ιερό γεύμα, όπως προτρέπει ο πρώτος διατροφικός κανόνας ενός γιόγκι, πρέπει να γίνετε το ίδιο ανιδιοτελείς και δοτικοί όπως ένα δέντρο, ένας σπόρος, ένα λουλούδι…

Φάτε με τα χέρια! Όχι με τα σίδερα: Στη βεδική σκέψη, τα χέρια θεωρούνται τα πιο πολύτιμα όργανα δράσης. Τα χέρια και τα πόδια θεωρούνται οι αγωγοί των πέντε στοιχείων του κόσμου: διάστημα, αέρας, φωτιά, νερό και γη.

Καθένα από τα πέντε αυτά στοιχεία αντιπροσωπεύεται από ένα δάχτυλο. O αντίχειρας αντιπροσωπεύει το διάστημα, ο δείκτης τον αέρα, ο μέσος τη φωτιά, ο παράμεσος το νερό, και το μικρό τη γη. Όταν μαζεύουμε τις άκρες των δαχτύλων του δεξιού μας χεριού, καθώς αγγίζουμε την τροφή, τονώνουμε τα πέντε στοιχεία και καλούμε τη φωτιά της χώνεψης να παράγει τα χωνευτικά υγρά.

Μέρος του μυστηρίου της τροφής είναι να μάθει κανείς την ιερή τέχνη της χρήσης των χεριών για την προετοιμασία και την κατανάλωση της τροφής. Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό στάδιο για την ενεργοποίηση των θεραπευτικών ιδιοτήτων της τροφής. Τρίψτε τα χέρια σας απαλά επάνω στα σπόρια και τα λαχανικά, καθώς τα πλένετε. Σκίστε τα λαχανικά προσεκτικά κατά μήκος των γραμμών της ζωής τους. Προσέξτε και αγαπήστε τα χέρια σας. Όπως και η τροφή σας, είναι και αυτά ένα ακόμα θαύμα της ζωής!

H τροφή θυμάται, έχει μνήμη: Τι σημαίνει αυτό; Κάθε μπουκιά που τρώμε, κάθε κίνηση και ήχος που κάνουμε με το στόμα μας, επικαλείται τη δόνηση, την ενέργεια και τη μνήμη του σύμπαντος. Σας ακούγεται λίγο τρελό; Δεν είναι καθόλου, σύμφωνα με την ινδική αντίληψη. Γνωρίζετε πολύ καλά ότι η σωματική και ψυχική σας υγεία εξαρτώνται απόλυτα από τον αέρα που αναπνέετε, από την τροφή που τρώτε και από τους ήχους που ακούτε γύρω σας.

Τι από όλα αυτά είναι στη σημερινή εποχή φυσικό; Τα φρούτα; O αέρας; O ήχος της φύσης; Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα τσάγια, όλες οι τροφές και ιδιαίτερα αυτές που χρησιμοποιούνται για ιατρικούς σκοπούς, όπως τα βότανα, είναι άκρως επιρρεπή στα ενεργειακά και δονητικά πεδία. O θόρυβος καταστρέφει. Το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να καταστρέψει τη μνήμη της τροφής, όσο και αν ακούγεται απίστευτο. O θόρυβος που προκαλείται από τα ψυγεία, τα μίξερ, τις κουζίνες και άλλες ηλεκτρικές συσκευές μπορεί να μεταλλάξει την ενεργειακή δομή της τροφής.

Οι ηχητικές δονήσεις συρρικνώνουν την κοσμική μνήμη της τροφής και την κάνουν να ξεχνάει το σκοπό της, με αποτέλεσμα στο σώμα μας να περνάει μια τροφή που «δεν ξέρει τι κάνει και πού πάει». Λίγο παλαιότερα, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το γουδί για να κοπανήσουν τους σπόρους, τη σήτα για να κοσκινίσουν και να απομακρύνουν τις φλούδες και τις πέτρες από τα όσπρια. 

Γίνονταν ένα με τον ήχο που έβγαζε το γουδοχέρι, γίνονταν ένα με το «σσσσς» των δημητριακών καθώς κουνιόντουσαν πάνω στη σήτα. Αυτό το χτύπημα και το σύρσιμο της τροφής ενεργοποιούσε την καρδιά τους, τους καθησύχαζε, απομάκρυνε τις αρνητικές και διχασμένες σκέψεις και ξύπναγε την αρχέγονη κυτταρική μνήμη της ένωσής τους με τη γη.

Mαγειρέψτε με αγάπη, παθιαστείτε με αυτό που ετοιμάζετε για φαγητό: Δυστυχώς, οι γιογκικές διδασκαλίες γύρω από το θέμα της τροφής και του ποτού δεν έχουν απασχολήσει ακόμα εμάς τους Δυτικούς, αφού ακούγονται σαν παραμύθια στα αυτιά μας, που τα ξέρουν όλα. H καλύτερη νοικοκυρά και μαγείρισσα της Δύσης δεν μπορεί να φανταστεί ότι η ψυχική της στάση όταν ετοιμάζει την τροφή διεισδύει μέσα σε αυτήν με έναν ιδιαίτερα λεπτό και αδιόρατο τρόπο που επηρεάζει την πεπτική λειτουργία αυτών που τρώνε το φαγητό που ετοίμασε.

Γι’ αυτό, δεν πρέπει να είστε μελαγχολικοί ή θυμωμένοι όταν ετοιμάζετε το φαγητό. Είναι προτιμότερο να τραγουδάτε και να στοχάζεστε, αφού αυτές οι δραστηριότητες σας βοηθούν να συγκεντρώνεστε και, το κυριότερο, να νιώθετε αγάπη για τους ανθρώπους για τους οποίους μαγειρεύετε. Προσπαθήστε ακόμα να έχετε επίγνωση των ιδιοτήτων του φαγητού, καθώς ανακατεύετε τα διάφορα συστατικά.

H παρασκευή και η λήψη της τροφής είναι εμπειρία άκρως ερωτική, που μοιάζει από πολλές απόψεις με την ερωτική πράξη. ..και να θυμάστε πάντα αυτό που λέει το «Γκεράντα Σαμχίτα», το αρχαίο κείμενο για την τροφή: «Το μισό στομάχι πρέπει να γεμίζει με τροφή, το ένα τέταρτο με νερό ή άλλο υγρό και το άλλο τέταρτο πρέπει να μένει αδειανό, για να βοηθήσει στην εξάσκηση του ελέγχου της αναπνοής».




Tαξινόμηση της τροφής σύμφωνα με την Ινδική Φιλοσοφία: Οι διδασκαλίες της γιόγκα ταξινομούν την τροφή σε τρεις βασικούς τύπους, σύμφωνα με την επίδρασή τους στο σώμα και στο νου.

Tροφές SATTVIC: Tρέφουν γλυκά τη δημιουργική ενέργεια και στάση ζωής: Είναι το πιο αγνό είδος τροφής., το πιο κατάλληλο για κάθε σοβαρό σπουδαστή της γιόγκα. Τρέφει το σώμα και το διατηρεί σε γαλήνια κατάσταση. Ηρεμεί και εξαγνίζει το νου, επιτρέποντας του στο μάξιμουμ. Μια SATTVIC δίαιτα οδηγεί έτσι σε αληθινή υγεία, ένας ήρεμος νους που ελέγχει ένα σωστό σώμα, με μία ισορροπημένη ροή ενέργειας ανάμεσά τους. 

Περιλαμβάνουν το γάλα, το μέλι, το βούτυρο, τα ΒΙΟ γαλακτοκομικά προϊόντα, τα καρύδια, τα αμύγδαλα, το σουσάμι, το ρύζι, τα δημητριακά, τα περισσότερα φρούτα και όλα τα λαχανικά. Έχουν γλυκιά γεύση και διεγείρουν δημιουργικά και ερωτικά συναισθήματα. Oι SATTVIC τροφές προωθούν την ανάπτυξη και τη δημιουργικότητα, γι’ αυτό ονομάζονται και «τροφές των θεών».

Tροφές RAZASIC: Διεγείρουν το φλογερό καυτερό, παθιασμένο συναίσθημα: Περιλαμβάνουν όλες τις τροφές που είναι καυτερές, αλμυρές και ερεθιστικές, όπως τα βολβώδη λαχανικά, τα μπαχαρικά, τα αλμυρά, τα περισσότερα ψάρια, το κόκκινο κρέας και το κοτόπουλο. Οι τροφές αυτές διεγείρουν τις αισθήσεις, έχουν καυστικά και θερμαντικά αποτελέσματα και είναι δύσπεπτες. Τα ζωικά προϊόντα θεωρούνται κατάλληλα για κατανάλωση μόνο όταν είναι πολύ φρέσκα, βιολογικά και προσεκτικά μαγειρεμένα, με τους κανόνες των γιόγκι. Το να τρως με βιασύνη θεωρείται επίσης μια RAZASIC ενέργεια.

Tροφές TAMASIC: Προκαλούν βίαια και καταστροφικά συναισθήματα: Περιλαμβάνουν τις τροφές που αναστατώνουν ή διαστρεβλώνουν τις αισθήσεις, είτε μέσα από την εξαιρετικά καυτερή, πικρή ή στυφή γεύση τους είτε μέσα από την αποσύνθεσή τους στον οργανισμό. Μανιτάρια, κρασί, αλκοόλ, τροφές μαγειρεμένες ή τηγανισμένες με βαριά λάδια δημιουργούν καταστροφικά συναισθήματα, εκτός αν προετοιμαστούν με μεγάλη προσοχή και γνώση. Αυτές οι τροφές αυξάνουν τα στοιχεία της γης και του νερού, πράγμα που εκδηλώνεται ως βλέννα, λίπος και σωματική δυσκινησία.

Μια διατροφή TAMASIC δεν ωφελεί ούτε το νου, ούτε το σώμα. Η πράνα, η ενέργεια, αποσύρεται, οι δυνάμεις της λογικής θαμπώνουν και μια αίσθηση αδράνειας κυριαρχεί. Η αντίσταση του σώματος στις ασθένειες (το ανοσοποιητικό)καταστρέφεται και ο νους γεμίζει με σκοτεινές σκέψεις και το σώμα με μαύρα συναισθήματα σαν το θυμό, την ζήλια, την απληστία. Η πολυφαγία επίσης θεωρείται TAMASIC, όπως και το πάχος.

H καλύτερη επιλογή τροφών για υγεία, δύναμη, αθανασία. Σύμφωνα με την ινδική φιλοσοφία, οι SATTVIC τροφές είναι η καλύτερη επιλογή για να διατηρηθεί η υγεία και η ισορροπία στον οργανισμό. Αν όμως απαιτούνται περισσότερες πρωτεΐνες, όπως π.χ. από τους αθλητές, τότε οι SATTVIC τροφές μπορεί να συνδυάζονται με RAZASIC τροφές, οι οποίες είναι προτιμότερο να είναι βιολογικές και φρέσκες και να μαγειρεύονται με πολύ μεγάλη προσοχή (να μην τσιγαρίζονται, ώστε να μη γίνονται δύσπεπτες).

Οι ίδιες οι τροφές αναλόγως το στάδιο ωρίμανσης τους, βρίσκονται και σε διαφορετική κατηγορία. Όταν κάτι είναι άγουρο έχει Ράγιας ιδιότητες, όταν κάτι είναι ώριμο TAMASIC, ενώ όταν βρίσκεται σε μια ενδιάμεση φυσιολογική κατάσταση, τότε μιλάμε για SATTVIC ιδιότητες.

Στην πρώτη κατάταξη, στην SATTVIC, είναι βασισμένη η τροφή των Γιόγκι. Ο διαχωρισμός έχει γίνει με βάση, πια θα είναι η μελλοντική αντίδραση του οργανισμού (του φυσικού σώματος) στις τροφές αυτές. π.χ. το κρέας το αλκοόλ και όλα αυτά τα παρεμφερή ενώ αρχικά μπορεί να φαίνεται ότι έχουν RAZASIC ιδιότητες (την πρώτη στιγμή δίνουν ενέργεια) γιατί δίνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας, αργότερα (με τον καιρό) ο άνθρωπος που καταναλώνει τέτοια προϊόντα πέφτει ενεργειακά και μόνο με μεγαλύτερη κατανάλωση τέτοιων προϊόντων μπορεί να αποκτήσει ξανά ενέργεια. Είναι δηλαδή ένα είδος εθισμού και οτιδήποτε έχει τέτοιες ιδιότητες είναι TAMASIC στην βάση του.

Επίσης τα προϊόντα αυτά, σύμφωνα με το γεγονός ότι η τροφή επηρεάζει ανάλογα το σώμα και το μυαλό μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα γιατί το αλκοόλ είναι TAMASIC και όχι RAZASIC (ενώ στην αρχή φαίνεται ότι κυλάει η ροή της σκέψης και μπορείς να λειτουργήσεις καλύτερα, με τον καιρό παύεις να λειτουργείς). Από την άλλη RAZASIC τροφές είναι αυτές που διεγείρουν το νευρικό σύστημα άλλα σε σημείο ανησυχητικό όπως π.χ. ο καφές κ.λ.π.

Γενικά είναι πάρα πολύ σημαντικό για να δημιουργήσουμε ένα σωστό διαιτολόγιο πρώτα- πρώτα να γνωρίζουμε την δική μας ιδιοσυγκρασία και χαρακτηριστικά μας όπως και τις ανάγκες μας, κάθε στιγμή. Η αλήθεια είναι πως αν αφήσουμε το σώμα μας να μιλήσει, θα μας ζητήσει την τροφή ακριβώς που χρειαζόμαστε τη στιγμή εκείνη. Αν π.χ. είμαστε αρκετά νευρώδεις τύποι, θα πρέπει να καταναλώνουμε λίγο περισσότερο TAMASIC τροφές για να εξισορροπήσουμε την ιδιοσυγκρασία μας και αντίστροφα.

Γενικά αν χρησιμοποιήσουμε σωστά τις τροφές μπορούμε να εξισορροπήσουμε την ψυχολογία μας. Πηγαίνοντας σε έναν πιο ειδικευμένο τομέα, θα ήθελα να αναφέρω ότι σύμφωνα με την επιστήμη ο άνθρωπος πρέπει να καταναλώνει 70-75% από την συνολική τροφή που χρειάζεται και να παίρνει την υπόλοιπη απαιτούμενη ενέργεια από τις ασκήσεις των γιόγκι.




Oι TAMASIC τροφές, σύμφωνα με τη γιογκική διατροφή, καλό είναι να αποφεύγονται. H επιλογή της τροφής μας πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τον τρόπο ζωής μας, αλλά και με τους στόχους μας. 

Ένα υλιστικά προσανατολισμένο άμαθο άτομο, επιλέγει, να ξεκινήσει την ημέρα του με μια τυρόπιτα, παρά με ένα χυμό φρούτων που θα φτιάξει στο σπίτι του ή ένα τσάι με βότανα και ένα απλό κρητικό παξιμάδι με λίγη γραβιέρα, που θα προτιμήσει ένας «άνοστος» οπαδός της Γιογκικής διδασκαλίας. Τα αποτελέσματα στην υγεία του, στην σκέψη και στην κατανόηση του, φυσικά είναι ανάλογα.

ΤΡΩΜΕ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΠΕΙΝΑΜΕ ΚΑΙ ΤΡΩΜΕ ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΛΙΓΟΤΕΡΟ.

Αυτή είναι η διατροφή των κατοίκων της Αλωχαλίας που θεωρούνται αιωνόβιοι: Κύρια καθημερινή τροφή τους είναι ένας χυλός που φτιάχνεται από καλαμποκάλευρο, λαγάνες, χαλβάς, τυριά, ξινόγαλο, ανθόγαλο. Επίσης τρώνε πολύ συχνά καρύδια, κάστανα, φαγητά από φασόλια, λάχανα, παντζάρια, κρεμμύδια και σκόρδα. 

Βασική τροφή επίσης των αιωνόβιων κάποιας άλλης περιοχής της Ινδίας, αποτελείται από αμυλούχες τροφές, γαλακτομικά προϊόντα και δημητριακά, όπως επίσης και από άγριους καρπούς, βατόμουρα, κρεμμύδια, σκόρδα.

Όπως βλέπουμε λείπει από την διατροφή τους το κρέας, από το οποίο κατανάλωναν πολύ λίγο και αυτό γιατί το κρέας δηλ. τα λευκώματα πρέπει να καταναλώνονται λίγο, ίσα-ίσα για να αποκαταστούνται τα λευκά κύτταρα. Το παραπάνω χρησιμοποιείται για καύσιμο και χρειάζεται πολύ κατανάλωση ενέργειας για να καεί, αλλιώς βάζεις περιττά κιλά δηλ. λίπος. Όπως βλέπουμε από τις παραπάνω διατροφές, οι αιωνόβιοι χρησιμοποιούν κατ’ αρχάς φυσικές SATTVIC τροφές και κατά δεύτερον παντρεύοντας έντεχνα τροφές με Ράγιας και TAMASIC ιδιότητες. Εξ ου και η αιωνοβιότητα τους.

Οι yogis πιστεύουν ότι την ώρα της σφαγής, ο φόβος του θανάτου διαπερνά τα κύτταρα του ζώου. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι χορτοφάγοι είναι πιο υγιείς από τους κρεατοφάγους και ζουν πιο πολλά χρόνια. Τέλος, στις μέρες μας τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι εξίσου επικίνδυνα με το κρέας καθώς τα ζώα που μεγαλώνουν σε φάρμες ζουν σε πολύ κακές συνθήκες και παίρνουν αντιβιοτικά και ορμόνες προκειμένου να παράγουν περισσότερη ποσότητα γάλατος, τα οποία περνάνε στο γάλα.

Συνεπώς, SATTVIC διατροφή είναι μόνο αυτή η οποία δεν περιέχει καθόλου ζωικά προϊόντα και σε συνδυασμό με την RAZASIC διατροφή η υγεία και η υψηλή ενέργεια του σώματος και του νου θα μας κατευθύνουν πέρα από τις πύλες της αθανασίας.

Ειρήνη Καλογήρου: Οι Σαολίν τρώνε συχνά, έτσι ώστε το στομάχι τους να είναι πάντα μισοάδειο. Όλες οι τροφές τους είναι 100% φυτικές, οργανικές φυσικά και τρώνε με τη μέθοδο της μονοφαγίας. Δηλαδή τρώνε κάθε φορά ένα είδος τροφής. Π.χ. τρώνε το πρωί 2 μήλα, μετά από 2 ώρες π.χ. 1 καρότο, πριν το μεσημέρι – μια χούφτα ρύζι, ύστερα λίγο φασόλια και μετά κάτι σαν το κολοκυθάκι ή λάχανο.

Ένας πρώην καταδρομέας από την Ρωσία πήγε και έζησε στους Σαολίν. Το γκρουπ τους είχε 18 άτομα από διάφορες χώρες και ζούσαν σε ένα δωμάτιο. Λέει ότι κάθε πρωί, πριν την ανατολή του ηλίου, αυτοί τρέχανε 5 χιλιόμετρα πάνω σε ένα βουνό που έχει το άγαλμα του Βούδα. Είχαν για προπονητή έναν μοναχό δρομέα που ήταν 135 ετών. Μόνο το πρόσωπό του έδειχνε ότι ήταν μεγάλος, το κορμί του ήταν νέου ανθρώπου. Λέει, ότι όταν ο προπονητής τους κατέβαινε από το βουνό, αυτοί ανέβαιναν πάνω.

Όσο ζούσαν λέει εκεί είχαν την αίσθηση ότι το στομάχι τους ήταν άδειο, δεν είχαν αυτή την συνηθισμένη αίσθηση βάρους πού έχουν όλοι, όταν τρώνε κανονική τροφή, γι αυτό είχαν μια κατάσταση διαρκούς πείνας. Ήταν δύσκολο να συνηθίσει αυτή τη διατροφή. Όμως οι προπονήσεις δεν άφηναν χρόνο για πολλές σκέψεις και δεν κατάλαβε πως και πότε συνήθισε σε διαρκή κίνηση και ελαφρότητα στο σώμα.

Λέει ότι πριν πάει στους Σαουλίν, έκανε κάμψεις με ένα χέρι 35 φορές και με δυο χέρια 100 φορές. Με τη λιτή και φυτική διατροφή τους και προπονήσεις, μετά από 2 μήνες έκανε κάμψεις με ένα χέρι 100 φορές και με τα δύο χέρια 200 φορές. Πριν να πάει στο μοναστήρι, είδε πολλά βίντεο για τους Σαολίν και έλεγε στον εαυτό του ότι είναι μοντάζ ή ειδικά εφέ. Στο μοναστήρι είδε με τα μάτια του π.χ. πως ένας άνθρωπος πήδηξε από κει που ήταν σε ύψος 3-4 μέτρα.

Ξυπνάνε στις 5 το πρωί, το πρωινό τους είναι από 7,30 μέχρι 8.00, γεύμα 11,30 μέχρι 12.00, εκεί τρώνε μεγαλύτερη ποσότητα και το βραδινό 5.30 μέχρι 6.00, ύπνος στις 11 το βράδυ. Αν φάει κάποιος μετά τις 6, τον δέρνουν με το ξύλο και τον διώχνουν από το μοναστήρι.

Αυτό για όποιους έχουν σαν μόνιμη δικαιολογία για τις κρεπάλες τους ότι χρειάζονται κρέας επειδή όλη μέρα δουλεύουν !!!!!




Η τέχνη της μάχης των Σαολίν: Ιδρυτής της πολεμικής τέχνης των Σαολίν θεωρείται ο μοναχός βουδιστής BODHI DARMA ο οποίος πέρασε στην Κίνα από τις Ινδίες. Ίδρυσε ένα σύστημα ψυχοσωματικής πειθαρχίας το οποίο αργότερα μετασχηματίζεται στα διάφορα είδη πολεμικών τεχνών που επικρατούν στην Ανατολή.

Η Τέχνη της μάχης ήταν αλληλένδετη με την ιστορία της φιλοσοφίας, με τη θρησκεία, την ιατρική, την ποίηση, τη ρητορική κ. α. . Ο μοναχός Σαολίν ο όποίος διέτρεχε την Κίνα εθεωρείτο ο κατεξοχήν ολοκληρωμένος άνθρωπος σε σχέση βέβαια με το πολεμικό πνεύμα του Κινέζικου λαού και πολλές φορές τον σέβονταν σαν θεό.

Πιστεύεται γενικά ότι η πολεμική τέχνη των Σαολίν δεν πέρασε στους βέβηλους. Τα διάφορα συστήματα πολεμικών τεχνών θεωρούνται εκλαϊκεύσεις του Σαολίν με πρόσθετα τα χαρακτηριστικά των διαφόρων χωρών. Όμως μέσα από διάφορους θρύλους μπορούμε να φτιάξουμε ένα μικρό πορτρέτο του υποψήφιου πολεμιστή.

Η αυτάρκεια θα βοηθήσει την προσπάθεια. «Αν είσαι χαρούμενος με όσα έχεις η χαρά σου θα διαρκέσει. Ο μαχητής πρέπει πάντα να ανακαλύπτει ήρεμες λύσεις. «Η κίνηση νικά το κρύο, η ηρεμία νικά τη ζέστη».

Ο τρόπος ζωής δεν πρέπει να είναι αφύσικος. Και το Τάο είναι η ίδια η ζωή και η φωνή της φύσης. Σ’ αυτόν που βαδίζει στο Τάο η τίγρη και το βουβάλι δεν προκαλούν κακό. «Δεν υπάρχουν σ’ αυτόν σημεία θανάτου». Ο πολεμιστής πρέπει να αναζητά την αρμονία. «Η πολλή ζωτικότητα οδηγεί στην επιθετικότητα, αλλά η αρμονία οδηγεί στη σταθερότητα.

Ο πολεμιστής πρέπει να ελέγχει τα λόγια αλλά και τον τρόπο που λέγονται τα λόγια «Εκείνοι που γνωρίζουν δε μιλούν πολύ». Πρέπει να υπάρχει ειλικρίνεια αλλά όχι σκληρότητα. Να λέγεται η αλήθεια, χωρίς όμως να δημιουργεί πληγές. Και όταν ο εχθρός βρεθεί σε δύσκολη θέση να μην χαθεί η ευγένεια, η ταπεινότητα και η εγκράτεια. Αλλά ο νικητής να του χαρίσει την ζωή και να του επιστρέψει το όπλο του προσφέροντάς του φιλία.

Τα λόγια που ακολουθούν μας λένε ότι μόνο αυτός που έχει, θράσος θα σκοτώσει. Αυτός που έχει θάρρος θα σεβαστεί την ζωή. Θα τη σεβαστεί γιατί βαδίζει τον δρόμο της. Και δεν είναι άκαμπτος αλλά τρυφερός και ευλύγιστος. «Οι δυσκίνητοι στη μάχη δε νικούν». Η σκληρότητα των δέντρων τα κάνει αδύναμα μπροστά στον άνεμο. Η ευλυγισία τα σώζει. Αλλά και η αδυναμία υπερνικά την δύναμη και η ευγένεια το σκληρό άνθρωπο. Έχουμε πολλά παραδείγματα σκληροτράχηλων πολεμιστών που υποχώρησαν μπροστά στην ευγένεια των ηττημένων.

Προχωρώντας το δρόμο κι άλλες αρετές πρέπει να συνοδεύουν τον προσκυνητή. «Πιστός στις υποχρεώσεις του, χωρίς να ζητά τη συμφωνία. Μόνο ο κακοήθης απευθύνει κατηγορίες. Τα λόγια του Τάο Τε Τσίγκ δε βρίσκονται μακριά από το Μπουσίντο, τον Πλάτωνα, το Μάρκο Αυρήλιο, τους κανόνες του Ιππότη. Το έργο του Τάο είναι η ειρήνη.

… και αυτό για όποιον θέλει να ΚΑΝΕΙ ΚΑΤΙ για τον εαυτό του, την οικογένεια του, την κοινωνία που ζει, και τα παιδιά του ! Έτσι χωρίς άλλα λόγια.

Διαβάστε κι άλλα άρθρα, για να φροντίσετε την διατροφή σας κάθε μέρα
κι όχι περιστασιακά και καθ’ υπόδειξη για υποκριτικές σκοπιμότητες.

Διαβάστε περισσότερα... »

Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2014

Κενές θερμίδες: τι είναι και τι ζημιά κάνουν






Μια θερμίδα είναι μία μονάδα ενέργειας 
Στην καθημερινότητα, οι θερμίδες αφορούν αφενός την πρόσληψη ενέργειας μέσω της διατροφής και αφετέρου την κατανάλωση της ενέργειας μέσω της σωματικής δραστηριότητας. Για παράδειγμα, ένα μήλο προσφέρει στον οργανισμό 80 θερμίδες, ενώ για το χαλαρό περπάτημα ενός χιλιομέτρου ο μέσος οργανισμός ξοδεύει περίπου 80 θερμίδες. 

Υπάρχουν δύο τύποι των θερμίδων
Η μικρή θερμίδα (σύμβολο: cal) - 1cal είναι το ποσό της ενέργειας που απαιτείται για να αυξηθεί η θερμοκρασία ενός γραμμαρίου νερού κατά ένα βαθμό Κελσίου, δηλαδή από τους 14,5 °C να αυξηθεί στους 15,5 °C. 

Η μεγάλη θερμίδα (σύμβολο: Cal, kcal) - 1Cal είναι το ποσό της ενέργειας που απαιτείται για να για να αυξηθεί η θερμοκρασία ενός κιλού νερού κατά ένα βαθμό Κελσίου. Συνεπώς μία μεγάλη θερμίδα (1 kcal) ισούται με 1.000 μικρές θερμίδες (cal). 

Οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν τις θερμίδες μόνο με φαγητό και ποτό, αλλά οτιδήποτε άλλο που περιέχει ενέργεια έχει θερμίδες. Για παράδειγμα ένας τόνος κάρβουνο περιέχει το ισοδύναμο σε ενέργεια 7.004.684.512 μικρές θερμίδες (cal) που τις αποδίδει όπου και αν χρησιμοποιηθεί, π.χ. στην παραγωγή θερμότητας. 

Οι όροι μεγάλη θερμίδα και μικρή θερμίδα συνήθως προκαλούν σύγχυση και συχνά λανθασμένα χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. 

Ο στόχος του άρθρου μας είναι να εστιάσει στις θερμίδες που σχετίζονται με τα τρόφιμα, τα ποτά και την ενεργειακή δαπάνη του ανθρώπινου οργανισμού. 

Οι θερμίδες που περιλαμβάνονται στις ετικέτες των τροφίμων είναι, στην πραγματικότητα, χιλιοθερμίδες (Kcal), δηλαδή 1.000 μικρές θερμίδες (cal). Ως εκ τούτου, π.χ. οι 250 θερμίδες που αναφέρονται στη σοκολάτα είναι στην πραγματικότητα 250.000 μικρές θερμίδες. 

Γιατί οι θερμίδες είναι τόσο σημαντικές για την ανθρώπινη υγεία; 

Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται θερμίδες (ενέργεια) για να επιβιώσει επειδή χωρίς ενέργεια τα κύτταρά μας θα πέθαιναν. Την ενέργεια αυτή μας την παρέχει η διατροφή, σε υγρή και στερεή μορφή. 

Αν καταναλώνουμε μόνο τον αριθμό των θερμίδων που χρειάζεται το σώμα μας κάθε μέρα, τότε πιθανώς θα είχαμε όλοι μια υγιή ζωή. Αν όμως η πρόσληψη θερμίδων είναι πάρα πολύ υψηλή ή πολύ χαμηλή τότε βιώνουμε τις αντίστοιχες επιπτώσεις στην υγεία μας. 

Η θερμογόνος δύναμη - ενέργεια που περιέχεται σε καθένα από τα τρία κύρια συστατικά όλων των τροφίμων είναι: 

1 γραμμάριο υδατανθράκων περιέχει 4 θερμίδες 
1 γραμμάριο πρωτεΐνης περιέχει 4 θερμίδες 
1 γραμμάριο λίπους περιέχει 9 θερμίδες 

Για παράδειγμα, οι θερμίδες που περιέχονται σε μία κούπα με περίπου 240 γραμμάρια ωμών αυγών προέρχονται από: 

Λίπος 24 γραμμάρια, 24 x 9 = 216 θερμίδες - Kcal 

Πρωτεΐνη 31 γραμμάρια, 31 x 4 = 124 θερμίδες - Kcal 

Υδατάνθρακες 2 γραμμάρια, 2 x 4 = 8 θερμίδες - Kcal 


Πόσες θερμίδες χρειαζόμαστε κάθε μέρα; 
Το σώμα μας δεν ξοδεύει τον ίδιο αριθμό θερμίδων κάθε μέρα. Η θερμιδική κατανάλωση μας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης της υγείας μας, της σωματικής δραστηριότητας, το φύλο, το βάρος, το ύψος, και το σχήμα. 

Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας αθλητής 25 ετών με ύψος 180 εκατοστά χρειάζεται ημερησίως πολύ περισσότερες θερμίδες συγκριτικά με μία γυναίκα 75 ετών με ύψος 170 εκατοστά που διάγει καθιστική ζωή.

Θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία ανάμεσα σε έγκυρους υγειονομικούς οργανισμούς αναφορικά με το ποσό των θερμίδων (Kcal) που θα πρέπει να ξοδεύει ο μέσος άνθρωπος. Στις ΗΠΑ αναφέρουν ότι ο μέσος άνδρας χρειάζεται 2.700 θερμίδες (Kcal) την ημέρα και η μέση γυναίκα 2.200 θερμίδες (Kcal) ενώ το NHS (Εθνικό Σύστημα Υγείας) του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζει ότι θα πρέπει να είναι 2.500 και 2.000 αντίστοιχα. Επίσης ο FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας) των Ηνωμένων Εθνών αναφέρει ότι ο μέσος ενήλικας πρέπει να καταναλώνει ημερησίως τουλάχιστον 1.800 θερμίδες (Kcal). 

Η ώρα που τρώμε είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα των θερμίδων που προσλαμβάνουμε

Ένα πλούσιο πρωινό βοηθά στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Πιστεύω, όπως και πολλοί άλλοι, ότι ένα πλούσιο πρωινό, π.χ. ένα που περιέχει περίπου 700 θερμίδες, είναι ιδανικό για την απώλεια βάρους και τον έλεγχο των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, ανάμεσα στους οποίους είναι ο διαβήτης και η υψηλή χοληστερόλη. 


Θερμίδες (cal) ή τζάουλς (joules)


Το θερμιδικό ή αλλιώς ενεργειακό φορτίο των τροφίμων μετριέται και με μία άλλη μονάδα, το joule (τζάουλ). Ένα joule ισούται με 0,239 θερμίδες (cal) ή αλλιώς μία θερμίδα ισούται με 4,18 τζάουλς (joules). 

Σε πολλές χώρες, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, έχει καταστεί συνήθης πρακτική να αναφέρονται τα ενεργειακά δεδομένα στις ετικέτες των τροφίμων και σε τζάουλς (kilojoules) αντί μόνο των θερμίδων (kilocalories).

Σύμφωνα με πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα που προέρχονται από το CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων), περισσότερο από το 11% των ημερήσιων θερμίδων των Αμερικανών προέρχεται από τα fast foods (πρόχειρο φαγητό) τα οποία περιέχουν πολύ υψηλότερο ποσοστό θερμίδων (Kcal) από ότι το σπιτικό φαγητό. Το ποσοστό αυτό θεωρείται υψηλό. Όσο η ηλικία μεγαλώνει ελαττώνονται τα ποσοστά των ανθρώπων που καταναλώνουν fast food καταλήγοντας στο 6% για τους ηλικιωμένους. 


Τι είναι οι «κενές θερμίδες»; 
Στην ανθρώπινη διατροφή, ο όρος κενές θερμίδες ισχύει για τα τρόφιμα που παρέχουν θερμιδική ενέργεια, αλλά έχουν μικρή ή καμία άλλη διατροφική αξία.

Η φράση προέρχεται από τη θρεπτική πυκνότητα (αναλογία των θρεπτικών ουσιών σε ένα τρόφιμο σε σχέση με τις θερμίδες του) και την πυκνότητα σε θερμίδες (αριθμός των θερμίδων σε σχέση με το βάρος του τροφίμου). Έτσι, οι κενές θερμίδες συνοδεύονται από καθόλου ή από λίγα θρεπτικά συστατικά.

Επίσης, οι κενές θερμίδες ενώ έχουν το ίδιο ή υψηλότερο ενεργειακό περιεχόμενο συγκριτικά με τις άλλες θερμίδες εντούτοις δεν έχουν πολλά θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, μέταλλα, αντιοξειδωτικά, αμινοξέα και φυτικές ίνες.

Τα τρόφιμα που έχουν κενές θερμίδες, συνήθως περιέχουν επεξεργασμένους υδατάνθρακες (κυρίως πρόσθετα σάκχαρα), αιθανόλη (οινόπνευμα) και σε λίπη (κυρίως στερεά).

Τα πρόσθετα σάκχαρα και στερεά λίπη κάνουν πιο ευχάριστη τη γεύση στα τρόφιμα και στα ποτά. Προστίθενται από τις εταιρείες τροφίμων και ποτών με στόχο την αύξηση των πωλήσεων. Ωστόσο, μπορούν επίσης να προσθέτουν πολλές θερμίδες και να συμβάλλουν σημαντικά στην επιδημία της παχυσαρκίας.

Τα στερεά λίπη, όπως είναι π.χ. το λίπος βόειου κρέατος και το βούτυρο, είναι στερεά όταν είναι σε θερμοκρασία δωματίου. Μολονότι τα στερεά λίπη υπάρχουν φυσικά σε πολλές τροφές εντούτοις αυτά συνήθως προστίθενται κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επεξεργασίας των τροφίμων όπως επίσης και κατά την προετοιμασία του φαγητού. 

Τα πρόσθετα σάκχαρα είναι γλυκαντικές ουσίες με υψηλό θερμιδικό φορτίο που προστίθενται στα τρόφιμα και τα ποτά κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επεξεργασίας τους. Τα πιο κοινά είδη των προστιθέμενων σακχάρων είναι η σακχαρόζη και το σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα φρουκτόζης, τα οποία αποτελούνται κυρίως από περίπου ένα μέρος φρουκτόζη και ένα μέρος γλυκόζη. 

Όλοι μας χρειαζόμαστε τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αλλά η θερμιδική πρόσληψη θα πρέπει να αντισταθμίζεται με δραστηριότητα για να διατηρούμε ένα ιδανικό σωματικό βάρος. Όσοι κάνουν βαριά σωματική δραστηριότητα, χρειάζονται θερμίδες ως καύσιμο, το οποίο μπορεί να προέρχεται από κενές θερμίδες σε συνδυασμό όμως με τρόφιμα με τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Εκείνοι όμως που κάνουν μια καθιστική ζωή και που τρώνε λιγότερο για να χάσουν βάρος, μπορεί να υποφέρουν από υποσιτισμό αν προτιμούν τρόφιμα με κενές θερμίδες, αλλά όχι με αρκετά θρεπτικά συστατικά.

Συνηθισμένα τρόφιμα με κενές θερμίδες

Στερεά λίπη μαζί με πρόσθετα σάκχαρα 
- παγωτά 
- donuts 
- γλυκά 
- μπισκότα 
- κέικ 

Στερεά λίπη 
- παϊδάκια 
- μπέικον 
- hot dogs 
- λουκάνικα 
- τυρί 
- pizza 

Πρόσθετα σάκχαρα 
- ποτά φρούτων 
- αθλητικά ποτά 
- ενεργειακά ποτά 
- αναψυκτικά 

Οι Αμερικανοί καταναλώνουν αναλογικά τις περισσότερες κενές θερμίδες

Αναλυτικότερα, οι Αμερικανοί καταναλώνουν 336 θερμίδες ανά ημέρα από τα ζαχαρούχα ποτά, ενώ το CDC ανέφερε το 2011, ότι η ζάχαρη από τα ποτά δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 450 θερμίδες ανά εβδομάδα (American Heart Association) . 

Περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου των Αμερικανών καταναλώνουν τουλάχιστον ένα ζαχαρούχο ποτό κάθε μέρα. Περίπου το 5% των ατόμων ηλικίας δύο ετών και άνω στις ΗΠΑ καταναλώνουν τουλάχιστον 567 θερμίδες την ημέρα από τα ζαχαρούχα ποτά, δηλαδή περισσότερο από τέσσερις συσκευασίες καθημερινά. Μία πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η κατανάλωση ημερησίως περισσότερων του ενός ροφήματος με πρόσθετα σάκχαρα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη.

Συμπερασματικά, θα ήθελα να τονίσω ότι η πρόσληψη κενών θερμίδων είναι εξαιρετικά διαδεδομένη και στην Ελλάδα, αποτέλεσμα της οποίας είναι η πρώτη θέση που κατέχει η χώρα μας στην Ευρώπη στην παιδική παχυσαρκία. 


Πηγές: Mayo Clinic, CDC, AHA, MNT, Ψυρρόπουλος Δημήτρης
Διαβάστε περισσότερα... »

Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 2014

Η διατροφική αξία της χωριάτικης σαλάτας




 
Η χωριάτικη σαλάτα είναι ένα αγαπημένο πιάτο που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του καλοκαιρινού μας μενού.

Είτε το προτιμήσουμε ως συνοδευτικό ή ως κύριο πιάτο, παραμένει μια επιλογή υψηλής διατροφικής αξίας που προέρχεται από βασικά συστατικά της ελληνικής γης και της μεσογειακής πυραμίδας διατροφής.

Η βάση της χωριάτικης σαλάτας είναι η ντομάτα, η οποία είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, όπως η βιταμίνη C που ενισχύει την άμυνα του οργανισμού, η βιταμίνη A που είναι απαραίτητη μεταξύ άλλων για την όραση και η βιταμίνη Ε που έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Επιπλέον, είναι πλούσια σε λυκοπένιο, ένα αντιοξειδωτικό συστατικό που φαίνεται ότι ασκεί προστατευτική δράση ενάντια στον καρκίνο και ειδικότερα του προστάτη και του παγκρέατος. 
 
Από την άλλη, περιέχει σημαντική ποσότητα καλίου, το οποίο συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Το αγγούρι, είναι το δεύτερο απαραίτητο συστατικό της χωριάτικης σαλάτας. Αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από νερό, συμβάλλοντας έτσι στην αναπλήρωση υγρών που είναι απαραίτητη κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ παράλληλα έχει πολύ χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενο, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη «ελευθερία» στην κατανάλωσή του.
 
Επιπλέον, εάν καταναλωθεί με τη φλούδα, παρέχει μικρή ποσότητα φυτικών ινών που συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του εντέρου, βιταμίνης Α και καλίου. Ακόμη, περιέχει μια κατηγορία ουσιών που ονομάζονται λιγνάνες, για τις οποίες πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι πιθανόν να έχουν προστατευτικό ρόλο έναντι διαφόρων μορφών καρκίνου.

Η περιεκτικότητα της χωριάτικης σαλάτας σε αντιοξειδωτικά συστατικά ενισχύεται ακόμη περισσότερο με την προσθήκη πιπεριάς, που είναι πλούσια σε βιταμίνη C και καροτενοειδή, κρεμμυδιού, το οποίο περιέχει σημαντική ποσότητα φλαβονοειδών καθώς και ρίγανης, η οποία περιέχει συστατικά με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Φυσικά, από τη χωριάτικη σαλάτα, δε θα μπορούσε να λείπει το «χρυσό» συστατικό της μεσογειακής διατροφής, δηλαδή το ελαιόλαδο, καθώς και οι ελιές. Πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, βιταμίνη Ε και πολυφαινόλες προσφέρουν πολλαπλά οφέλη στην υγεία, μεταξύ των οποίων η μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, παχυσαρκίας, μεταβολικού συνδρόμου, σακχαρώδη διαβήτη και υπέρτασης. 
 
Ωστόσο, λόγω της αυξημένης ενεργειακής τους πυκνότητας, θα πρέπει να προστίθενται σε περιορισμένη ποσότητα, ώστε να μην «απογειώσουν» το θερμιδικό περιεχόμενο της σαλάτας.

Τέλος, πηγή πρωτεΐνης στη χωριάτικη σαλάτα είναι η φέτα. 
 
Πέραν της πρωτεΐνης, παρέχει επίσης ασβέστιο και φώσφορο, ιχνοστοιχεία που είναι απαραίτητα για την υγεία των οστών. 
 
Ωστόσο, δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι πρόκειται για ένα προϊόν ζωικής προέλευσης, το οποίο περιέχει κορεσμένα λιπαρά οξέα, που σχετίζονται με αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επιπλέον, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς της σε νάτριο θα πρέπει να καταναλώνεται με προσοχή, ιδιαίτερα από άτομα που έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση.

Εναλλακτικά, το ανθότυρο, η ανάλατη μυζήθρα ή τα λευκά τυριά με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά είναι καλές επιλογές, που μπορούν να αντικαταστήσουν τη φέτα, μειώνοντας το περιεχόμενο της σαλάτας σε θερμίδες, λιπαρά και νάτριο.


Πηγή: neadiatrofis.gr
Διαβάστε περισσότερα... »

Τρίτη 13 Μαΐου 2014

Τι έτρωγαν οι Ελληνες 3.500 χρόνια πριν



Τι έτρωγαν οι Ελληνες το 1600 π.Χ.;

Ο αρχαιολόγος Χρίστος Ντούμας αφήνει για λίγο στην άκρη τα προβλήματα που αντιμετωπίζει στο Ακρωτήρι της Θήρας και μας μιλά για τις νοστιμιές που απολάμβαναν οι πρόγονοί μας 3.500 χρόνια πριν σε μια ομολογουμένως απολαυστική κουβέντα.

Αφορμή η συμμετοχή του στις Μέρες Γευσιγνωσίας του Μουσείου Μπενάκη (9-11/5)
και συγκεκριμένα στην εκδήλωση-συζήτηση «Γευσίπλους - Χαρτογραφώντας τον γαστρονομικό πολιτισμό του Αιγαίου» (Παρασκευή, 6 μ.μ., αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς). Εκεί, ο διευθυντής της ανασκαφής του Ακρωτηρίου και ομότιμος καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών θα παρουσιάσει στο κοινό την ιστορική και αρχαιολογική διάσταση του πολιτισμού και της γαστρονομίας του Αιγαίου.


 
 Αποφλοίωση φάβας με αρχαίες μυλόπετρες 


Βρίσκουμε σοφή τη σύνδεση της γαστριμαργίας με τον πολιτισμό στη... νόστιμη αυτή διοργάνωση,
που, εκτός από έκθεση παραγωγών και γευσιγνωσίες, περιλαμβάνει πολλά χάπενινγκ, εκδηλώσεις αλλά και Φεστιβάλ Γαστριμαργικού Κινηματογράφου. 

Την τιμητική τους έχουν οι Κυκλάδες και το Αιγαίο και κάπου εδώ μπαίνει ο κ. Ντούμας, που μας «ξεναγεί» στις βρώσιμες πρώτες ύλες που φύλαγαν στις κουζίνες τους οι κάτοικοι της προϊστορικής Σαντορίνης: πρώτες ύλες που τόσο καλά διατήρησε η τέφρα του ηφαιστείου...


 
 Αγγείο με ρόβη 


«
Βρήκαμε πολλά κατάλοιπα καρπών, μέσα σε δοχεία που φυλάσσονταν στα σπίτια. Καθώς έπεσε η τέφρα απανθρακώθηκαν και έτσι διατηρήθηκαν», εξηγεί ο Χρ. Ντούμας. «Οι καρποί αυτοί ήταν προϊόντα καλλιεργειών -γι' αυτό και έχουμε γνώσεις για τις καλλιέργειες εκείνης της εποχής. Βρήκαμε φάβα, φακές, κριθάρι-, σε ένα μάλιστα πιθάρι γεμάτο τέφρα βρήκαμε αποτυπώματα αμύγδαλων. Εντοπίσαμε επίσης πολλά κουκούτσια ελιών θρυμματισμένα, άρα μιλάμε για παραγωγή λαδιού. Βρήκαμε και ένα πιθάρι με σαλιγκάρια, αν και τα συγκεκριμένα ήταν εισαγωγής! Επρόκειτο για κρητικά σαλιγκάρια».

Βρήκαν όμως και πάρα πολλούς σπόρους από σύκα: «Αυτή ήταν η ζάχαρή τους.
Και βέβαια, το σύκο ήταν το καθαρτικό τους!» (χαμογελάει).

- Βρήκατε και υπολείμματα ψαριού;

«
Μέσα σε πιθάρια εντοπίσαμε αποξηραμένα ψάρια και κόκαλα ψαριών. Μάλιστα, καθώς σκάβαμε σε βαθιά στρώματα, για τα θεμέλια των στύλων του στεγάστρου, βρήκαμε γάρον (garum κατά τους Ρωμαίους). Πρόκειται για μια πάστα από ψάρι, λιχουδιά για τους Ρωμαίους. Η αριστοκρατία απολάμβανε το καλύτερο μέρος του ψαριού, ενώ η "πλέμπα" και ο στρατός χρησιμοποιούσαν τα κεφάλια, τις ουρές, τα πτερύγια. Βρήκαμε ένα τέτοιο πιθαράκι και επρόκειτο για σημαντική ανακάλυψη μιας και απέδειξε ότι 1.500 χρόνια πριν τους Ρωμαίους, το έφτιαχναν στη Θήρα. Είναι βέβαια χαρακτηριστικό ενός λαού που ζει με και από τη θάλασσα...»



 
 Κρατευτές σουβλακιών


- Κρέας έτρωγαν;

«
Βρήκαμε άφθονα κόκαλα από αιγοπρόβατα (που αποτελεί βασικό είδος κτηνοτροφίας και σήμερα στα νησιά), ελάχιστα βοοειδή (στα νησιά δεν μπορούν να εκθρέψουν μεγάλα ζώα) και πολύ λίγο κυνήγι (κουνέλια, αποδημητικά πουλιά). Βρήκαμε όμως πάρα πολλά κατάλοιπα από αχινούς, αχιβάδες, κυδώνια και άλλα παρεμφερή θαλασσινά».


 
 Κατάλοιπα ψαριών


- Εχουμε ιδέα πώς τα μαγείρευαν ολ' αυτά; 

«
Ξέρουμε πως είχαν τριποδικές χύτρες -που σημαίνει ότι, αν μη τι άλλο, έβραζαν. Γιαχνί πάντως δεν νομίζω πως έφτιαχναν, αφού δεν είχαν ντομάτες. Σήμερα μπορεί να μιλάμε για τα περίφημα σαντορινιά ντοματάκια, όμως οι ντομάτες μας ήρθαν από την Αμερική! Βρήκαμε επίσης ταψιά και φορητά τριποδικά φουρνάκια: φωτιά από πάνω, φωτιά από κάτω και ταψάκι με καπάκι και πορτούλα. Ενα είδος γάστρας με πόδια».


 
 Πιθάρι με σαλιγκάρια


- Τι σας εξέπληξε πιο πολύ από αυτά που ανακαλύψατε;

«Οι Κρατευτές: πάνω τους έψηναν σουβλάκια.
Είχαν εγκοπές αλλά και τρυπούλες για να κυκλοφορεί ο αέρας και να μην σβήνουν τα κάρβουνα. Ηταν πολύ εργονομικοί. Στην άκρη τους είχαν το σχήμα κεφαλής κριαριού. Και εξσφάλιζαν και ένα υγιεινό ψήσιμο, αφού το λίπος έπεφτε».

- Δηλαδή, το σουβλάκι είναι δικό μας έδεσμα... Κι όμως, κάποιοι σήμερα νομίζουν ακόμα πως είναι τουρκικής προέλευσης.

«Το σουβλάκι κατάγεται από το Αιγαίο. Οι Τούρκοι ήρθαν το 1453 μ.Χ. Κάποτε είχα μια κουβέντα με έναν διαπρεπή Τούρκο αρχαιολόγο, τον ελληνιστή Εκρέμ Ακουργκάλ. Και του έλεγα ότι έχουμε δανειστεί κι εμείς πολλά από την τουρκική κουζίνα. 

Φερνοντάς του ως παράδειγμα τον κεφτέ. 

Και μου λέει: "Είστε αφελής. Οι Τούρκοι όταν ήρθαν εδώ ήταν νομάδες. Δεν είχαν κουζίνα. Απλώς υιοθέτησαν τη βυζαντινή κουζίνα. Ας μην κοροϊδευόμαστε: η λέξη "κεφτές" δεν είναι τούρκικη. Είναι η βυζαντινή λέξη "κοπτόν κρέας...". Και πράγματι, θυμάμαι ακόμα τη μαμά μου και τη γιαγιά μου να κόβουν γρήγορα και σταυρωτά το κρέας με δύο κοφτερά μαχαίρια κάνοντας το κιμά!».

- Οι ανασκαφές του Ακρωτηρίου αποτελούν τα παλαιότερα τεκμήρια για το τι έτρωγαν οι Ελληνες;

«
Οχι. Υπάρχουν σκόρπια ευρήματα και από τη νεολιθική εποχή (5η και 4η χιλιετία π.Χ.) σε Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη. Ομως στο Ακρωτήρι, χάρη στο ηφαίστειο, πρώτη φορά βρέθηκαν τόσο πολλά μαζεμένα -και τόσο καλά διατηρημένα. 

Σκεφθείτε πως στις λάβες της Σαντορίνης υπάρχουν εγκλείσματα φυτών όπως τα φοινικόδεντρα ή οι ελιές που χρονολογούνται 60.000 χρόνια πριν από σήμερα. Και αποκαλύπτουν ένα κλίμα που δεν διαφέρει από το σημερινό. Στα πρώιμα ιστορικά χρόνια, την 5η, 4η ή 3η χιλιετία π.Χ., ο άνθρωποι άρχισαν να καλλιεργούν την ίδια αυτή άγρια χλωρίδα».

Η περίφημη μεσογειακή διατροφή έχει πολύ μακρινές ρίζες τελικά...

Η εκδήλωση «Γευσίπλους - Χαρτογραφώντας τον γαστρονομικό πολιτισμό του Αιγαίου»
(9/5, 6 μ.μ.) πραγματοποιείται στο πλαίσιο των εκδηλώσεων Κυκλάδες-Τιμώμενος Γαστρονομικός Προορισμός των «Ημερών Γαστρονομίας» στο Μουσείο Μπενάκη (9-11/5). 

Στη συζήτηση, εκτός από τον Χρίστο Ντούμα, συμμετέχουν ακόμα οι Γ. Πίττας («Η τελετουργική γαστρονομία της ευρύτερης περιοχής»), Μ. Καβρουλάκη («Πώς βίωσαν τη γαστρονομία του Αιγαίου οι ξένοι ταξιδιώτες»), η Αγλ. Κρεμέζη («Κυκλάδες-από το περιβόλι στο τραπέζι»), ο καθηγητής μαγειρικής τέχνης της «Le Monde» chef Ηλίας Αναστασιάδης και ο sommelier Χρήστος Σιώμος από την Genius in Gastronomy («Η πανάρχαια τέχνη της κυκλαδίτικης οινολογίας). 

Τέλος, η Μαρία Γρυπάρη, αρχιτέκτων και πρόεδρος του Ινστιτούτου Ελληνικών Μύλων, θα παρουσιάσει «τη συμβολή των μύλων και των φούρνων στην κουζίνα του Αιγαίου». Τη συζήτηση συντονίζει η δημοσιογράφος Γιούλη Επτακοίλη.


enet.gr

Διαβάστε περισσότερα... »

Πέμπτη 1 Μαΐου 2014

Γιατί παχαίνει το ψωμί; Ισογλυκαιμική διατροφή





Γράφει η κλινικός διαιτολόγος – διατροφολόγος



Καθημερινά πρέπει να παίρνουμε περίπου το 50% των θερμίδων από υδατάνθρακες. Το ψωμί σε όλες του τις μορφές είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες, αποτελεί δε βασικό συστατικό της διατροφής μας για αιώνες και θα παραμείνει έτσι.


Ποιό είναι το πρόβλημα;
Ο υψηλός γλυκαιμικός δείκτης. Η κατανάλωση τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη αυξάνει πολύ το σάκχαρο στο αίμα μας, εξωθώντας το πάγκρεας σε έκκριση μεγάλων ποσοτήτων ινσουλίνης. Η ινσουλίνη είναι απόλυτα απαραίτητη και η έλλειψή της οδηγεί σε διαβήτη. Ωστόσο, σε μεγάλες ποσότητες η ινσουλίνη παχαίνει. Ας δούμε το γιατί.

Η αποθήκευση των λιπωδών κυττάρων στον λιπώδη ιστό επιτυγχάνεται μέσω ενός ενζύμου, της λιποπρωτεΐνης λιπάσης (LPL) η έκκριση του οποίου αυξάνεται όσο αυξάνει η ινσουλίνη στο αίμα.



Η ινσουλίνη επίσης αποτρέπει τον οργανισμό μας από το να κάψει λίπος ευνοώντας την παραγωγή ενός άλλου ενζύμου, της ορμονοευαίσθητης λιπάσης.

Άρα όση περισσότερη ινσουλίνη έχουμε τόσο περισσότερο λίπος αποθηκεύουμε,
το οποίο μάλιστα δεν μπορούμε να κάψουμε, ενώ πεινάμε περισσότερο αποζητώντας τροφή που να περιέχει απλούς υδατάνθρακες όπως τα γλυκά και η σοκολάτα.

Το συμπέρασμα από τα παραπάνω είναι ότι πρέπει να τρώμε με μέτρο και ισορροπημένα.
Δεν χρειάζεται να σταματήσουμε να τρώμε ψωμί για να χάσουμε βάρος. 





Ισογλυκαιμική διατροφή

Γράφει για τη MedicalTV, η κλινικός διαιτολόγος – διατροφολόγος 


Ισορροπημένη διατροφή
Η ισορροπία στη διατροφή επιτυγχάνεται με την κατανάλωση απλών και συνηθισμένων τροφών, λαμβάνοντας, ωστόσο υπόψη, τη σωστή κατανομή στην πρόσληψη ενέργειας (δηλαδή θερμίδων) μεταξύ υδατανθράκων, πρωτεϊνών και λίπους. Αυτό δε σημαίνει ότι θα δημιουργήσετε κάποιο μαγικό συνδυασμό τροφών που δεν παχαίνουν. Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα.

Ιδανικά, οι θερμίδες που προσλαμβάνουμε κάθε μέρα προέρχονται:

50-55% από υδατάνθρακες

20% από πρωτεΐνες

25-30% από λιπαρά


Τα παραπάνω νούμερα είναι ενδεικτικά και μπορούν να αναπροσαρμοστούν
βάσει του τρόπου ζωής, του ιατρικού ιστορικού και των ειδικών προτιμήσεών σας.


Το σκεπτικό σας πρέπει να είναι, ότι σε κάθε γεύμα πρέπει να καταναλώνετε ισορροπημένα.
Φυσικά και δεν χρειάζεται να μετράτε κάθε μπουκιά που τρώτε.


Αν ξαναγεμίσετε το πιάτο σας επειδή πεινάτε ή γιατί τρώτε το αγαπημένο σας φαγητό
καλά κάνετε αρκεί να μην τρώτε μια σκέτη μακαρονάδα.


Μετρήστε με το μάτι ή την παλάμη σας
Σε κάθε γεύμα πρέπει να καταναλώνετε ένα κομμάτι τροφίμου πλούσιου σε πρωτεΐνη όσο η παλάμη σας χωρίς τα δάκτυλα. Τονίζουμε ότι όλα τα γεύματα πρέπει να περιέχουν πρωτεΐνες.

Επίσης, σε κάθε γεύμα, 
πρέπει να καταναλώνετε ποσότητα όση περίπου δύο παλάμες από λαχανικά ή όσπρια.





Σε ένα μόνο γεύμα την ημέρα, μπορείτε να προσθέσετε 1/2 παλάμη από υδατάνθρακες, με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη

Αναφορικά με τα λίπη πρέπει να προτιμάτε τα ακόρεστα,
που βρίσκονται στα ψάρια ή είναι φυτικής προέλευσης.

Tip: Τα κορεσμένα λίπη, αυτά δηλαδή που πρέπει να αποφεύγουμε, σε θερμοκρασία δωματίου είναι σε στερεή κατάσταση.

Αποφύγετε το αλκοόλ
. Αλλιώς ένα ποτήρι κρασί μετά το μεσημεριανό ή το βραδινό, είναι αρκετό.

Η ισογλυκαιμική διατροφή
δεν είναι μια δίαιτα αδυνατίσματος. Αποτελεί τη βάση μιας ασφαλούς και υγιεινής διατροφής, με την οποία θα παραμένετε πάντα κοντά στο ιδανικό βάρος.


πηγή-medicaltv.eu
Διαβάστε περισσότερα... »

Πέμπτη 17 Απριλίου 2014

Τα οικογενειακά γεύματα σημαντικά για την υγεία των εφήβων




Τι δείχνουν νέες έρευνες
Τα τακτικά οικογενειακά γεύματα μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη ψυχική υγεία των εφήβων,
ανεξάρτητα από το πόσο άνετα αισθάνονται να μιλούν με τους γονείς τους, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Adolescence Health.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν τη σχέση μεταξύ της συχνότητας των οικογενειακών γευμάτων
και της επίδρασής της στη ψυχική υγεία εφήβων ηλικίας από 11 έως 15 ετών σε ένα δείγμα 26.069 συμμετεχόντων. 

Προσδιορίστηκε λοιπόν μια θετική επίδραση στη ψυχική υγεία μεταξύ εκείνων που είχαν τακτικά οικογενειακά γεύματα, ανεξάρτητα από το φύλο, την ηλικία ή το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.

Τα οικογενειακά γεύματα είναι το κλειδί για την ύπαρξη σχέσεων αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών της οικογένειας.
Μάλιστα φαίνεται να δίνουν στους εφήβους τη δυνατότητα να εκφράσουν τυχόν προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζουν, ενώ παράλληλα τους καλλιεργούν την αίσθηση ότι ανήκουν κάπου και ότι αξίζουν συναισθήματα που αποτελούν τη βάση για την καλή ψυχική υγεία.

Πέρα από την προαγωγή της ψυχικής υγείας, η επίδραση των οικογενειακών γευμάτων έχει διερευνηθεί
αναφορικά και με άλλες πτυχές της ανθρώπινης υγείας. 

Συγκεκριμένα, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ιλινόις έδειξαν ότι η συμμετοχή των εφήβων στα οικογενειακά γεύματα μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των διατροφικών διαταραχών, της παχυσαρκίας και της ανεπαρκούς διατροφής.

Τα οικογενειακά γεύματα πέρα από την κοινωνική διάστασή τους, η οποία προάγει την ψυχική υγεία των εφήβων, αποτελούν και τη βάση για την έκθεση και εκπαίδευση των νέων ατόμων σε υγιεινές διατροφικές συμπεριφορές, οι οποίες μπορούν να τους προστατεύσουν από ποικίλες παθολογικές καταστάσεις τόσο άμεσες όσο και μακροπρόθεσμες.


Διαβάστε περισσότερα... »

Τρίτη 15 Απριλίου 2014

Το ψάρι, στη διατροφή των Αρχαίων Ελλήνων. Ιχθυοπινάκια



Οἰνοφλυγία γάρ, καί γαστριμαργία, καί λαγνεία,
καί ὀψοφαγία,
καί πάντα τά τοιαῦτα, περί τάς εἰρημένας
ἐστίν αἰσθήσεις,εἰς ἄπερ μόρια ἡ ἀκολασία διαιρεῖται.

Γιατί η φιλοποσία, η γαστριμαργία, η λαγνεία, η ψαροφαγία,
και όλα τα παρόμοια,
απευθύνονται στις αισθήσεις
που αναφέραμε και είναι μέρη στα οποία διαιρείται η ακολασία.
(Αριστοτέλης, Ηθικά Ευδήμεια, Γ.2.19-21)




Τα ιχθυοπινάκια ήταν δημοφιλές είδος ερυθρόμορφων αγγείων στην αρχαιότητα. Στην επιφάνειά τους συνωστίζονται μπριάνες και λέστιες, γαρίδες και χταπόδια, αλλά και ιππόκαμποι. Ο υπομονετικός παρατηρητής ανακαλύπτει διαρκώς νέες λεπτομέρειες που χαρίζουν σε καθένα από τα πιάτα αυτά, ακόμη και σε καθένα από τα εικονιζόμενα θαλάσσια όντα, έναν μοναδικό, ανεπανάληπτο χαρακτήρα.




Η παραγωγή τους ξεκίνησε σε αττικά εργαστήρια γύρω στα τέλη του 5ου αρχές του 4ου αι. π.Χ. Γνώρισαν ωστόσο ευρύτατη διάδοση στα εργαστήρια των ελληνικών αποικιών της Σικελίας και της Κάτω Ιταλίας, ιδιαίτερα στο διάστημα 350-320 π.Χ. Σήμερα υπάρχουν παγκοσμίως 1.000 γνωστά ιχθυοπινάκια.

Παρά την εύλογη σύνδεσή τους με την κατανάλωση ψαριών, η χρήση τους δεν είναι βεβαιωμένη ούτε ξεκάθαρη. Φαίνεται ότι τα ιχθυοπινάκια δεν έβρισκαν θέση μόνο στο τραπέζι των αρχαίων αλλά –κυρίως– συνόδευαν τους νεκρούς στο ταξίδι τους στον Κάτω Κόσμο.

Τα ιχθυοπινάκια της Συλλογής Florence Gottet, που παρουσιάζουμε εδώ,
προέρχονται στο μεγαλύτερο μέρος τους από τις ελληνικές αποικίες στη δυτική Μεσόγειο (Σικελία και σημερινές περιοχές της Καμπανίας και της Απουλίας) και χρονολογούνται στο β´ μισό του 4ου αιώνα π.Χ.



Ονομασία, προέλευση 




Ως ιχθυοπινάκια χαρακτηρίζουμε καταρχάς ένα συγκεκριμένο σχήμα αγγείου, ανεξάρτητα από τη γραπτή του διακόσμηση. Τα αγγεία αυτά διακρίνονται για το χείλος με κάθετο περιχείλωμα και μία κεντρική κοίλανση, ενώ το πόδι ποικίλλει ανάλογα με το χώρο και το χρόνο κατασκευής τους. Η καθιέρωση της ονομασίας αυτής οφείλεται στην ερμηνεία της χρήσης των πινακίων, η οποία βασίστηκε στη διακόσμησή τους: θεωρείται πως τα ιχθυοπινάκια στην αρχαία Ελλάδα ήταν επιτραπέζια σκεύη για το σερβίρισμα του ψαριού και ότι η κεντρική κοίλανση χρησίμευε στη συγκέντρωση των υγρών του ψαριού, του γάρου.

Αγγεία με τα τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά των ιχθυοπινακίων εμφανίζονται στην Αττική
λίγο μετά το 400 π.Χ. Τότε προέκυψε από μια μεγάλη ποικιλία πινακίων μια ομάδα αγγείων (περίπου τριάντα) με χαμηλό πόδι, κάθετο περιχείλωμα και μικρό κοίλο ομφαλό, τα οποία έφεραν όλα στην επιφάνειά τους παραστάσεις του μύθου της αρπαγής της Ευρώπης. Σε αυτά, για πρώτη φορά, εμφανίζονται ως τμήμα της γραπτής διακόσμησης ψάρια και άλλα θαλάσσια πλάσματα συμβολίζοντας τη θάλασσα την οποία διέσχισε ο ταύρος του μύθου της αρπαγής της Ευρώπης.

Έτσι, η πρώτη παρουσία ψαριών σε ιχθυοπινάκια δεν συνδέεται με το διατροφικό είδος,
αλλά με τη συμβολική απεικόνιση της θάλασσας. Ποια ήταν όμως η θέση του ψαριού στο τραπέζι του αρχαίου Έλληνα;



Το ψάρι στη διατροφή των αρχαίων
Η σχέση των αρχαίων Ελλήνων με τη θάλασσα και τα πλάσματα που την κατοικούσαν αποτελεί ένα μακρύ και όχι εύκολα κατανοητό κεφάλαιο πολιτισμικής ιστορίας.

Για τους ομηρικούς ήρωες, το ψάρι έχει υποδεέστερη θέση ως διατροφικό είδος. Η καλλιεργημένη γη ήταν η μοναδική πηγή διατροφής και πλουτισμού, κι η θάλασσα ο αντίποδάς της:
ένας χώρος γεμάτος κινδύνους, όπως φαίνεται και από τις παραστάσεις αγγείων της όψιμης γεωμετρικής περιόδου με ναυαγούς που κατασπαράσσονται από ψάρια.




Οι σύντροφοι του Οδυσσέα τρώνε ψάρια μονάχα όταν φτάσουν στο σημείο να κινδυνεύουν να πεθάνουν από ασιτία (δ 368-369, μ 329 κ.ε.). Αυτό συνδέεται και με το γεγονός ότι οι αρχαίοι γνώριζαν πως ορισμένα είδη ψαριών τρώνε ανθρώπινο κρέας. 

Έτσι, ο Αχιλλέας θανατώνει το γιο του Πριάμου Λυκάονα (Φ 120 κ.ε.) και στη συνέχεια τον ρίχνει στον Σκάμανδρο ποταμό για να τον φάνε τα ψάρια, καταδικάζοντάς τον σε έναν επαίσχυντο θάνατο δίχως ταφή. Τέλος, ο Όμηρος παρομοιάζει τους νεκρούς μνηστήρες στο παλάτι του Οδυσσέα με ψάρια που σύρθηκαν έξω από τη θάλασσα μέσα στα δίχτυα, ξεχύθηκαν στην άμμο λαχταρώντας να βρεθούν στο νερό και ξεψύχησαν (χ 384-388). Πρόκειται για μια εικόνα σαφώς αρνητική, όμως μαρτυρεί ότι από τα χρόνια του Ομήρου οι άνθρωποι ψάρευαν με δίχτυα.

Στην ύστερη κλασική και την ελληνιστική περίοδο οι συνθήκες άλλαξαν άρδην.
Η θάλασσα θεωρούνταν μεν το ίδιο απειλητική, ο άνθρωπος δεν είχε δαμάσει ακόμη τα στοιχεία της φύσης, αλλά τώρα είχε μάθει να αξιολογεί καλύτερα τον κίνδυνο. Τα ψάρια και τα θαλασσινά παίζουν πλέον πιο σημαντικόρόλο στο τραπέζι των αρχαίων Ελλήνων.

Το επάγγελμα του ψαρά είναι παρ’ όλα αυτά σχεδόν συνώνυμο της φτώχειας, το κέρδος
του εξαρτάται από την τύχη, κι αυτό γιατί οι θεοί είναι εκείνοι που ευλογούν (ή όχι) τα δίχτυα του. Οι κάτοικοι της Κέρκυρας, για παράδειγμα, αφιέρωσαν στους Δελφούς έναν χάλκινο ταύρο χρησιμοποιώντας μέρος του κέρδους από μια καλή ψαριά θύννων, θέλοντας να εκφράσουν την ευγνωμοσύνη τους στους θεούς (Παυσανίας, 10.9.3-4). Τα δώρα της θάλασσας παρέμεναν λοιπόν απρόβλεπτα στη συνείδηση των ανθρώπων και οι προϋποθέσεις για μια καλή ή μια κακή ψαριά ασαφείς.

Το ψάρι καταναλωνόταν είτε νωπό είτε παστό.



Όσον αφορά την Αθήνα του 5ου και του 4ου αι. π.Χ. οι γραπτές αναφορές είναι αρκετά εκτενείς. Για τη μεγάλη πλειονότητα των Αθηναίων, που δεν ανήκαν στην πλούσια άρχουσα τάξη, έφταναν κάθε μέρα στην πόλη γενναίες ποσότητες μικρών ψαριών, όπως σαρδέλες ή παπαλίνες. Αποτελούσαν βασικό διατροφικό είδος και εικάζεται ότι η τιμή τους κρατιόταν σε χαμηλά επίπεδα για πολιτικούς λόγους.

Υπήρχε επίσης το ψάρι το διατηρημένο στο αλάτι, που χρησίμευε κυρίως
για τη σίτιση των ναυτών.

Από τους παραγωγούς παστών ψαριών αναπτύχθηκε στην ελληνιστική περίοδο
και άκμασε στη ρωμαϊκή αυτοκρατορική περίοδο μια κανονική «βιομηχανία ψαριών σε κονσέρβα», η επινόηση της οποίας απο δίδεται στους Καρχηδόνιους. Στο πλαίσιο αυτής της βιομηχανίας μπορεί να τοποθετηθεί και η παραγωγή σάλτσας ψαριού (garum) στην Πομπηία.

Στο άλλο άκρο της κλίμακας τιμών
βρίσκουμε τα εκλεκτά ψάρια, που δεν άντεχε το βαλάντιο του μέσου Αθηναίου.

Εξαιτίας της σπανιότητάς τους και της υψηλής τιμής τους απευθύνονταν στους εύπορους λάτρεις των ψαριών.
Σχετικές αναφορές βρίσκουμε στις κωμωδίες του Αριστοφάνη και στους πλατωνικούς διαλόγους. Ωστόσο, οι άνθρωποι που μπορούν να αγοράσουν τόσο ακριβά ψάρια συχνά παρουσιάζονται ως αμφιβόλου ηθικής και παραδομένοι στην παρακμή, όπως παρατήρησε ο James Davidson αναφερόμενος στον όρο οψοφαγία.

Οι αρχαίοι Έλληνες διέκριναν τα εδέσματα σε σίτο και όψον, άρτο και προσφάι,
το οποίο τρωγόταν πάνω σε ψωμί.

Η σημασία του όψου περιορίστηκε στο πέρασμα του χρόνου στο «ψάρι».
Οψοφάγος χαρακτηριζόταν «ο εσθίων εκείνος άνευ άρτου εδέσματα μετ’ άρτου εσθιόμενα, ο αγαπών εμμανώς τα καλά φαγητά και ιδιαίτερα τους ιχθύς, ο λαίμαργος, ο λιχούδης», κάποιος που έτρωγε το ψάρι χωρίς ψωμί, που έκαιγε το στόμα του με το ψάρι που λαίμαργα κατάπινε, γιατί περιφρονούσε το ψωμί.

Ο Davidson ισχυρίζεται ότι ο όρος χρησιμοποιούνταν με πολιτική συνδήλωση από τον 5ο αι. π.Χ.
και έπειτα, ιδιαίτερα από τον Αριστοφάνη και τον ρήτορα Αισχίνη: οι τρόποι του Κλέονα και του Τιμάρχου στο τραπέζι (η οψοφαγία τους με την κυριολεκτική και με τη μεταφορική της έννοια) ήταν το ίδιο αξιοκατάκριτοι με τις πολιτικές μεθόδους τους.





Αν και η Μεσόγειος, σε σύγκριση με άλλες θάλασσες, είναι λιγότερο πλούσια σε ποικιλία και ποσότητα ψαριών, η Σικελία βρίσκεται σε αρκετά προνομιούχα θέση για την αλιεία, κι αυτός μπορεί να είναι ο λόγος που στην αρχαιότητα η κουζίνα που χρησιμοποιούσε το ψάρι προερχόταν από τη Σικελία και πόλεις της Κάτω Ιταλίας.

Γνωστοί πέρα από τα όρια της Σικελίας φαίνεται πως ήταν οι συγγραφείς Αρχέστρατος
από τη Γέλα και Μίθαικος, που έγραψαν για την τέχνη της μαγειρικής και παρέδωσαν εκλεκτές συνταγές με ψάρια. Και εδώ, η υψηλή γαστριμαργική εκλέπτυνση φαίνεται πως συνοδεύεται από μια υπολανθάνουσα σύνδεση με την ηθική παρακμή.

Για τους Έλληνες της μητροπολιτικής χώρας, οι Έλληνες των δυτικών αποικιών θεωρούνταν
ούτως ή άλλως διεφθαρμένοι σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων στην πολυτέλεια, την επίδειξη του πλούτου, την κραιπάλη και την τροφή, αλλά και ως προς τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Γι’ αυτό και η σύνδεση μεταξύτης κατανάλωσης ακριβών ψαριών και πολιτικής-ηθικής φαυλότητας δεν μοιάζει και τόσο απίθανη.

Η τάση της γαστριμαργικής εκλέπτυνσης συνεχίστηκε στην επιτραπέζια πολυτέλεια
της ρωμαϊκής αυτοκρατορικής περιόδου. Στο παράθεμα που ακολουθεί, ο Σενέκας διατυπώνει ένα σύμπτωμα της ηθικής παρακμής. Γύρω στο 62 μ.Χ. γράφει:

«Απορούσαμε για το πόσο απαιτητικοί ήσαν οι άνθρωποι: που δέχονταν να αγγίξουν ψάρι μοναχά εάν αυτό είχε αλιευθεί την ίδια μέρα, αν –όπως έλεγαν– μύριζε θάλασσα. Εξού και τα ψάρια μεταφέρονταν τροχάδην, εξού και ο κόσμος παραμέριζε για να περάσουν οι μεταφορείς που έτρεχαν ασθμαίνοντες και φωνασκούντες.

Σε ποιο σημείο καλοφαγίας έχουμε φτάσει πλέον;

Οι άνθρωποι αυτοί θεωρούν το ψάρι κιόλας άχρηστο, που λίγο πριν έχει ξεψυχήσει.

“Σήμερα το πιάσαμε.” “Αδύνατον να σ’ εμπιστευθώ σ’ ένα τόσο σημαντικό ζήτημα.
Μόνο το ψάρι πορώ να εμπιστευθώ. Φέρτε το εδώ. Θέλω να βρει το τέλος του μπροστά στα μάτια μου”.

Το στομάχι των καλοφαγάδων μας είναι τόσο καλομαθημένο, που μόνον
τότε μπορούν να καταναλώσουν ένα ψάρι, εάν κατά τη διάρκεια του γεύματος το έχουν δει να κολυμπά και να σαλεύει».

Τα ψάρια, αντίθετα με πολλά άλλα ζώα, δεν χρησιμοποιούνταν κατά κανόνα
από τους αρχαίους Έλληνες σε θυσίες.

Ο λόγος γι’ αυτό μπορεί να ήταν ότι τα ψάρια δεν έδιναν τη δυνατότητα μιας «αιματηρής» θυσίας,
και ο βωμός της εκάστοτε θεότητας έπρεπε να ραντιστεί με αίμα. Το τελετουργικό προέβλεπε πως το κρέας ενός θυσιασμένου οικόσιτου ζώου έπρεπε να διανεμηθεί σε θεούς και ανθρώπους σύμφωνα με προκαθορισμένο κώδικα. 

Το μερίδιο των θεών περιοριζόταν μεν σε εκείνα που ο άνθρωπος δεν έτρωγε, τα κόκαλα, το τρίχωμα και τα εντόσθια, αλλά το βρώσιμο κρέας μοιραζόταν δίκαια και σε ίσες μερίδες σύμφωνα με προσυμφωνημένη διαδικασία και χωρίς διακρίσεις ανάμεσα σε τρυφερά κομμάτια φιλέτου και πιο σκληρά μυώδη μέρη. Ο Davidson κυρίως διαπίστωσε ότι σε αντίθεση προς αυτή τη «συλλογική» απόλαυση του κρέατος, το ψάρι, ως είδος πολυτελείας που δεν μοιραζόταν, μπορούσε να αποκτηθεί μόνο αντί σεβαστού χρηματικού ποσού και είχε το χαρακτήρα αγαθού πολυτελείας.




Από την άλλη μεριά, υπάρχουν μαρτυρίες για το ότι σε συγκεκριμένες κοινότητες η κατανάλωση ψαριών ή ενός είδους ψαριού απαγορευόταν. Η τρίγλη (μπαρμπούνι) αναφέρεται συχνά στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Σύμφωνα με τον Αιλιανό, η κατανάλωση αυτού του ψαριού απαγορευόταν στα Ελευσίνια Μυστήρια και στο ιερό της Ήρας στο Άργος. Σύμφωνα με τον Αθήναιο, η τρίγλη συνδεόταν με την Εκάτη και την Άρτεμη. Φαίνεται όμως ότι και οι Πυθαγόρειοι απαγορευόταν να φάνε μπαρμπούνι και κάποια άλλα είδη ψαριών.

Από όλες αυτές τις πληροφορίες συνάγεται ότι τον 4ο αιώνα π.Χ., την περίοδο που εμφανίζονται
τα γραπτά ιχθυοπινάκια, το ψάρι είχε σημαντική θέση στην οικονομία των Ελλήνων. Πολύ σημαντική είναι επίσης η κοινωνική αξία συγκεκριμένων σπάνιων ειδών ψαριού ως ειδών κατανάλωσης των πλουσίων –κάτι αντίστοιχο ίσως με το χαβιάρι στον δικό μας πολιτισμό.


Το ψάρι στα αττικά και τα απουλικά ιχθυοπινάκια
Παρά τη θέση του ψαριού στη διατροφή των αρχαίων Ελλήνων, πριν από την εμφάνιση των ιχθυοπινακίων δεν απεικονίζεται συστηματικά σε κανένα άλλο είδος αγγείων. Αναζητώντας μία ερμηνεία χρήσης που να ισχύει για το σύνολο των ιχθυοπινακίων ανεξαρτήτως προέλευσης, οι ερευνητές προσέκρουσαν στις διαφορές μεταξύ των αττικών και των απουλικών ιχθυοπινακίων.



Τα αττικά ιχθυοπινάκια στα οποία απεικονίζεται ο μύθος της αρπαγής της Ευρώπης είναι τα πρώτα που εμφανίζουν μεταξύ τους τεχνοτροπικές και διακοσμητικές ομοιότητες ώστε να μπορεί να αποδοθεί σε αυτά μία και μοναδική χρήση. Φέρουν παραστάσεις της απαγωγής της φοινικικής πριγκίπισσας Ευρώπης από τον ταύρο, σε έναν εικονιστικό τύπο που παρουσιάζει κοινά με τις παραστάσεις γάμων. 

Τα θαλάσσια πλάσματα χρησιμεύουν ώστε να προσδιορίσουν το χώρο: η Ευρώπη απάγεται από τον ταύρο και μεταφέρεται διά θαλάσσης στην Κρήτη, όπου ο θεϊκός γαμπρός αναμένει τη νύφη του.

Τα θαλάσσια ζώα εξυπηρετούν σε αυτή την ομάδα αγγείων και το «γέμισμα»
των κενών της παράστασης.

Η παραγωγή της μεγαλύτερης ομάδας των αττικών στερεότυπων ιχθυοπινακίων ξεκινά
περίπου την ίδια περίοδο με τα πινάκια του μύθου της Ευρώπης. Η πανίδα των αττικών ιχθυοπινακίων, σύμφωνα με τους McPhee και Trendall παρουσιάζει μικρότερη ποικιλία απ’ ό,τι η αντίστοιχη των ατωιταλιώτικων, ενώ συχνά τα εικονιζόμενα ψάρια δεν μπορούν να ταυτιστούν με συγκεκριμένα είδη, καθώς αποδίδονται εντελώς σχηματικά. Έτσι, οι παραστάσεις αυτές αφήνουν μεγάλα περιθώρια ιαφορετικών ερμηνειών της χρήσης των αγγείων και δεν επιτρέπουν μια ενιαία ερμηνεία που να αφορά το σύνολο των αττικών ιχθυοπινακίων.

Ένα άλλο στοιχείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι τα μεγάλα ψάρια στα αττικά
στερεότυπα ιχθυοπινάκια απεικονίζονται συχνά με κυρτές ουρές. Μοιάζουν αφύσικα και άψυχα και όχι σαν να κολυμπούν στο νερό. Οι ζωγράφοι των αγγείων θα πρέπει να είχαν ως πρότυπα τα ψάρια που έβλεπαν στην αγορά, γιατί κατά κανόνα στα αττικά ιχθυοπινάκια εικονίζονται βρώσιμα ψάρια.

Εντελώς διαφορετική εικόνα παρουσιάζουν τα απουλικά ιχθυοπινάκια.



Εδώ τα ψάρια παριστάνονται γεμάτα ζωντάνια και χρώμα. Το δελφίνι μοιάζει να πηδά έξω από το νερό, τα πτερύγια και οι ουρές των ψαριών είναι ανασηκωμένα, ενώ η διάταξή τους με την κοιλιά προς το κέντρο των αγγείων (σε αντίθεση με τα αντίστοιχα αττικά, όπου τα ψάρια απεικονίζονται με την κοιλιά προς τηνπερίμετρο του χείλους του αγγείου) δίνει μια πιο δυναμική εικόνα και επιτρέπει μεγαλύτερη ελευθερία στη σύνθεση.

Είναι σαφές ότι οι ζωγράφοι επιδίωκαν μια όσο το δυνατόν πιο «ζωντανή» παράσταση
. Απόδειξη για το γεγονός ότι στα απουλικά αγγεία απεικονίζονται ζωντανά ψάρια βρίσκουμε στο αγγείο της διπλανής εικόνας, όπου παριστάνονται οι ψεκάδες νερού όπου βγαίνουν από το στόμα του δελφινιού. Ωστόσο, και χωρίς αυτή τη λεπτομέρεια, τα εικονιζόμενα δελφίνια –που δεν συγκαταλέγονται στα βρώσιμα ψάρια– οδηγούν στο συμπέρασμα ότι στα απουλικά ιχθυοπινάκια δεν υπάρχει σύνδεση μεταξύ του εικονιζόμενου ψαριού και του ψαριού ως είδους διατροφής.


Θεωρίες χρήσης και ταφικά ευρήματα



Το ερώτημα της χρήσης των ιχθυοπινακίων λοιπόν παραμένει αναπάντητο.

Έτρωγαν οι αρχαίοι Έλληνες το ψάρι τους σερβιρισμένο σε αυτά; Σύμφωνα με την παλαιότερη ερμηνεία,
όπως αναφέραμε, το ιχθυοπινάκιο είναι ένα σκεύος προορισμένο για το σερβίρισμα βρώσιμων ψαριών. Δικαίως ωστόσο ο Norbert Kunisch παρατήρησε ότι χωρίς τη διακόσμησή τους με ψάρια, βάσει δηλαδή μόνο του σχήματος των αγγείων αυτών, δεν θα μας περνούσε ποτέ από το νου κάτι τέτοιο. 

Επίσης τα ιχθυοπινάκια που έχουν βρεθεί δεν φέρουν ίχνη χρήσης. Παρ’ όλα αυτά, η ιδέα ότι κάτω από το σερβιρισμένο ψάρι, στην κεντρική κοίλανση υπήρχε μια πικάντικη σάλτσα ή συγκεντρωνόταν ο γάρος, τα υγρά του ψαριού, φαίνεται πως είναι αρκετά δελεαστική για να πάψει να επαναλαμβάνεται σε διάφορους καταλόγους παρουσίασης ιχθυοπινακίων.

Οι πληροφορίες από τα αρχαιολογικά ευρήματα δεν είναι ούτε σαφείς ούτε μονοσήμαντες.
Σύμφωνα με αυτές, στη μητροπολιτική Ελλάδα τα ιχθυοπινάκια είχαν οικιακή χρήση, ενώ αντίθετα στις αποικίες της Κάτω Ιταλίας συνόδευαν τους νεκρούς στην τελευταία τους κατοικία.



Ιχθυοπινάκιο στο μουσείο του Παλέρμο

Σε σύγκριση με τη μητροπολιτική Ελλάδα, τα πινάκια στην Ιταλία ήταν διαδεδομένα κτερίσματα. Για ποιο λόγο όμως επέλεγαν το συγκεκριμένο σχήμα αγγείων με τις παραστάσεις θαλάσσιων όντων για να συνοδεύσει το νεκρό στον Κάτω Κόσμο; 

Μια πιθανή ερμηνεία είναι ότι τα ιχθυοπινάκια παρέπεμπαν στη μητροπολιτική Ελλάδα, την πατρίδα, και άρα συνδέονταν με τη μνήμη και την καταγωγή των Ελλήνων των αποικιών – παρόλο που στις αποικίες το ιχθυοπινάκιο είχε χάσει την αρχική του χρήση ως επιτραπέζιου σκεύους. Έτσι, τα ιχθυοπινάκια ήταν στις αποικίες κατά κύριο λόγο συμβολικά αγγεία που συνέδεαν το νεκρό με τον τόπο καταγωγής του, αλλά και φορείς ενός παρήγορου μηνύματος, του μηνύματος μιας καινούργιας, μεταθανάτιας ζωής.

(Περιοδικό αρχαιολογία 116ο τεύχος christian zindel Meeresleben und Jenseitsfahrt. Die Fischteller der Sammlung Florence Gottet, Akanthus. Σύνοψη κειμένων του καταλόγου και απόδοση από τα γερμανικά: Πελαγία Τσινάρη)







Διαβάστε περισσότερα... »