Ενδιαφέροντα ντοκιμαντέρ για το νερό
και για τις πολλές και άγνωστες μοναδικές ιδιότητές του.
Ακολουθήστε μας στο Facebook
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΙΑΣΜΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΓΙΑΣΜΟΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Δευτέρα 6 Ιανουαρίου 2014
Μικρός ἤ Μεγάλος ῾Αγιασμός;
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὅπου ὑπάρχει πνευματική ὠφέλεια, ἐκεῖ πολλές φορές ἐπικρατεῖ συσκότιση καί κυκλοφοροῦν διαφορετικές ἐξηγήσεις καί ἀντιλήψεις οἱ ὁποῖες δυσκολεύουν τούς Χριστιανούς νά ἐπωφεληθοῦν ὅσο πρέπει καί ταιριάζει τίς ἁγιαστικές πράξεις τῆς ᾿Εκκλησίας μας.
Γι’ αὐτό θεωροῦμε σκόπιμο ἀπό τίς στῆλες τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ἐνοριακοῦ ἐντύπου νά δοῦμε μέ συντομία τήν περίπτωση τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ, ὅπως μᾶς τήν διασώζει ἡ γραπτή παράδοση τῆς ᾿Εκκλησίας μας.
Καί πρῶτα – πρῶτα· Τί εἶναι ὁ ῾Αγιασμός;
Γράφει ὁ καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν κ. Εὐάγγελος Θεοδώρου στό περιοδικό «᾿Εφημέριος» τοῦ ἔτους 1965, σελ. 10 κ.ἑ.· «῾Αγιασμός τῶν ὑδάτων εἶναι ἡ τελετουργική πρᾶξις, διά τῆς ὁποίας ὕδωρ καθαγιάζεται δι’ ὡρισμένων εὐχῶν καί ἐπικλήσεως τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος, ὡς καί διά σταυροειδοῦς εὐλογίας καί ἐμβαπτίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. ῾Η τελετή αὕτη λέγεται «Αγιασμός» ἀκριβῶς διότι διά τοῦ ηὐλογημένου ὕδατος καί «τῆς τούτου μεταλήψεώς τε και ραντισμοῦ» πιστεύομεν, ὅτι ἁγιαζόμεθα καί καθαριζόμεθα τῶν ἁμαρτιῶν. Διά τοῦτο «δεόμεθα τοῦ Θεοῦ», ὅπως τό ἀγιαζόμενον ὕδωρ γένηται ἰαματικόν ψυχῶν καί σωμάτων καί πάσης ἀντικειμένης δυνάμεως ἀποτρεπτικόν.»
῾Η χρησιμοποίηση ἁγιασμένου νεροῦ συναντᾶται σέ πολύ παλαιούς χρόνους τῆς ζωῆς τῶν χριστιανῶν.
᾿Από ἀρχαίους ἐκκλησιαστικούς ἱστορικούς, ὅπως εἶναι ὁ ᾿Επιφάνιος, ὁ Θεοδώρητος κ.ἄ., ἀναφέρονται θαύματα πού ἔγιναν μέ τό ραντισμό ἁγιασμένου νεροῦ, πού ἁγιάστηκε μόνο μέ τή σφράγιση διά τοῦ τύπου τοῦ Σταυροῦ καί τῆς ἐπίκλησης τοῦ ῾Αγ. Πνεύματος.
῾Ο καθηγητής Παν. Τρεμπέλας, στόν Α´ τόμο τῆς Θρησκευτικῆς καί Χριστιανικῆς ᾿Εγκυκλοπαίδειας (᾿Αθῆναι 1936, σελ. 136) γράφει σχετικά· «῾Η χρῆσις ὕδατος ἐπί σκοποῦ ἰάσεως ἀσθενῶν ἤ καθαγιασμοῦ τόπων βεβηλωμένων διά τῆς ἐν αὐτοῖς ἀνεγέρσεως εἰδωλείων ἤ βωμῶν εἰδωλολατρικῶν, τοῦ ὁποίου ὅμως ὁ ἁγιασμός ἐγίνετο οὐχί δι’ ἰδιαιτέρας τινός ἀκολουθίας, ἀλλά μόνον διά τῆς ἁπλῆς σφραγίσεως αὐτοῦ διά τοῦ τύπου τοῦ Σταυροῦ, ἀνάγεται εἰς χρόνους παλαιοτάτους».
῎Ετσι παρατηροῦμε ὅτι τό ἁγιασμένο νερό χρησιμοποιήθηκε ἀπό τήν ᾿Εκκλησία σέ πολύ παλαιούς χρόνους καί μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου διαμορφώθηκαν οἱ ἰδιαίτερες ἀκολουθίες πού ἔχουμε μέχρι σήμερα.
Οἱ ἀκολουθίες τῆς ᾿Εκκλησίας μας πού «καθαγιάζουν τά ὕδατα» εἶναι τρεῖς· Τό Βάπτισμα, ὁ Μεγάλος ῾Αγιασμός καί ὁ Μικρός.
Μαρτυρία γιά τό Μεγάλο ῾Αγιασμό μᾶς δίνει ὁ ῞Αγιος ᾿Ιωάννης ὁ Χρυσόστομος πού σέ μιά ὁμιλία του, πού ἔκανε στό ἅγιο Βάπτισμα τοῦ Κυρίου, κάνει λόγο καί γιά τούς πιστούς τῆς ἐποχῆς του, πού εἶχαν τή συνήθεια νά κρατοῦν καί νά φυλάγουν τό Μεγάλο ῾Αγιασμό στά σπίτια τους.
῾Ο καθηγητής τοῦ Πανεπιστημίου κ. ᾿Ιωάννης Φουντούλης γράφει σχετικά στήν ὑπ’ ἀριθμ. 79 ἀπάντησή του στό βιβλίο του (᾿Απαντήσεις εἰς Λειτουργικάς ἀπορίας, σελ. 142-143)· «῾Ο ἱερός Χρυσόστομος στό λόγο του ὁμιλεῖ γιά τή συνήθεια τῶν πιστῶν νά ἀντλοῦν ἀπό τό ἁγιαζόμενο κατά τήν ἑορτή αὐτή νερό καί νά τό διατηροῦν στά σπίτια των καθ’ ὅλη τή διάρκεια τοῦ ἔτους καί ἐπί δύο καί τρία ἀκόμη ἔτη.᾿Ασφαλῶς σκοπός τους ἦταν νά πίνουν ἀπό αὐτό ἤ νά χρίωνται καί νά ἁγιάζωνται ἄν κατά τή διάρκεια τοῦ ἔτους εὑρίσκοντο σέ ψυχική ἤ σέ σωματική ἀνάγκη».
῾Η ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ ἐκτός ἀπό τά εἰρηνικά της, πού περιέχουν σχετικές αἰτήσεις μέ τή θεραπεία τῶν ψυχικῶν καί τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν τῶν πιστῶν ὅπως εἶναι· «῾Υπέρ τοῦ γενέσθαι τό ὕδωρ τοῦτο… εἰς ἴασιν ψυχῆς καί σώματος… καί ὑπέρ τοῦ γενέσθαι αὐτό πρός καθαρισμόν ψυχῶν καί σωμάτων…», ἀναφέρεται καί στή διατήρησή του ὡς ἰατρεῖον παθῶν· «Αὐτός, οὖν, φιλάνθρωπε βασιλεῦ, πάρεσο καί νῦν διά τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ῾Αγίου σου Πνεύματος, καί ἁγίασον τό ὕδωρ τοῦτο καί δός αὐτῷ τήν χάριν τῆς ἀπολυτρώσεως, τήν εὐλογίαν τοῦ ᾿Ιορδάνου. Ποίησον αὐτό ἀφθαρσίας πηγήν, ἁγιασμοῦ δῶρον, ἁμαρτημάτων λυτήριον, νοσημάτων ἀλεξιτήριον, δαίμοσιν ὀλέθριον, ταῖς ἐναντίαις δυνάμεσιν ἀπρόσιτον, ἀγγελικῆς ἰσχύος πεπληρωμένον. ῞Ινα πάντες οἱ ἀρυόμενοι καί μεταλαμβάνοντες ‘‘ἔχοιεν αὐτό πρός καθαρισμόν ψυχῶν τε καί σωμάτων’’ πρός ἰατρείαν παθῶν, πρός ἁγιασμόν οἴκων, πρός πᾶσαν ὠφέλειαν, ἐπιτήδειον…».
῾Η ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ ἐκτός ἀπό τά εἰρηνικά της, πού περιέχουν σχετικές αἰτήσεις μέ τή θεραπεία τῶν ψυχικῶν καί τῶν σωματικῶν ἀσθενειῶν τῶν πιστῶν ὅπως εἶναι· «῾Υπέρ τοῦ γενέσθαι τό ὕδωρ τοῦτο… εἰς ἴασιν ψυχῆς καί σώματος… καί ὑπέρ τοῦ γενέσθαι αὐτό πρός καθαρισμόν ψυχῶν καί σωμάτων…», ἀναφέρεται καί στή διατήρησή του ὡς ἰατρεῖον παθῶν· «Αὐτός, οὖν, φιλάνθρωπε βασιλεῦ, πάρεσο καί νῦν διά τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ῾Αγίου σου Πνεύματος, καί ἁγίασον τό ὕδωρ τοῦτο καί δός αὐτῷ τήν χάριν τῆς ἀπολυτρώσεως, τήν εὐλογίαν τοῦ ᾿Ιορδάνου. Ποίησον αὐτό ἀφθαρσίας πηγήν, ἁγιασμοῦ δῶρον, ἁμαρτημάτων λυτήριον, νοσημάτων ἀλεξιτήριον, δαίμοσιν ὀλέθριον, ταῖς ἐναντίαις δυνάμεσιν ἀπρόσιτον, ἀγγελικῆς ἰσχύος πεπληρωμένον. ῞Ινα πάντες οἱ ἀρυόμενοι καί μεταλαμβάνοντες ‘‘ἔχοιεν αὐτό πρός καθαρισμόν ψυχῶν τε καί σωμάτων’’ πρός ἰατρείαν παθῶν, πρός ἁγιασμόν οἴκων, πρός πᾶσαν ὠφέλειαν, ἐπιτήδειον…».
῾Η ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ τῶν Θεοφανίων ἐπεκράτησε σχεδόν ἀπό τόν Ε´ αἰῶνα νά γίνεται δύο φορές. Τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς μετά τό τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας τοῦ μεγάλου Βασιλείου καί τήν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς μετά τήν ἀπόλυση τοῦ ὄρθρου, σύμφωνα μέ τά μυστηριακά τυπικά ἤ μετά τό τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας κατά τήν ἐνοριακή πράξη τῆς ᾿Εκκλησίας μας σήμερα.
᾿Αρχικά ὁ Μεγάλος ῾Αγιασμός γινόταν σέ ἀνάμνηση τοῦ Βαπτίσματος τοῦ Κυρίου στή διάρκεια τῆς μεγάλης παννυχίδας (ὁλονυκτίας) τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανίων. Μετά ἀπό τήν ἀκολουθία τοῦ ῎Ορθρου ἐτελεῖτο ἡ ἀκολουθία τοῦ ῾Αγιασμοῦ καί οἱ πιστοί «ἀντλοῦσαν» ἁγιασμένο νερό, ἔπιναν καί «ἐρραντίζοντο» καί ἔπειτα, σ’\αὐτό τό νερό, τό ἁγιασμένο μέ τίς εὐχές τῆς ᾿Εκκλησίας, ἐβαπτίζοντο οἱ κατηχούμενοι. Στή λειτουργία πού ἀκολουθοῦσε στή συνέχεια, ἦσαν καί οἱ νεοφώτιστοι, πού γιά πρώτη φορά ἔπαιρναν μέρος, γι’\αὐτό καί μέχρι σήμερα ψάλλεται σ’\αὐτή ἀντί τοῦ τρισαγίου ὕμνου, τό «῞Οσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε…».
Στήν οὐσία, ὁ Μεγάλος ῾Αγιασμός ξεκίνησε ἀπό τό εὐλογημένο νερό τοῦ ἱεροῦ Βαπτίσματος. Καί αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τή σύγκριση καί ὁμοιότητα πού παρουσιάζουν οἱ δύο ἀκολουθίες, τοῦ Βαπτίσματος καί τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ, μέχρι σήμερα.
῾Ο ἱερός Αὐγουστῖνος σημειώνει ὅτι στίς ἡμέρες του, γονεῖς ἔφερναν τά παιδιά τους νά τά βαπτίσουν ὄχι γιά νά λάβουν τά πνευματικά χαρίσματα τοῦ ἁγιασμένου νεροῦ τοῦ Βαπτίσματος, ἀλλά γιά νά ἐπωφεληθοῦν ἀπό τίς «ἰαματικές ἰδιότητες» πού εἶχε τό εὐλογημένο νερό καί νά γίνουν καλά ἀπό τίς διάφορες σωματικές τους ἀσθένειες. Σέ μιά του ἐπιστολή, ὁ ἴδιος πατήρ, ἀναφέρει ὅτι δύο πρόσωπα κατά τήν ὥρα τοῦ Βαπτίσματος ἔγιναν καλά ἀπό ἀνίατες ἀρρώστειες. (Βλέπε καί Θρησκευτική καί ᾿Ηθική ᾿Εγκυκλοπαίδεια, τόμος Α´ σελ. 225).
῎Ετσι παρατηροῦμε ὅτι πολύ γρήγορα σχηματίσθηκε ἡ πεποίθηση στούς πιστούς χριστιανούς ὅτι τό ἁγιασμένο νερό τοῦ Βαπτίσματος ἦταν χρήσιμο καί γιά τούς βαπτισμένους πιστούς προκειμένου νά τό ἔχουν σάν φάρμακο στά σπίτια τους, γιά μετάληψη καί ραντισμό.
Γιά λόγους πρακτικούς καί γιά νά μήν ἐμποδίζονται οἱ λειτουργοί ἱερεῖς στό βάπτισμα τῶν πολλῶν κατηχουμένων ἀπό τήν προσέλευση τῶν πιστῶν πρός ἄντληση ἁγιασμένου νεροῦ, καθιερώθηκε ἡ τελετή τῆς ἀκολουθίας τοῦ ῾Αγιασμοῦ νά γίνεται δύο φορές. Τήν παραμονή στήν παννυχίδα καί τήν ἑπομένη ἡμέρα τῆς ῾Εορτῆς.
Μετά τήν ἐπικράτηση τοῦ νηπιοβαπτισμοῦ (ΣΤ´ αἰώνας) καί τήν τέλεση τοῦ Βαπτίσματος σέ ὁποιαδήποτε ἡμέρα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ χρόνου, ὁ Μεγάλος ῾Αγιασμός ἐξακολουθεῖ νά γίνεται δύο φορές μέχρι τίς ἡμέρες μας, χωρίς νά ὑπάρχει διαφορά τοῦ ἑνός ῾Αγιασμοῦ τῆς παραμονῆς καί τοῦ ἄλλου τῆς ἑορτῆς, 5 καί 6 ᾿Ιανουαρίου.
῾Η ἀκολουθία τοῦ μεγάλου ῾Αγιασμοῦ εἶναι μία καί ἡ αὐτή, εἴτε τελεῖται τήν παραμονή, εἴτε τήν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανίων.
῾Ο καθηγητής ᾿Ι. Φουντούλης, σημειώνει στήν ὑπ’ ἀριθμ. 208 ἀπάντησή του:
«Καί ὅπως ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι μία καί αὐτή εἴτε τελεῖται τό Πάσχα, τά Χριστούγεννα, τήν Κυριακή, ἤ ὁποιαδήποτε ἄλλη ἡμέρα τοῦ ἔτους καί ὁ κοινωνῶν κοινωνεῖ πάντοτε Σῶμα καί Αἷμα Χριστοῦ, ἔτσι καί στήν ἀκολουθία τοῦ μεγάλου ῾Αγιασμοῦ μεταβάλλεται διά τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος τό εὐλογούμενο ὕδωρ σέ Μέγαν ῾Αγιασμό, σέ ὁποιαδήποτε ἀπό τίς δύο ἡμέρες τελεσθεῖ ἡ ἀκολουθία. ῾Η διπλή τέλεσις τῆς ἀκολουθίας προῆλθε ἀπό καθαρῶς πρακτικούς λόγους, γιά τήν ἐξυπηρέτηση τῶν πιστῶν».
Πολλοί κατά διαστήματα προσπάθησαν νά δώσουν διάφορες ἐξηγήσεις καί συμβολισμούς στίς δύο ἀκολουθίες καί ἴσως ἀπ’ αὐτό νά προῆλθε ἡ σύγχυση πού ἐπικρατεῖ σήμερα καί θέλει νά ξεχωρίσει τόν ἕναν ῾Αγιασμό ἀπό τόν ἄλλο.
῾Ο ἴδιος καθηγητής γράφει στή συνέχεια τήν ἀπάντηση:
«…Καί ὁ Καμπανίας Θεόφιλος στό “Ταμεῖον ᾿Ορθοδοξίας” προσπαθεῖ νά δώσει μία ἑρμηνεία στήν διπλή τέλεσι· αὐτός ἐπικαλεῖται πρακτικούς λόγους, τό “Φώτισμα” δηλαδή τῶν “οἴκων, χώρων, μανδρῶν καί παντός ἐκτός καί ἐντός οἰκήματος ἀνθρώπων καί θρεμμάτων”, πού ἐγένετο ἀπό τούς ἱερεῖς κατά τήν παραμονή “ἐν γάρ τῇ τῶν Θεοφανίων, ἡμέρᾳ δεσποτικῇ, οὐ πρέπον τούς ἱερεῖς περιάγειν καί τούς ἄλλους ἐνοχλεῖν». Οὔτε κἄν περνᾶ ἡ σκέψις σ’ ὅλους τούς ἀνωτέρω, ὅτι ὑπάρχει καμία διαφορά μεταξύ τῆς μιᾶς καί τῆς ἄλλης ἁγιάσεως τοῦ ὕδατος.»
῞Οσο γιά τήν ἑρμηνεία τοῦ Παϊσίου Γάζης, πού μνημονεύει ὁ ὅσιος Νικόδημος εἰς τό “Πηδάλιον”, σέ ὑποσημείωση στόν ξε´ κανόνα τῆς Πενθέκτης Συνόδου, ὅτι ὁ τῆς Παραμονῆς “εἶναι εἰς τύπον τοῦ βαπτίσματοςτοῦ ᾿Ιωάννου… διά τοῦτο καί γίνεται ταπεινά” καί τῶν Φώτων ὅτι “εἶναι εἰς τύπον τοῦ βαπτίσματος τοῦ Κυρίου… διά τούτου καί γίνεται μετά παρρησίας καί παραπομπῆς” εἶναι μία εὐσεβής ἐξήγηση, χωρίς ὅμως κανένα ἱστορικό ἤ λειτουργικό ἔρεισμα.
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ ᾿Εκκλησία μας ἀπό τότε πού καθιέρωσε τήν τέλεση τοῦ ῾Αγιασμοῦ, σέ ἀνάμνηση τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου μας στόν ᾿Ιορδάνη ποταμό, συνέστησε κατά κάποιο τρόπο, μιά ἰδιαίτερη εὐλάβεια στό ἁγιασμένο νερό. ᾿Ακόμη καί ἡ προέλευση καί σχέση τῆς ἀκολουθίας μέ τήν εὐλογία τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος τοποθέτησε «ἱεραρχικά», κατά τάξη θά λέγαμε, τό Μεγάλο ῾Αγιασμό ὕστερα ἀπό τή Θεία Κοινωνία. Στόν Κώδικα 978 τοῦ Σινᾶ ἀναφέρεται «δεύτερον τῆς ῾Αγίας Κοινωνίας» καί σημειώνεται ἀκόμη ὅτι δινόταν σάν βοηθητικό μέσο σ’ αὐτούς πού εἶχαν κάποιο ἐμπόδιο καί δέν μποροῦσαν νά ἔχουν συμμετοχή στό Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.
῾Η ὑπέρμετρη αὐτή εὐλάβεια στό Μεγάλο ῾Αγιασμό εἶχε σάν ἀποτέλεσμα νά δημιουργηθοῦν πολλές ὑπερβολές πού δυστυχῶς ἔφθασαν μέχρι τίς ἡμέρες μας.
Καί εἶναι φανερό ὅτι πολλές ἀπ’\αὐτές δέν ἀνταποκρίνονται, ὅπως φαίνεται, στά πράγματα.
῾Η ἴδια ᾿Ακολουθία, ὅπως σημειώσαμε, κάνει λόγο γιά διαρκή χρήση τοῦ ἁγιασμένου νεροῦ καί συνιστᾶ νά τό ἔχουμε πρός «πᾶσαν ὠφέλειαν ἐπιτήδειον» (“᾿Εφημέριος” ἔτους 1969, σελ. 59 κ.ἑ.).
Χρειάζεται πολλή προσοχή ἀπό τούς πνευματικούς Πατέρες ἡ σύσταση πού κάνουν σέ μερικούς· «Νά κοινωνήσεις μέ Μεγάλο ῾Αγιασμό», χωρίς προηγουμένως νά ἐξηγήσουν μέ λεπτομέρεια τή σωστή χρήση καί τά ἀποτελέσματα τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ. Τίποτε δέν μπορεῖ νάἀντικαταστήσει τή Θεία Κοινωνία, πού εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μας, μέ τόν ὁποῖο πρέπει μέ κάθε θυσία καί κατάλληλη προετοιμασία νά προσερχόμεθα γιά νά ἑνωθοῦμε μαζί Του.
Οὔτε εἶναι σωστή ἡ σύσταση νά ζητοῦν οἱ πιστοί νά λάβουν Μεγάλο ῾Αγιασμό τήν ὥρα πού ὁ Λειτουργός ἱερεύς μεταδίδει ἀπό τήν ὡραία Πύλη τή Θεία Μετάληψη καί ἰδιαίτερα στίς «μεγάλες μέρες» πού ἡ προσέλευση στή Θεία Κοινωνία γίνεται σχεδόν ἀπό τό σύνολο τῶν πιστῶν ἐνοριτῶν.
Μερικοί μιλοῦν γιά ἐπιστροφή τοῦ ἁγιάσματος στό Ναό, ἄν δέν χρησιμοποιηθεῖ τήν ἡμέρα τῶν Θεοφανίων. Αὐτό εἶναι παράδοξο, κι ὅταν λέγεται ἀκόμη καί ἀπό μορφωμένους ἱερεῖς, πού ὑποτίθεται ὅτι ἔχουν μελετήσει τό θέμα καί χειρίζονται μέ ὑπευθυνότητα τά ἁγιαστικά μέσα τῆς ᾿Εκκλησίας μας. Μέ τόν τρόπο αὐτό «ἀντιστρατεύεται» ἡ πραγματικότητα καί ὁ σκοπός τοῦ ῾Αγιασμοῦ μέ ἀποτέλεσμα πολλοί πιστοί νά στεροῦνται ἀπό τίς πολλές καί χρήσιμες ἰδιότητες τοῦ ἁγιασμένου νεροῦ, πού ὠφελεῖ μέ πολλούς τρόπους τήν πνευματική μας ζωή καί μᾶς βοηθάει νά πολεμήσουμε τίς διαβολικές ἐνέργειες.
῞Οπως ἀναφέραμε, ὁ ῾Αγιασμός πού γίνεται τήν παραμονή καί αὐτός πού γίνεται τήν ἡμέρα τῶν Θεοφανίων, εἶναι ὁ ἴδιος καί μποροῦμε νά τόν πάρουμε καί νά πιοῦμε νηστικοί κατά τή συνήθεια πού ἐπεκράτησε χωρίς καμιά ἰδιαίτερη νηστεία νωρίτερα.
῾Η νηστεία πού κάνουμε τήν παραμονή τῆς ῾Εορτῆς, δέν ἔχει καμιά σχέση μέ τή μετάληψη τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ. ῾Η νηστεία τῆς παραμονῆς εἶναι «κατάλοιπο» τῆς προπαρασκευαστικῆς νηστείας περισσοτέρων ἡμερῶν πού γινόταν γιά τόν ἑορτασμό τῶν τριῶν μεγάλων ἑορτῶν πού ἡ ᾿Εκκλησία μας εἶχε τήν 6η ᾿Ιανουαρίου· Γέννηση, Περιτομή καί Βάπτιση τοῦ Κυρίου. ῞Οταν ἡ Γέννηση μεταφέρθηκε νά ἑορτάζεται στίς 25 Δεκεμβρίου ἡ προπαρασκευαστική νηστεία ἔγινε 40 ἡμέρες πρίν ἀπό τά Χριστούγεννα καί γιά τά Θεοφάνια λόγῳ τοῦ δωδεκαημέρου ἔμεινε μόνο μιά ἡμέρα νηστείας, ἡ παραμονή 5 ᾿Ιανουαρίου.
Πολλοί ἀπό τούς ἀρχαίους κώδικες κάνουν λόγο γιά μετάληψη τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ πρό τοῦ ἀντιδώρου.
῾Η σύγχρονη πράξη τῶν Μονῶν τοῦ ῾Αγίου ῞Ορους, πού κρατοῦν μέ πολλή προσοχή τίς παραδόσεις, ἔχει τήν ἑξῆς σειρά· Θεία Κοινωνία, ᾿Αντίδωρον, ῾Αγιασμός, κόλυβο. ᾿Ακόμη καί γιά λόγους πρακτικούς σήμερα συνιστᾶται πρῶτα νά παίρνουμε τό ἀντίδωρο ἀπό τό χέρι τοῦ Λειτουργοῦ ἱερέα καί στή συνέχεια νά μεταβαίνουμε στόν τόπο πού ὑπάρχει τό ἁγίασμα γιά νά μεταλάβουμε ἀπ’\αὐτό καί νά πάρουμε καί γιά τό σπίτι μας.
῾Ο ῾Αγιασμός, πού καθιερώθηκε νά γίνεται τήν παραμονή καί τήν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τῶν Θεοφανίων, ὀνομάσθηκε Μεγάλος ῾Αγιασμός σέ σύγκριση μέ τόν ἄλλο ῾Αγιασμό πού γίνεται σέ ὁποιαδήποτε ἡμέρα τοῦ χρόνου καί λέγεται Μικρός ῾Αγιασμός.
῾Η ᾿Εκκλησία πολύ νωρίς βρέθηκε στήν ἀνάγκη νά δημιουργήσει ἑορτές, ἀκολουθίες καί ἄλλες παρόμοιες ἐκδηλώσεις, γιά νά μπορέσει νά «ξεκόψει» κατά κάποιο τρόπο τά εἰδωλολατρικά ἔθιμα ἀπό τή ζωή τῶν πιστῶν της.
῎Ετσι συνέβη καί μέ τή δημιουργία καί καθιέρωση τοῦ Μικροῦ ῾Αγιασμοῦ, γιά τόν ὁποῖο τίποτα δέν γνωρίζουμε, γιά τό πότε ἀκριβῶς «εἰσῆλθε» στή ζωή τῆς ᾿Εκκλησίας. ῾Ο Βαλσαμών, πού σχολιάζει τόν ΞΕ´ Κανόνα τῆς ἐν Τρούλῳ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἀναφέρει τά ἑξῆς· «῾Η τῆς νουμηνίας (ἀρχή τοῦ σεληνιακοῦ μηνός) ἑορτή, πρό ἀμνημονεύτων χρόνων, ἐσχόλασε καί ἀντί ταύτης, Θεοῦ χάριτι, ἱλαστήριοι εὐχαί πρός Θεόν καί ἁγιασμοί ἐπ’\᾿Εκκλησίας παρά τοῦ πιστοῦ λαοῦ γίνονται καθ’ ἑκάστην ἀρχιμηνίαν καί ὕδασιν εὐλογία, οὐκ ἀντιλογίας, χριόμεθα».
῾Ο Κ. Καλλίνικος στό βιβλίο του «῾Ο Χριστιανικός Ναός καί τά τελούμενα ἐν αὐτῷ» (῎Εκδοσις Β´, 1958, σελ. 581) γράφει σχετικά· «Οἱ μηνιαῖοι ἁγιασμοί δέν εἶναι μέν σύγχρονοι τῶν Χρυσοστόμου, ᾿Επιφανίου, Θεοδωρήτου ἤ καί Σωφρονίου, πλήν δέν εἶναι καί μεταγενέστεροι τοῦ 8ου αἰῶνος, ἐμπεδοθέντες ἐν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ καί ὡς ἀντίμετρον καί ἀντισήκωμα εἰδωλολατρικῶν θαλασσίων ραντισμῶν καί ἁγνισμῶν, καθ’ ὧν ὤφειλεν ὁ Χριστιανισμός διά τοῦ αὐτοῦ ὅπλου νά ἀντεπεξέλθῃ».
Στό σημεῖο αὐτό θεωρεῖται σκόπιμο ν’ ἀναφερθεῖ ὅτι ὑπάρχει μαρτυρία κατά τήν ὁποίαν Μικρός ῾Αγιασμός γινόταν καί στό Παλάτι τῆς Κωνσταντινουπόλεως παρουσίᾳ τῶν Βασιλέων καί γινόταν στήν ἀρχή κάθε μῆνα ἐκτός τοῦ ᾿Ιανουαρίου καί Σεπτεμβρίου, ἐπειδή ἀκολουθοῦσαν οἱ γιορτές τῶν Θεοφανίων καί τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.
῎Ετσι ἐξηγεῖται καί ἡ μνημόνευση πού ὑπάρχει στήν εὐχή γιά τούς πιστούς βασιλεῖς καί ἀκόμη τό τροπάριο «Σῶσον Κύριε τόν λαόν Σου… νίκας τοῖς βασιλεύσιν κατά βαρβάρων δωρούμενος» καί ψάλλεται ὅταν «καταδύεται» στό νερό ὁ Τίμιος Σταυρός (Θρησκ. ᾿Εγκυκλ. τόμος Α´, σελ. 142 κ.ἑ.).
῾Η ᾿Ακολουθία τοῦ Μικροῦ ῾Αγιασμοῦ δέν ἔχει καμία σχέση μέ τό βάπτισμα τοῦ Κυρίου, ὅπως εἶναι ἡ ᾿Ακολουθία τοῦ ῾Αγίου Βαπτίσματος, οὔτε γίνεται σέ ἀνάμνηση ἐκείνου, ὅπως εἶναι ἠ ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ. ῎Εχει ἕναν ξεχωριστό χαρακτῆρα καί διαφορετικό σκοπό.
Καθαγιάζεται τό νερό γιά νά χρησιμοποιηθεῖ ἀπό τούς πιστούς γιά τόν ἁγιασμό καί τήν ψυχική καί σωματική θεραπεία καί γιά εὐλογία «τῶν οἴκων καί τῶν ἔργων τῶν χειρῶν των», ὅπως χαρακτηριστικά διατυπώνεται στίς αἰτήσεις τῶν εἰρηνικῶν καί στίς εὐχές τῆς ὅλης ἀκολουθίας τοῦ Μικροῦ ῾Αγιασμοῦ (᾿Απαντήσεις εἰς λειτουργικάς ἀπορίας, ᾿Ι. Φουντούλη, σελ. 74).
Εὔκολα τώρα μποροῦμε νά παρατηρήσουμε ὅτι διαφορά στήν οὐσία μεταξύ τοῦ Μεγάλου καί τοῦ Μικροῦ ῾Αγιασμοῦ δέν ὑπάρχει. Διαφέρουν μόνο στό χρόνο πού καθιερώθηκε στή ζωή τῆς ᾿Εκκλησίας, στήν ᾿Ακολουθία καί στίς μέρες πού γίνονται. ῾Ο μεγάλος ἁγιασμός γίνεται στίς ἑορτές τῶν Θεοφανείων καί ὁ μικρός κάθε πρωτομηνιά καί ὁπότε ἡ ἀνάγκη τῶν πιστῶν τό ζητήσει.
«Μικρός, καθώς νεώτερός του κατά τήν ἡλικίαν καί βραχύτερός του κατά τήν ἔκτασιν. Μικρός διότι ὅ,τι ἐκεῖνος ἐπαγγέλλεται ἐν μεγάλῳ βαθμῷ ἅπαξ τοῦ ῎Ετους, τοῦτο οὗτος ἔρχεται νά ἐκζητήσῃ παρά Θεοῦ εἰς βαθμόν μικρότερον ἐν οἱᾳδήτινι ἡμέρα καί ὥρα τοῦ ἐνιαυτοῦ…» (Κ. Καλλίνικος, σελ. 580).
Καί θά τελειώσω τή μικρή αὐτή μελέτη, περί τοῦ Μεγάλου ῾Αγιασμοῦ καί τή χρήση του, μέ τά σχετικά πού γράφει ὁ ἀρχιμανδρίτης-ἱεροκήρυξ Χριστόφορος Καλύβας, στό βιβλίο του «᾿Αδελφικά γράμματα» (ἐκδ. 1962, σελ. 257)·
«῾Ο ῾Αγιασμός εἶναι ῾Αγιασμός, εἴτε δίδεται τήν παραμονή τῶν Φώτων, εἴτε τήν ἴδιαἡμέρα εἴτε γίνεται στό σπίτι. Δέν ἔχει διαφορά ὁ ἁγιασμός ὁ Μικρός ἀπό τόν Μεγάλο. Λέγεται Μικρός ἤ Μεγάλος, ἐπειδή οἱ εὐχές εἶναι μικρότερες ἤ μεγαλύτερες, ἐπειδή παρατείνεται περισσότερο ἤ λιγότερο ἡ σχετική ἀκολουθία. Θεαματικά εἶναι αὐτά. Δέ σημαίνουν οὐσία προκειμένου περί τοῦ ἁγιασμοῦ τοῦ καθαροῦ νεροῦ πού βρίσκεται στή λεκάνη. Μήν κρατοῦμε τό λαό μας στό σκοτάδι, στήν πλάνη. Τό ἁγιασμένο νεράκι τοῦ Μικροῦ ῾Αγιασμοῦ διατηρεῖται χρόνια, ὅπως καί τό νεράκι τοῦ Μεγάλου λεγομένου ῾Αγιασμοῦ».
Συμπέρασμα:
Μποροῦμε στό σπίτι μας νά ἔχουμε ῾Αγιασμό, ἀρκεῖ νά μήν τόν ξεχνοῦμε στό εἰκονοστάσι, ἀλλά νά τόν χρησιμοποιοῦμε κάθε φορά πού παρουσιάζεται ἀνάγκη.
Θεοφάνεια, αγιασμός και χημικές ιδιότητες νερών
Όλα τα νερά, συμπεριλαμβανομένων αυτών του συστήματος τροφοδοσίας νερού, άλλαξαν τις φυσικές τους ιδιότητες την ημέρα των Θεοφανείων και την παραμονή, ανακάλυψαν πριν μερικές ημέρες, φυσικοί του Ερευνητικού Ινστιτούτου Sysin της Ανθρώπινης Οικολογίας και Υγιεινής του Περιβάλλοντος, της Ρωσικής Ακαδημίας των Ιατρικών Επιστημών (Russian Academy of Medical Sciences).
Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου καθημερινά εξέταζαν τις ιδιότητες και την ποιότητα του συνήθους νερού από το σωλήνα του δικτύου, μετρώντας την ποσότητα των ριζών ιόντων μέσα σ’ αυτό. Από τις 17 Ιανουαρίου (προπαραμονή των Θεοφανείων) το επίπεδο των ιόντων άρχισε να ανεβαίνει, και το νερό άρχισε να «μαλακώνει». Το επίπεδο του pH του νερού, ανέβαινε επίσης, κάνοντάς το λιγότερο όξινο, είχε αναφέρει παλαιότερα η ημερήσια “Moskovsky Komsomolets”.
Όπως ανέμεναν, η μέγιστη δραστηριότητα έφτασε το βράδυ της 18ης Ιανουαρίου (παραμονή, και αγρυπνία των Θεοφανείων). Η υψηλή συγκέντρωση ιόντων έκανε την ηλεκτραγωγιμότητα του νερού ισοδύναμη με αυτήν από τεχνητό καταλύτη (ηλεκτρικά κεκορεσμένο νερό).
Η ηλεκτρομαγνητική δραστηριότητα άρχισε να πέφτει μετά το πρωί της 19 ης Ιανουαρίου και έφτασε στα κανονικά της επίπεδα κατά τις 20 Ιανουαρίου. Η αιτία για την γρήγορη άνοδο της ηλεκτρομαγνητικής δραστηριότητας του νερού την ημέρα των Θεοφανείων ήταν μία μεγάλη συγκέντρωση ιόντων στη λιθόσφαιρα της Γης, η οποία είναι ένα αληθινό ρεζερβουάρ ηλεκτρονίων, που μεταφέρει τα περισσότερα από αυτά στο νερό. Αυτά είπε ο δρ. Anatoly Stekhin, ένας πεπειραμένος ερευνητής. Οι ερευνητές επίσης μέτρησαν το επίπεδο (ποιότητας) της δομής του νερού των Θεοφανείων, παγώνοντας για το σκοπό αυτό νερό από τον αγωγό ύδρευσης, από τον ποταμό Moskva, και από ένα πηγάδι εκκλησίας.
Ακόμη και το νερό από το σύστημα τροφοδοσίας, το νερό της βρύσης, το οποίο συνήθως απέχει πολύ από του να είναι ιδανικό, φαινόταν αρμονικό στο μικροσκόπιο όταν το παγώσαμε είπε ο Stekhin.
πηγή-fdathanasiou
Δείτε κι εδώ:
-http://mkka.blogspot.gr/2010/01/blog-post_09.html
-http://www.filoumenos.com/orthodoksia/genika-themata-eidiseis/9839-to-thayma-toy-agiasmoy-ton-ydaton-kai-oi-amfisvities.html?tmpl=component&print=1
-http://www.imdleo.gr/diaf/2007/030-Electromagnetic_activity_of_water-LMD.pdf
-http://www.imdleo.gr/diaf/2011/05/STAYROS+Theofaneia+Chernobyl.pdf
-http://www.interfax-religion.com/?act=news&div=1173
-http://filosofia-erevna.blogspot.gr/2011/11/blog-post_09.html
-http://adontes.blogspot.gr/2012/01/blog-post_5327.html
-http://www.imli.gr/%CE%BF-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%83-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%85%CE%B4%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%83/
Μία αξιοπρόσεκτη συζήτηση για τον Μεγάλο Αγιασμό, με αφορμή σχετικό άρθρο του πατρός Βασιλείου Βολουδάκη
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Στο ιστολόγιο 'ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΒΗΜΑ', το Σάββατο 5 Ιανουαρίου 2013, δημοσιεύτηκε το παρακάτω άρθρο του εξαιρετικού πατρός Βασιλείου Βολουδάκη, για τον Μεγάλο Αγιασμό, με θέμα:
ΜΕΓΑΣ ΑΓΙΑΣΜΟΣ- ΜΕΓΑΛΟ ΦΑΡΜΑΚΟ
Εσφαλμένες Απόψεις που, δυστυχώς, κυριαρχούν στις μέρες μας
Του δημοσιεύματος ακολούθησαν μερικές γραπτές ενστάσεις ανωνύμου αναγνώστη, στον οποίο το ιστολόγιο έδωσε απαντήσεις.
Τα σχετικά δημοσιεύονται στην συνέχεια.
«Στις 5 Ιανουαρίου, τελείται στους Ορθοδόξους Ιερούς Ναούς η Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού και εν συνεχεία οι ιερείς θα αγιάσουν τα σπίτια όσων χριστιανών το επιθυμούν και το ζητήσουν.
Η ίδια Ακολουθία θα τελεσθεί και αύριο, εορτή των Θεοφανείων, κατά την οποία εορτή πανηγυρίζουμε με το γεγονός της Φανερώσεως επί της γης του Χριστού ως Μονογενούς Υιού και λόγου του Θεού Πατρός. Ταυτοχρόνως εορτάζουμε και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδας, καθ’ ότι, όπως ψάλλει η Εκκλησία μας «Τριάδος η φανέρωσις εν Ιορδάνη γέγονεν».
Μερικοί, όμως, παρασυρόμενοι από το γεγονός ότι την παραμονή των Θεοφανείων παραλείπεται η ανάγνωση της πρώτης μεγάλης Ευχής, ισχυρίζονται ότι, ένεκα αυτής της ελλείψεως, ο αγιασμός της 6ης Ιανουαρίου είναι μεγαλυτέρας αγιαστικής χάριτος.
«Στις 5 Ιανουαρίου, τελείται στους Ορθοδόξους Ιερούς Ναούς η Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού και εν συνεχεία οι ιερείς θα αγιάσουν τα σπίτια όσων χριστιανών το επιθυμούν και το ζητήσουν.
Η ίδια Ακολουθία θα τελεσθεί και αύριο, εορτή των Θεοφανείων, κατά την οποία εορτή πανηγυρίζουμε με το γεγονός της Φανερώσεως επί της γης του Χριστού ως Μονογενούς Υιού και λόγου του Θεού Πατρός. Ταυτοχρόνως εορτάζουμε και τη φανέρωση της Αγίας Τριάδας, καθ’ ότι, όπως ψάλλει η Εκκλησία μας «Τριάδος η φανέρωσις εν Ιορδάνη γέγονεν».
Ο αγιασμός και των δύο ημερών, 5ης και 6ης Ιανουαρίου, είναι ίδιος. Δηλαδή έχει την ίδια αγιαστική δύναμη.
Μερικοί, όμως, παρασυρόμενοι από το γεγονός ότι την παραμονή των Θεοφανείων παραλείπεται η ανάγνωση της πρώτης μεγάλης Ευχής, ισχυρίζονται ότι, ένεκα αυτής της ελλείψεως, ο αγιασμός της 6ης Ιανουαρίου είναι μεγαλυτέρας αγιαστικής χάριτος.
Οι υποστηρικτές αυτής της απόψεως, δεν έχουν δίκιο, διότι η παραλειπομένη ευχή δεν είναι αγιαστική αλλά κηρυκτική.
Αναλύει θεολογικά το νόημα της εορτής χωρίς, όμως, να περιέχει επίκληση της αγιαστικής Θ. Χάριτος.
Πραγματική διαφορά αγιαστικής δυνάμεως υπάρχει, μεταξύ του Μεγάλου Αγιασμού και του Μικρού αγιασμού που τελείται στην αρχή κάθε μηνός.
Η διαφορά αγιαστικής Χάριτος Μικρού και Μεγάλου Αγιασμού δεν είναι ποιοτική, αλλά ποσοτική. Δεν διαφέρει η ποιότητα της Θ. Χάριτος, η οποία είναι η αυτή πάντοτε, αλλά διαφέρει η ποσότητα.
Πραγματική διαφορά αγιαστικής δυνάμεως υπάρχει, μεταξύ του Μεγάλου Αγιασμού και του Μικρού αγιασμού που τελείται στην αρχή κάθε μηνός.
Η διαφορά αγιαστικής Χάριτος Μικρού και Μεγάλου Αγιασμού δεν είναι ποιοτική, αλλά ποσοτική. Δεν διαφέρει η ποιότητα της Θ. Χάριτος, η οποία είναι η αυτή πάντοτε, αλλά διαφέρει η ποσότητα.
Το ίδιο συμβαίνει και με την Ιερωσύνη. Και οι τρεις βαθμοί της, Επίσκοπος, Πρεσβύτερος, Διάκονος έχουν λάβει την ίδια ποιότητα Θ. Χάριτος, αλλά όχι την ίδια ποσότητα και γι’ αυτό υπάρχει διαφορά στην ενέργεια των τριών βαθμίδων της Ιερωσύνης.
Ο Μέγας Αγιασμός είναι το σπουδαιότερο φάρμακο της Εκκλησίας μας μετά τη Θ. Κοινωνία και γι’ αυτό μεταλαμβάνουμε του αγιασμού, πριν να λάβουμε το αντίδωρο, ενώ, αντιθέτως, ο μικρός Αγιασμός, ως τέταρτος κατά σειράν δυνάμεως, λαμβάνεται μετά το αντίδωρο.
Ο Μέγας Αγιασμός είναι το σπουδαιότερο φάρμακο της Εκκλησίας μας μετά τη Θ. Κοινωνία και γι’ αυτό μεταλαμβάνουμε του αγιασμού, πριν να λάβουμε το αντίδωρο, ενώ, αντιθέτως, ο μικρός Αγιασμός, ως τέταρτος κατά σειράν δυνάμεως, λαμβάνεται μετά το αντίδωρο.
Μέγα Αγιασμό λαμβάνουν και όσοι δεν έχουν τις προϋποθέσεις και την ανάλογη προετοιμασία για τη Θ. Μετάληψη.
Ο Μέγας Αγιασμός συνδέεται άμεσα με το μυστήριο της Μετανοίας και την Εξομολόγηση, καθ’ ότι η αρχή του ανάγεται στο βάπτισμα μετανοίας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, το οποίο ενεργοποιήθηκε και ολοκληρώθηκε με την Παρουσία και την Βάπτιση του Κυρίου μας στον Ιορδάνη ποταμό.
Η σύνδεση του Μ. Αγιασμού με το μυστήριο της Μετανοίας επιτάσσει να προηγείται της μεταλήψεως του Μεγάλου Αγιασμού νηστεία άνευ ελαίου, δεδομένου ότι η νηστεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μετάνοια. Η ανέλαιος νηστεία για την μετάληψη του Μ. Αγιασμού τηρείται πάντοτε και όχι μόνο κατά την παραμονή των Θεοφανείων, εφ’ όσον μετάληψη Μεγάλου Αγιασμού γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Μερικοί επιμένουν να πιουν Μ. Αγιασμό την παραμονή των Θεοφανείων, χωρίς να έχουν νηστέψει το λάδι, συνεπικουρούμενοι και από κάποιους ιερείς που τους εξοπλίζουν με το τάχα… ακαταμάχητο επιχείρημα: «Μα, γιατί να χρειάζεται να νηστέψουμε το λάδι για να πιούμε Μ. Αγιασμό, αφού με αυτόν ραντίζουμε τους τοίχους και τον χύνουμε στο έδαφος;».
Οι άνθρωποι που προτάσσουν αυτό το επιχείρημα, πρέπει να γνωρίζουν ότι μόνο δύο ημέρες (5 και 6 Ιανουαρίου) το χρόνο ο Μέγας Αγιασμός ρίπτεται στο έδαφος και ραντίζεται και αυτό, για να αγιασθεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε και κινούμεθα εμείς οι άνθρωποι. Το πάτωμα και τα πλακάκια δεν μπορούν να νηστέψουν! Οι πιστοί, όμως, μπορούμε και πρέπει να νηστέψουμε, γιατί, όπως προείπαμε, ο Μέγας Αγιασμός συνδέεται με το μυστήριο της Μετανοίας.
Εξαίρεση στην ανέλαιο νηστεία γίνεται αν συμπέσει η παραμονή των Θεοφανείων, ημέρα Σάββατο ή Κυριακή, οπότε γίνεται κατάλυση ελαίου, διότι ποτέ δεν νηστεύουμε το λάδι, τα Σάββατα και τις Κυριακές παρεκτός μόνο το Μέγα Σάββατο.
Οι αγιαστικές Ευχές καθιστούν το νερό του Μ. Αγιασμού ισοδύναμο με το νερό της βαπτίσεως και γι’ αυτό ο Μ. Αγιασμός χρησιμοποιείται για την βάπτιση βρεφών, που είναι ετοιμοθάνατα, ή βαρειά άρρωστα προς συντόμευση της Ακολουθίας της Βαπτίσεως. Επίσης, εάν τελεσθεί βάπτιση την ημέρα των Θεοφανείων χρησιμοποιείται στην κολυμβήθρα Μέγας Αγιασμός, χωρίς να αναγνωσθεί η Ευχή του Αγιασμού του ύδατος αλλά μόνο τα λόγια, που αφορούν στον βαπτιζόμενο.
Ο Μέγας Αγιασμός συνδέεται άμεσα με το μυστήριο της Μετανοίας και την Εξομολόγηση, καθ’ ότι η αρχή του ανάγεται στο βάπτισμα μετανοίας του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, το οποίο ενεργοποιήθηκε και ολοκληρώθηκε με την Παρουσία και την Βάπτιση του Κυρίου μας στον Ιορδάνη ποταμό.
Η σύνδεση του Μ. Αγιασμού με το μυστήριο της Μετανοίας επιτάσσει να προηγείται της μεταλήψεως του Μεγάλου Αγιασμού νηστεία άνευ ελαίου, δεδομένου ότι η νηστεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μετάνοια. Η ανέλαιος νηστεία για την μετάληψη του Μ. Αγιασμού τηρείται πάντοτε και όχι μόνο κατά την παραμονή των Θεοφανείων, εφ’ όσον μετάληψη Μεγάλου Αγιασμού γίνεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Μερικοί επιμένουν να πιουν Μ. Αγιασμό την παραμονή των Θεοφανείων, χωρίς να έχουν νηστέψει το λάδι, συνεπικουρούμενοι και από κάποιους ιερείς που τους εξοπλίζουν με το τάχα… ακαταμάχητο επιχείρημα: «Μα, γιατί να χρειάζεται να νηστέψουμε το λάδι για να πιούμε Μ. Αγιασμό, αφού με αυτόν ραντίζουμε τους τοίχους και τον χύνουμε στο έδαφος;».
Οι άνθρωποι που προτάσσουν αυτό το επιχείρημα, πρέπει να γνωρίζουν ότι μόνο δύο ημέρες (5 και 6 Ιανουαρίου) το χρόνο ο Μέγας Αγιασμός ρίπτεται στο έδαφος και ραντίζεται και αυτό, για να αγιασθεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε και κινούμεθα εμείς οι άνθρωποι. Το πάτωμα και τα πλακάκια δεν μπορούν να νηστέψουν! Οι πιστοί, όμως, μπορούμε και πρέπει να νηστέψουμε, γιατί, όπως προείπαμε, ο Μέγας Αγιασμός συνδέεται με το μυστήριο της Μετανοίας.
Εξαίρεση στην ανέλαιο νηστεία γίνεται αν συμπέσει η παραμονή των Θεοφανείων, ημέρα Σάββατο ή Κυριακή, οπότε γίνεται κατάλυση ελαίου, διότι ποτέ δεν νηστεύουμε το λάδι, τα Σάββατα και τις Κυριακές παρεκτός μόνο το Μέγα Σάββατο.
Οι αγιαστικές Ευχές καθιστούν το νερό του Μ. Αγιασμού ισοδύναμο με το νερό της βαπτίσεως και γι’ αυτό ο Μ. Αγιασμός χρησιμοποιείται για την βάπτιση βρεφών, που είναι ετοιμοθάνατα, ή βαρειά άρρωστα προς συντόμευση της Ακολουθίας της Βαπτίσεως. Επίσης, εάν τελεσθεί βάπτιση την ημέρα των Θεοφανείων χρησιμοποιείται στην κολυμβήθρα Μέγας Αγιασμός, χωρίς να αναγνωσθεί η Ευχή του Αγιασμού του ύδατος αλλά μόνο τα λόγια, που αφορούν στον βαπτιζόμενο.
Η Ακολουθία του Μικρού Αγιασμού (που τελείται κάθε μήνα), δεν περιέχει αγιαστική Ευχή, δηλαδή επίκληση της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, αλλά ο αγιασμός του ύδατος γίνεται μόνο με την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού.
Επίσης, ο Μικρός Αγιασμός ρίπτεται και ραντίζεται στο έδαφος καθ’ όλο το έτος, εν αντιθέσει με τον Μεγάλο Αγιασμό, ο οποίος, όπως μαρτυρείται στους χειρογράφους κώδικες «ου ρίπτεται το σύνολον»(κωδ. 979 του Σινά) κατά τις λοιπές ημέρες, πλην των ημερών της παραμονής και της εορτής των Θεοφανείων.
Ο Μέγας Αγιασμός φυλάσσεται καθ’ όλο το έτος στο Ιερό Βήμα του Ναού και χρησιμοποιείται από τους Ιερείς στις περιπτώσεις, που προαναφέραμε αλλά και σε άλλες περιστάσεις. Συνεπώς δεν συντρέχει λόγος να φυλάσσεται και στα σπίτια των χριστιανών, δεδομένου ότι για να διατηρηθεί στο σπίτι πρέπει να επικρατούν σ’ αυτό πνευματικές συνθήκες. Εξ άλλου η Εκκλησία μας είναι το «ταμείον της Θ. Χάριτος»και φυσικά δεν θα αρνηθεί ποτέ να μας χορηγήσει τον Μεγάλο Αγιασμό, όταν η περίσταση το καλέσει και ο Πνευματικός κρίνει ότι θα αποβεί «προς ωφέλειαν επιτήδειος».(π.Βασίλειος Βολουδάκης - Περιοδικό ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ).
- http://www.oodegr.com/oode/orthod/agiasmos1.htm
- http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/tributes/leitoyrgika/megas_agiasmos.htm
Μηδεμιά διαφορά μεταξύ Μικρού & Μεγάλου Αγιασμού
Τα θεολογικά του επιχειρήματα στο θέμα αυτό, δεν τα καταρρίπτουν τα κείμενα στα οποία αναφέρεσθε.
Ο μακαριστός Φουντούλης, δεν είναι αλάθητος, ούτε είναι αυθεντία εκκλησιαστική. Έχει πολλές καλές τοποθετήσεις, αλλά –προς Θεού- δεν είναι αλάθητος.
Πολύ περισσότερο δεν αποτελεί αυθεντία ο καθηγητής Ευ. Θεοδώρου, ο οποίος ακόμη και τη χειροτονία των γυναικών υποστήριζε.
Η συνείδηση της Εκκλησίας περί της υπεροχής του Μ. Αγιασμού έναντι του Μικρού, αλλά και η νηστεία του ελαίου που προηγείται της μεταλήψεώς του καθ’ όλον τον χρόνον, είναι μεμαρτυρημένη από όλους τους Πατέρας που μνημονεύσαμε. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάσθηκαν αυτές οι νεοφανείς απόψεις και τείνουν να επικρατήσουν λόγω της υιοθετήσεώς τους από εκκλησιαστικούς Ραδιοφωνικούς Σταθμούς.
Η αναφορά του π. Βασιλείου σε κώδικες που σημειώνουν ότι ο Μ. Αγιασμός δεν ρίπτεται στο έδαφος μετά την 6η Ιανουαρίου, ενώ ο Μικρός ρίπτεται ραντιζόμενος καθ’ όλον τον χρόνο, δεν σας λέει τίποτε; Τη μαρτυρία των κωδίκων δεν αρνούνται και ο Φουντούλης και άλλοι ερευνηταί.
Ο π. Βασίλειος ρωτήθηκε από εμάς και είναι πρόθυμος σε διάλογο μαζί σας αρκεί να αποκαλύψετε το όνομά σας και να μη κρύπτεσθε πίσω από την ανωνυμία.
Ο Μέγας Αγιασμός φυλάσσεται καθ’ όλο το έτος στο Ιερό Βήμα του Ναού και χρησιμοποιείται από τους Ιερείς στις περιπτώσεις, που προαναφέραμε αλλά και σε άλλες περιστάσεις. Συνεπώς δεν συντρέχει λόγος να φυλάσσεται και στα σπίτια των χριστιανών, δεδομένου ότι για να διατηρηθεί στο σπίτι πρέπει να επικρατούν σ’ αυτό πνευματικές συνθήκες. Εξ άλλου η Εκκλησία μας είναι το «ταμείον της Θ. Χάριτος»και φυσικά δεν θα αρνηθεί ποτέ να μας χορηγήσει τον Μεγάλο Αγιασμό, όταν η περίσταση το καλέσει και ο Πνευματικός κρίνει ότι θα αποβεί «προς ωφέλειαν επιτήδειος».(π.Βασίλειος Βολουδάκης - Περιοδικό ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΕΥΛΟΓΙΑ).
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Ένσταση Α΄
Για να μην διαδίδουμε “πλάνες” που αναφέρονται στο πιο πάνω άρθρο, ιδού δύο πλήρως τεκμηριωμένα άρθρα όπου διαλύονται όλα τα “ψευτο-ευσεβιστικά” περί του Αγιασμού. Γνώσεσθε την αλήθεια και η αλήθεια ελευθερώσει ημάς!- http://www.oodegr.com/oode/orthod/agiasmos1.htm
- http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/tributes/leitoyrgika/megas_agiasmos.htm
Μηδεμιά διαφορά μεταξύ Μικρού & Μεγάλου Αγιασμού
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ
Και οι δυο κληρικοί που αναφέρετε είναι νεώτεροι του π. Βασιλείου Βολουδάκη, ο οποίος εκτός της θεολογικής γνώσεως, αλλά και της πνευματικής του πείρας, υπήρξε μαθητής –ειδικώς σε θέματα λειτουργικής και τελετουργικής- αγίων ανδρών με γνώση θεολογική και αρετή, όπως ο π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος, π. Μαρκος Μανώλης, π. Θεόκλητος Διονυσιάτης, αλλά και Γερόντων με εμπειρία αγιοπνευματική, όπως ο π. Σίμων Αρβανίτης, π. Φιλόθεος Ζερβάκος, π. Δημήτριος Γκαγκαστάθης κ.α.Τα θεολογικά του επιχειρήματα στο θέμα αυτό, δεν τα καταρρίπτουν τα κείμενα στα οποία αναφέρεσθε.
Ο μακαριστός Φουντούλης, δεν είναι αλάθητος, ούτε είναι αυθεντία εκκλησιαστική. Έχει πολλές καλές τοποθετήσεις, αλλά –προς Θεού- δεν είναι αλάθητος.
Πολύ περισσότερο δεν αποτελεί αυθεντία ο καθηγητής Ευ. Θεοδώρου, ο οποίος ακόμη και τη χειροτονία των γυναικών υποστήριζε.
Η συνείδηση της Εκκλησίας περί της υπεροχής του Μ. Αγιασμού έναντι του Μικρού, αλλά και η νηστεία του ελαίου που προηγείται της μεταλήψεώς του καθ’ όλον τον χρόνον, είναι μεμαρτυρημένη από όλους τους Πατέρας που μνημονεύσαμε. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάσθηκαν αυτές οι νεοφανείς απόψεις και τείνουν να επικρατήσουν λόγω της υιοθετήσεώς τους από εκκλησιαστικούς Ραδιοφωνικούς Σταθμούς.
Η αναφορά του π. Βασιλείου σε κώδικες που σημειώνουν ότι ο Μ. Αγιασμός δεν ρίπτεται στο έδαφος μετά την 6η Ιανουαρίου, ενώ ο Μικρός ρίπτεται ραντιζόμενος καθ’ όλον τον χρόνο, δεν σας λέει τίποτε; Τη μαρτυρία των κωδίκων δεν αρνούνται και ο Φουντούλης και άλλοι ερευνηταί.
Ο π. Βασίλειος ρωτήθηκε από εμάς και είναι πρόθυμος σε διάλογο μαζί σας αρκεί να αποκαλύψετε το όνομά σας και να μη κρύπτεσθε πίσω από την ανωνυμία.
Ένσταση Β΄
Το αν αναφέρουν κάποιοι “άγιοι γεροντάδες” (προς Θεού δεν αμφισβητώ την αγιότητά τους) δεν λέει κάτι. Μια εσφαλμένη πρακτική μπορεί να διαιωνίζεται ακόμη και από φωτισμένους ανθρώπους που εμμένουν, είτε λόγω άγνοιας, είτε λόγο σεβασμού σε μία (λανθασμένη) παράδοση.
Ο Φουντούλης μπορεί να μην είναι αλάθητος. Την έρευνα όμως που πραγματοποίησε και τα πλήθη χειρογράφων κωδίκων που μελέτησε δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει κανείς. Και ποιό κριτήριο είναι αυτό που θα αποφασίσουμε ότι στην μία περίπτωση (που μας βολεύει) έχει δίκαιο ο Φουντούλης ενώ στην άλλη (που δεν μας βολεύει) ο Καθηγητής έκανε σφάλμα και δεν την συμμεριζόμαστε;
Και εν τέλει… να θέσω και έναν δικό μου προβληματισμό… Έχουμε τη δυνατότητα να μεταλαμβάνουμε ανελλιπώς των Αχράντων Μυστηρίων και απαγορεύεται να μεταλάβουμε Αγιασμό; Και μην ξεχνάμε και το γεγονός ότι ειδικά στα Ευχολόγια Goar, Σεραπίωνος, Κρυπτοφέρρης, Συλλογή Δημητριεύσκη και cod. Barberini gr. 336, υπάρχουν πολλές και διαφορέτικές ευχές αγιασμού, ακόμη και για την ημέρα των Θεοφανείων, και ακόμη περισσότερες “Βαπτισματικές” ευχές Αγιασμού (π.χ. Ευχή Αγιασμού των Αγίων Θεοφανείων λεγομένη εν τω εμβάτη κολυμβητικώς) – ένα δείγμα ακόμη ότι σαφής αγιαστική διαφορά μεταξύ μικρού και μεγάλου δεν υπάρχει).
Ο μικρός είναι μετεξέλιξη του μεγάλου και η διαφορά τους έγκειται στην χρήση της “αυτοτελούς” ακολουθίας “ξεκομμένης” του μυστηρίου της Ευχαριστίας. Λόγω των Θεομητορικών Θαυμάτων (Μπαλουκλή κλπ.) ο μικρός έλαβε την μορφή Παρακλητικού Κανόνος της Θεοτόκου όπου συνάπτονται οι Ευχές του Αγιασμού σε αντίθεση με τον Μεγάλο που τελείται εντός της Ευχαριστίας.
Ο ιερός Χρυσόστομος στον Λόγο του εις το Αγιον Βάπτισμα αναφέρει: «Αὕτη ἐστὶν ἡ ἡμέρα καθ᾿ ἥν ἐβαπτίσατο, καὶ τὴν τῶν ὑδάτων ἡγίασε φύσιν. Διά τοι τοῦτο καὶ μεσονυκτίῳ κατὰ τὴν ἑορτὴν ταύτην ΑΠΑΝΤΕΣ ΥΔΡΕΥΣΑΜΕΝΟΙ ΟΙΚΑΔΕ τὰ νάματα ἀποτίθενται, καὶ ΕΙΣ ΕΝΙΑΥΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ ΦΥΛΑΤΤΟΥΣΙΝ, ἅτε δὴ σήμερον ἁγιασθέντων τῶν ὑδάτων· καὶ τὸ σημεῖον γίνεται ἐναργὲς οὐ διαφθειρομένης τῆς τῶν ὑδάτων ἐκείνων φύσεως τῷ μήκει τοῦ χρόνου, ἀλλ᾿ ΕΙΣ ΕΝΙΑΥΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ ΚΑΙ ΔΥΟ ΚΑΙ ΤΡΙΑ πολλάκις ἔτη τοῦ σήμερον ἀντληθέντος ἀκεραίου καὶ νεαροῦ μένοντος, καὶ μετὰ τοσοῦτον χρόνον τοῖς ἄρτι τῶν πηγῶν ἐξαρπασθεῖσιν ὕδασιν ἁμιλλωμένου».
Ο ιερός Χρυσόστομος στον Λόγο του εις το Αγιον Βάπτισμα αναφέρει: «Αὕτη ἐστὶν ἡ ἡμέρα καθ᾿ ἥν ἐβαπτίσατο, καὶ τὴν τῶν ὑδάτων ἡγίασε φύσιν. Διά τοι τοῦτο καὶ μεσονυκτίῳ κατὰ τὴν ἑορτὴν ταύτην ΑΠΑΝΤΕΣ ΥΔΡΕΥΣΑΜΕΝΟΙ ΟΙΚΑΔΕ τὰ νάματα ἀποτίθενται, καὶ ΕΙΣ ΕΝΙΑΥΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ ΦΥΛΑΤΤΟΥΣΙΝ, ἅτε δὴ σήμερον ἁγιασθέντων τῶν ὑδάτων· καὶ τὸ σημεῖον γίνεται ἐναργὲς οὐ διαφθειρομένης τῆς τῶν ὑδάτων ἐκείνων φύσεως τῷ μήκει τοῦ χρόνου, ἀλλ᾿ ΕΙΣ ΕΝΙΑΥΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟΝ ΚΑΙ ΔΥΟ ΚΑΙ ΤΡΙΑ πολλάκις ἔτη τοῦ σήμερον ἀντληθέντος ἀκεραίου καὶ νεαροῦ μένοντος, καὶ μετὰ τοσοῦτον χρόνον τοῖς ἄρτι τῶν πηγῶν ἐξαρπασθεῖσιν ὕδασιν ἁμιλλωμένου».
Επίσης και εις το Τυπικόν Αγίου Σάββα (ΤΑΣ) εκδ. Ιεράς Μονής Τατάρνης, ο ηγούμενος της Μονής π. Δοσίθεος (γνώστης βαθύτατος του περιεχομένου των χειρογράφων τυπικών και διατάξεων) στας υποσημειώσεις του ΙΘ’ Κεφ. του ΤΑΣ και συγκεκριμένα στην 32α σημείωσιν αναφέρει βασιζόμενος στο χωρίον τοῦ Χρυσοστόμου:
- Ὅτι οἱ Χριστιανοί ἔφερον μεθ᾿ ἑαυτῶν τὸν ἁγιασμόν, ὅνπερ ἐκράτουν εἰς τὰς οἱκίας αὐτῶν,
- Ὅτι λανθασμένον τὸ λεγόμενον ὅτι ὁ ἁγιασμὸς αὐτὸς δὲν φυλάσσεται οἴκοι εἰ μὴ μόνον εἰς τοὺς Ναοὺς πρὸς μετάληψιν των βαρέως ἁμαρτανόντων (ἄλλη πλάνη αὕτη καὶ ἀτυχής, συνεχιζομένη ὑπὸ πολλῶν πνευματικῶν).
Τώρα αν εξακολουθούμε και απορρίπτουμε πόσω μάλλον τον Χρυσόστομο περισσότερο, αλλά και όλους τους επί πολλά έτη ερευνητές χειρογράφων και μύστες ζωντανών λειτουργικών παραδόσεων εν Αγίω Όρει και άλλα μεγάλα μοναστικά (και μη) κέντρα και εξακολουθούμε να υποστηρίζουμε ἁγιοπνευματικές – ευσεβιστικές απόψεις είναι κρίμα.
Τώρα αν εξακολουθούμε και απορρίπτουμε πόσω μάλλον τον Χρυσόστομο περισσότερο, αλλά και όλους τους επί πολλά έτη ερευνητές χειρογράφων και μύστες ζωντανών λειτουργικών παραδόσεων εν Αγίω Όρει και άλλα μεγάλα μοναστικά (και μη) κέντρα και εξακολουθούμε να υποστηρίζουμε ἁγιοπνευματικές – ευσεβιστικές απόψεις είναι κρίμα.
Τον Φουντούλη τον βγάλατε λαθεμένο (φαντάζομαι και τον Δοσίθεο). Θα βγάλουμε όμως και τον Χρυσόστομο; Και θα αφήσουμε ως αλάθητους και “θιασώτας” της παραδόσεως άλλους “πεφωτισμένους Γερόντους (ειδικοί σε θέματα λειτουργικής & τελετουργικής (sic;); από που εξέλαβαν την ιδιότητα αυτή; ερεύνησαν; δημοσίευσαν λειτουργικές έρευνες βασισμένες σε ιστορικές πηγές (βλ. λειτουργικά χφ., λόγους πατέρων, τυπικές διατάξεις), που “εξειδικεύτηκαν”; θα ήθελα μια περεταίρω πληροφόρηση στην έρευνα και την εξειδίκευση ενός εκάστου των μνημονευθέντων πατέρων.)
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ
Με την υπεραπλουστευτική μέθοδο που χρησιμοποιήσατε στην ερμηνεία της διατυπώσεως του αγίου Χρυσοστόμου – η οποία, σημειωτέον, δεν αναιρεί τα όσα έγραψε ο π. Βασίλειος- θα μπορούσε να σας απαντήσει κανείς “μα τότε τι χρειάζεται η τέλεση Μικρού και Μεγάλου Αγιασμού αφού μπορούμε όλοι να προμηθευθούμε τον Αγιασμό και από τις πηγές αλλά και από τις βρύσες του σπιτιού μας, μιάς και “σημερον των υδάτων αγιάζεται η φύσις”;”.
Ποιά, τότε η χρησιμότητα του μηνιαίου αγιασμού, αφού θα φυλάμε στο σπίτι μας τον αγιασμό της φύσεως της 6ης Ιανουαρίου; Ούτε η αναφορά σας στον π. Δοσίθεον αντιτίθεται στα όσα έγραψε ο π. Βασίλειος, ο οποίος δεν απέκλεισε την διατήρηση του Μ. Αγιασμού στα σπίτια των χριστιανών αλλά ετόνισε ότι απαιτούνται γι’ αυτό πνευματικές προϋποθέσεις στο σπίπιτι που θα τον διατηρήσει.
Τα πράγματα στην Ορθόδοξη Τελετουργική δεν προσεγγίζονται με απλουστευτικές μεθόδους και κυρίως με διάθεση πολεμική των αντιτιθεμένων. Αλήθεια, γιατί το θέμα αυτό δεν απετέλεσε αντικείμενο αντιπαραθέσεως επί δύο χιλιάδες χρόνια και αποτελεί μήλον της Εριδος τα τελευταία μόνο χρόνια; Δεν είναι άξιο απορίας αυτό, δεδομένου ότι σύσσωμη η Ορθοδοξία μέχρι πρότινος επίστευε και ζούσε αυτά που έγραψε ο π. Βασίλειος, ο οποίος δεν τα επινόησε αλλά τα παρέλαβε από την Εκκλησία.
Γιατί τα τελευταία χρόνια προσπαθούν κάποιοι –χωρίς έρεισμα στη λειτουργική μας Παράδοση - να τα ανατρέψουν; Η εκδοχή τους –και άν ακόμη είχαν δίκιο- συντελεί στην ευσέβεια ενός λαού που τα έχει ισοπεδώσει όλα ή συντελούν στο να μη μείνει τίποτε ιερό και όσιο που να εμπνέει σεβασμό και να απαιτεί μια στοιχειώδη νηστευτική άσκηση;
Όσον αφορά το γεγονός ότι «σήμερον αγιάζεται η “φύσις” των υδάτων», μην παραπλανούμε τον λαό. Στο προοίμιο αυτό των Θεοφανείων (το οποίο δεν αποτελεί μέρος Ευχής, αλλ’ είναι εγκωμιαστικός λόγος ποίημα του Σωφρονίου Ιεροσολύμων) και οι αναφορές της λέξεως “σήμερον” αφορούν αυτή την ημέρα της Βαπτίσεως του Χριστού εν τω Ιορδάνη και μόνον και ουχί της σημερινής τελέσεως του Αγιασμού. Άρα η παρ-ερμηνεία σας ότι σήμερον (εορτή των Θεοφανείων, αγιάζεται η “φύσις” των υδάτων είναι εσφαλμένη. Και μην ξεχνάμε και την “ποιητική αδεία” του συγγραφέως, καθ’ ότι πρόκειται περί Εγκωμίου.
Με ρωτάτε ποιά η χρησιμότης του μηνιαίου αγιασμού αφού θα φυλάμε τον αγιασμό (της φύσεως (sic;) της 6ης Ιανουαρίου. Με την δική σας και μόνον λογική, σας ερωτώ και εγώ, ποιός ο σκοπός της καθημερινής ή έστω συχνής τελέσεως της Ευχαριστίας, από τη στιγμή που φυλάσσουμε εν τω Αρτοφορίω επί της Αγίας Τραπέζης Σώμα και Αίμα Κυρίου; Καταλαβαίνετε ότι ‘σεις είσθε που “υπεραπλουστεύετε” τας μεθόδους. Με την ίδια δική σας λογική και πάλιν, ποίος ο λόγος να μετέχουμε του Ευχελαίου και να το τελούμε πολλάκις από τη στιγμή που φυλάττουμε και αυτού εν τοις οίκοις ημών; Η απάντηση σε όλα αυτά τα “απλουστευμένα” (επιεικώς χαρακτηριζόμενα) ερωτήματά σας είναι ότι η Εκκλησία θέλει τα μέλη της να γίνονται μέτοχοι των αγιαστικών της πράξεων πάλιν και πολλάκις.
Σε κάθε αγιαστική πράξη και μυστήριο η Εκκλησία εύχεται υπέρ του σύμπαντος κόσμου, ποιώντας μνημόσυνα όλων και ζητώντας τη βοήθεια του Κυρίου για τη σωτηρία ενός εκάστου μέλους της και όλων μαζί. Αυτός είναι και ο λόγος που δημιούργησε την αυτοτελή ακολουθία του Αγιασμού και την ονόμασε «Ακολουθία του Μικρού Αγιασμού» λόγω της βραχύτητάς του σε “έκταση” για να τελείται συχνότερα και να αγιάζεται ο λαός, και τήρησε την «Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού» να τελείται επί το λαμπρότερον και έτι επίσημον καθ’ ενιαυτόν άπαξ αρχικώς και δισσώς μεταγενεστέρως κατά την ημέρα του εορτασμού των Αγίων Θεοφανείων, εις ανάμνησιν του Βαπτίσματος του Κυρίου.
Τα πράγματα στην Ορθόδοξη Τελετουργική βεβαίως και δεν προσεγγίζονται με απλουστευτικές μεθόδους. Προσεγγίζονται με έρευνα εις τας εντύπους και χειρογράφους πηγάς και μόνον, και όχι με “ζηλωτυπικές” – “συναισθηματικές” απόψεις, όπου μόνο μερικές “μερίδες εκλεκτών” ζούν και βιώνουν, σε αντίθεση με την πλειάδα πατέρων, οσίων, αγίων που ξεπήδησαν από τους κόλπους της εκκλησίας και οι οποίοι ποτέ δεν αναφέρθηκαν στο πως “ευσεβιστικώς” βιώνουν τα όσα εν Κυρίω μετέχουν.
Το θέμα αυτό δεν απετέλεσε αντικείμενο αντιπαραθέσεως επί δύο χιλιάδες χρόνια, διότι η Εκκλησία και όλα τα μέλη της ήξεραν πολύ ορθώς και να φυλάσσουν τον Αγιασμό, και να μεταλαμβάνουν εξ αυτού άνευ υποχρεωτικής νηστείας πρότερον. Απλώς τα τελευταία έτη ορισμένες “μερίδες” κληρικών και “θιασωτών” της Ορθοδόξου (δικής τους και μόνον) Παραδόσεως “ευσεβιστικώς” και μόνον αγνοώντας τους επί αιώνας Πατέρας της καθ’ ημάς Ορθοδόξου Εκκλησίας, πέρασαν τας δικάς τους απόψεις .
Τα πράγματα στην Ορθόδοξη Τελετουργική δεν προσεγγίζονται με απλουστευτικές μεθόδους και κυρίως με διάθεση πολεμική των αντιτιθεμένων. Αλήθεια, γιατί το θέμα αυτό δεν απετέλεσε αντικείμενο αντιπαραθέσεως επί δύο χιλιάδες χρόνια και αποτελεί μήλον της Εριδος τα τελευταία μόνο χρόνια; Δεν είναι άξιο απορίας αυτό, δεδομένου ότι σύσσωμη η Ορθοδοξία μέχρι πρότινος επίστευε και ζούσε αυτά που έγραψε ο π. Βασίλειος, ο οποίος δεν τα επινόησε αλλά τα παρέλαβε από την Εκκλησία.
Γιατί τα τελευταία χρόνια προσπαθούν κάποιοι –χωρίς έρεισμα στη λειτουργική μας Παράδοση - να τα ανατρέψουν; Η εκδοχή τους –και άν ακόμη είχαν δίκιο- συντελεί στην ευσέβεια ενός λαού που τα έχει ισοπεδώσει όλα ή συντελούν στο να μη μείνει τίποτε ιερό και όσιο που να εμπνέει σεβασμό και να απαιτεί μια στοιχειώδη νηστευτική άσκηση;
Ένσταση Γ'
Δεν υπάρχει στην Ορθοδοξία διφυής ερμηνεία. Μία είναι η ερμηνεία σε όλα τα θέματα, και αυτή πάντα γίνεται μέσω των ιδίων των Πατέρων της Εκκλησίας και όχι των ερμηνειών ερμηνευτών άλλων ερμηνευτών.Όσον αφορά το γεγονός ότι «σήμερον αγιάζεται η “φύσις” των υδάτων», μην παραπλανούμε τον λαό. Στο προοίμιο αυτό των Θεοφανείων (το οποίο δεν αποτελεί μέρος Ευχής, αλλ’ είναι εγκωμιαστικός λόγος ποίημα του Σωφρονίου Ιεροσολύμων) και οι αναφορές της λέξεως “σήμερον” αφορούν αυτή την ημέρα της Βαπτίσεως του Χριστού εν τω Ιορδάνη και μόνον και ουχί της σημερινής τελέσεως του Αγιασμού. Άρα η παρ-ερμηνεία σας ότι σήμερον (εορτή των Θεοφανείων, αγιάζεται η “φύσις” των υδάτων είναι εσφαλμένη. Και μην ξεχνάμε και την “ποιητική αδεία” του συγγραφέως, καθ’ ότι πρόκειται περί Εγκωμίου.
Με ρωτάτε ποιά η χρησιμότης του μηνιαίου αγιασμού αφού θα φυλάμε τον αγιασμό (της φύσεως (sic;) της 6ης Ιανουαρίου. Με την δική σας και μόνον λογική, σας ερωτώ και εγώ, ποιός ο σκοπός της καθημερινής ή έστω συχνής τελέσεως της Ευχαριστίας, από τη στιγμή που φυλάσσουμε εν τω Αρτοφορίω επί της Αγίας Τραπέζης Σώμα και Αίμα Κυρίου; Καταλαβαίνετε ότι ‘σεις είσθε που “υπεραπλουστεύετε” τας μεθόδους. Με την ίδια δική σας λογική και πάλιν, ποίος ο λόγος να μετέχουμε του Ευχελαίου και να το τελούμε πολλάκις από τη στιγμή που φυλάττουμε και αυτού εν τοις οίκοις ημών; Η απάντηση σε όλα αυτά τα “απλουστευμένα” (επιεικώς χαρακτηριζόμενα) ερωτήματά σας είναι ότι η Εκκλησία θέλει τα μέλη της να γίνονται μέτοχοι των αγιαστικών της πράξεων πάλιν και πολλάκις.
Σε κάθε αγιαστική πράξη και μυστήριο η Εκκλησία εύχεται υπέρ του σύμπαντος κόσμου, ποιώντας μνημόσυνα όλων και ζητώντας τη βοήθεια του Κυρίου για τη σωτηρία ενός εκάστου μέλους της και όλων μαζί. Αυτός είναι και ο λόγος που δημιούργησε την αυτοτελή ακολουθία του Αγιασμού και την ονόμασε «Ακολουθία του Μικρού Αγιασμού» λόγω της βραχύτητάς του σε “έκταση” για να τελείται συχνότερα και να αγιάζεται ο λαός, και τήρησε την «Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού» να τελείται επί το λαμπρότερον και έτι επίσημον καθ’ ενιαυτόν άπαξ αρχικώς και δισσώς μεταγενεστέρως κατά την ημέρα του εορτασμού των Αγίων Θεοφανείων, εις ανάμνησιν του Βαπτίσματος του Κυρίου.
Τα πράγματα στην Ορθόδοξη Τελετουργική βεβαίως και δεν προσεγγίζονται με απλουστευτικές μεθόδους. Προσεγγίζονται με έρευνα εις τας εντύπους και χειρογράφους πηγάς και μόνον, και όχι με “ζηλωτυπικές” – “συναισθηματικές” απόψεις, όπου μόνο μερικές “μερίδες εκλεκτών” ζούν και βιώνουν, σε αντίθεση με την πλειάδα πατέρων, οσίων, αγίων που ξεπήδησαν από τους κόλπους της εκκλησίας και οι οποίοι ποτέ δεν αναφέρθηκαν στο πως “ευσεβιστικώς” βιώνουν τα όσα εν Κυρίω μετέχουν.
Το θέμα αυτό δεν απετέλεσε αντικείμενο αντιπαραθέσεως επί δύο χιλιάδες χρόνια, διότι η Εκκλησία και όλα τα μέλη της ήξεραν πολύ ορθώς και να φυλάσσουν τον Αγιασμό, και να μεταλαμβάνουν εξ αυτού άνευ υποχρεωτικής νηστείας πρότερον. Απλώς τα τελευταία έτη ορισμένες “μερίδες” κληρικών και “θιασωτών” της Ορθοδόξου (δικής τους και μόνον) Παραδόσεως “ευσεβιστικώς” και μόνον αγνοώντας τους επί αιώνας Πατέρας της καθ’ ημάς Ορθοδόξου Εκκλησίας, πέρασαν τας δικάς τους απόψεις .
Ο π. Βασίλειος δεν τα παρέλαβε από την διδασκαλία των Πατέρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Τα παρέλαβε από “μερίδα-ες” οι οποίοι είναι μακράν της λειτουργικής μας Παραδόσεως, και οι οποίοι προσπάθησαν και εισήγαγαν δικάς τους ερμηνείας αβασίμους και μακράν των Πατέρων και της διδασκαλίας αυτών ως απόρροια της διδασκαλίας της Εκκλησίας. Οι απόψεις του π. Βασιλείου και όσων τις “ασπάζονται” και μόνον είναι αυτές που προσπαθούν να ανατρέψουν τη διδασκαλία αιώνων. Η Ορθόδοξος Εκκλησία έχει προ αιώνων θεσμοθετημένες νηστείες!
Η νηστευτική άσκηση δεν είναι “κανόνας” για τους εν τω κόσμω. Τους εν τοις Μοναστηρίοις σεβόμεθα διά τους δικούς τους κανόνας. Δεν έχουν όμως εφαρμογή και εν τω κόσμω.
Καθ’ είς έχει υποχρέωσιν να τηρεί τας υπό της Εκκλησίας διατεταγμένας νηστείας και μόνον (εκτός επιτιμίου). Ασκητάς η Εκκλησία δεν ανέφερε ποτέ τους κοσμικούς. Η “άσκηση” του κοσμικού είναι διάφορη απ’ αυτή του μοναχού. Αν εσείς δεν εμπνέεσθε από σεβασμό για τα ιερά και όσια χωρίς τη (δική σας) “νηστευτική άσκηση”, τότε δεν σημαίνει ότι και όλοι οι υπόλοιποι δεν εμπνέονται ή είναι ολιγότερον “άξιοι” να μετέχουν του αγιασμού διά την σωτηρίαν των.
Σε προηγούμενη απάντησή μου αναφέρθηκα σε πληθώρα χειρογράφων κωδίκων και εντύπων πηγών, αναφέρθηκα σε Χρυσόστομο, αναφέρθηκα σε Φουντούλη, αναφέρθηκα σε Δοσίθεο. Τις πηγές και τον Φουντούλη τους απορρίψατε και δεν ασχοληθήκατε μαζί τους. Δικαίωμά σας. Μιλήσατε μόνο για την σημείωση του π. Δοσιθέου “παρ-ερμηνεύοντας” την και “δείχνοντας” εσφαλμένως ότι δεν αντιτίθεται σε όσα λέει ο π. Βασίλειος. Δυστυχώς όμως, ο π. Δοσίθεος και πόσο μάλλον ο Ιερός Χρυσόστομος δεν κάνουν μηδεμιά αναφορά περί “προϋποθέσεων” για να φυλάσσεται ο Αγιασμός. Παρ’ όλα αυτά εσείς πιστεύετε ότι συμφωνούν με τα όσα λέει ο π. Βασίλειος.
Αφήστε λοιπόν να φυλάσσεται ο Αγιασμός και σε σπίτια που βλασφημούν από το πρωί έως το βράδυ τον Χριστό και τους Αγίους . Αυτό άλλωστε κατά την άποψή σας γινόταν επί 2000 χρόνια . Η ασέβεια της εποχής μας δηλαδή σας φαίνεται ίδια με την εποχή του παππού και του προπάππου σας.
Αν η ευλάβεια για σας είναι ευσεβισμός, μιλάμε από διαφορετική σκοπιά και μάλλον δε χρησιμεύει η συνέχιση των σχολιασμών επί του άρθρου του π. Βασιλείου
Συζητήστε και με τον πνευματικό σας το θέμα και ακολουθήστε ότι σας συμβουλέψει.
Σας ευχαριστούμε.
Η νηστευτική άσκηση δεν είναι “κανόνας” για τους εν τω κόσμω. Τους εν τοις Μοναστηρίοις σεβόμεθα διά τους δικούς τους κανόνας. Δεν έχουν όμως εφαρμογή και εν τω κόσμω.
Καθ’ είς έχει υποχρέωσιν να τηρεί τας υπό της Εκκλησίας διατεταγμένας νηστείας και μόνον (εκτός επιτιμίου). Ασκητάς η Εκκλησία δεν ανέφερε ποτέ τους κοσμικούς. Η “άσκηση” του κοσμικού είναι διάφορη απ’ αυτή του μοναχού. Αν εσείς δεν εμπνέεσθε από σεβασμό για τα ιερά και όσια χωρίς τη (δική σας) “νηστευτική άσκηση”, τότε δεν σημαίνει ότι και όλοι οι υπόλοιποι δεν εμπνέονται ή είναι ολιγότερον “άξιοι” να μετέχουν του αγιασμού διά την σωτηρίαν των.
Σε προηγούμενη απάντησή μου αναφέρθηκα σε πληθώρα χειρογράφων κωδίκων και εντύπων πηγών, αναφέρθηκα σε Χρυσόστομο, αναφέρθηκα σε Φουντούλη, αναφέρθηκα σε Δοσίθεο. Τις πηγές και τον Φουντούλη τους απορρίψατε και δεν ασχοληθήκατε μαζί τους. Δικαίωμά σας. Μιλήσατε μόνο για την σημείωση του π. Δοσιθέου “παρ-ερμηνεύοντας” την και “δείχνοντας” εσφαλμένως ότι δεν αντιτίθεται σε όσα λέει ο π. Βασίλειος. Δυστυχώς όμως, ο π. Δοσίθεος και πόσο μάλλον ο Ιερός Χρυσόστομος δεν κάνουν μηδεμιά αναφορά περί “προϋποθέσεων” για να φυλάσσεται ο Αγιασμός. Παρ’ όλα αυτά εσείς πιστεύετε ότι συμφωνούν με τα όσα λέει ο π. Βασίλειος.
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ
Αγαπητέ φίλε αναγνώστη χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω !Αφήστε λοιπόν να φυλάσσεται ο Αγιασμός και σε σπίτια που βλασφημούν από το πρωί έως το βράδυ τον Χριστό και τους Αγίους . Αυτό άλλωστε κατά την άποψή σας γινόταν επί 2000 χρόνια . Η ασέβεια της εποχής μας δηλαδή σας φαίνεται ίδια με την εποχή του παππού και του προπάππου σας.
Αν η ευλάβεια για σας είναι ευσεβισμός, μιλάμε από διαφορετική σκοπιά και μάλλον δε χρησιμεύει η συνέχιση των σχολιασμών επί του άρθρου του π. Βασιλείου
Συζητήστε και με τον πνευματικό σας το θέμα και ακολουθήστε ότι σας συμβουλέψει.
Σας ευχαριστούμε.
Κυριακή 5 Ιανουαρίου 2014
Το νερό της Αγάπης. Μια διδακτική ιστορία για την χρήση του Μεγάλου Αγιασμού
Διασκευή κειμένου: πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.
Στο βιβλίο ΑΝΘΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΡΩΣΙΑΣ, αναφέρεται το παρακάτω διδακτικό γεγονός που συνέβη σε μια εκκλησία στην Ρωσία.
Ένας ιερέας μετά την ακολουθία του Αγιασμού, την ημέρα των Θεοφανείων, μοίραζε τον Μεγάλο Αγιασμό, γεμίζοντας τα μπουκάλια των ενοριτών.
Μία κυρία τον πλησιάζει και του δίνει ένα όμορφο μπουκάλι. Μόλις ο ιερέας έβαλε μέσα αγιασμό, το μπουκάλι αμέσως έσπασε και έγινε θρύψαλα.
Σαστισμένος ο ιερέας ρώτησε:
-Κυρία μου τι συμβαίνει με αυτό το μπουκάλι;Τι είχε προηγουμένως μέσα;
Εκείνη κατέβασε ντροπιασμένη το κεφάλι της και του είπε:
-Πάτερ συμπαθούσα ένα παλληκάρι. Και ήθελα να το παντρέψω με την κόρη μου. Για να το πετύχω πήγα σε μια μάγισσα και πήρα το «νερό της αγάπης», όπως μου είπε. Φοβόμουνα όμως να το δώσω στην κόρη μου να το πιεί. Και σκέφθηκα να το ανακατέψω με αγιασμό…
Της λέει ο παπάς:
-Το βλέπεις ; Δεν χωρούν σε ένα μπουκάλι το νερό του Θεού και το νερό του διαβόλου. Γι΄αυτό έγινε το μπουκάλι σου κομμάτια. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Ό,τι θέλουμε πρέπει να το ζητάμε μόνο από τον Θεό-Πατέρα και εκείνος αν είναι για το καλό μας μας το δίνει.
Σάββατο 4 Ιανουαρίου 2014
Ο Αγιασμός των Θεοφανείων. Μερικές χρήσιμες πληροφορίες
1. ῾Ο ἁγιασμός τῶν Θεοφανείων λέγεται μεγάλος ἁγιασμός γιά νά διακρίνεται ἀπό τόν μικρό ἁγιασμό. ῾Ο μικρός ἁγιασμός (πού εἶναι ἄγνωστος ὁ χρόνος εἰσαγωγῆς του στήν ᾽Εκκλησία, ὁπωσδήποτε ὅμως πρό τοῦ 8ου μ. Χ. αἰώνα) τελεῖται κάθε πρώτη τοῦ μηνός στούς ῾Ιερούς Ναούς, ὅπως καί στούς οἴκους τῶν χριστιανῶν, ἀλλά καί ὁποιαδήποτε ἄλλη στιγμή, ὅταν ζητηθεῖ κάτι τέτοιο.
῾Ο μεγάλος ὅμως ἁγιασμός (ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστός ἤδη ἀπό τόν 5ο μ.Χ. καί ξεκίνησε ὡς ἁγιασμός τῶν ὑδάτων σέ ἀνάμνηση τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου στήν παννυχίδα πού τελεῖτο ἀπό τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς, προκειμένου νά βαπτιστοῦν στή συνέχεια οἱ κατηχούμενοι ὥστε νά μετάσχουν στή θεία Κοινωνία, ἐξ οὗ καί τό ῾ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε᾽ στή θέση τοῦ τρισαγίου) τελεῖται μόνο δύο φορές τόν χρόνο: τήν παραμονή τῶν Θεοφανείων καί ἀνήμερα τῆς
ἑορτῆς. ῾
ἑορτῆς. ῾
Η δεύτερη φορά τελέσεως τοῦ ἁγιασμοῦ προῆλθε ἀπό λόγους πρακτικούς: ὄχι μόνο οἱ κατηχούμενοι, ἀλλά καί οἱ ἤδη βαπτισμένοι ἔπαιρναν τό ἁγιασμένο ὕδωρ ῾εἰς ἴασιν ψυχῆς καί σώματος᾽. Καί τις δύο φορές εἶναι εὐνόητο ὅτι τελεῖται ἀκριβῶς ἡ ἴδια ἀκολουθία.
2. ῾Η διαφορά μεταξύ τῶν δύο ἁγιασμῶν – πέρα τῆς χρονικῆς στιγμῆς πού τελεῖτο ὁ καθένας καί πέρα τοῦ χαρακτήρα πού εἶχε – βρίσκεται στήν ἔκτασή τους. ῾Ο μικρός ἁγιασμός περιέχει λιγότερα λόγια ἀπό τόν μεγάλο καί αὐτό κυρίως δηλώνεται μέ τήν ὀνομασία τους. ῾
2. ῾Η διαφορά μεταξύ τῶν δύο ἁγιασμῶν – πέρα τῆς χρονικῆς στιγμῆς πού τελεῖτο ὁ καθένας καί πέρα τοῦ χαρακτήρα πού εἶχε – βρίσκεται στήν ἔκτασή τους. ῾Ο μικρός ἁγιασμός περιέχει λιγότερα λόγια ἀπό τόν μεγάλο καί αὐτό κυρίως δηλώνεται μέ τήν ὀνομασία τους. ῾
Η παροχή ὅμως ἁγιασμοῦ εἶναι ἡ ἴδια.
Δέν παρέχει ἄλλη χάρη ὁ μεγάλος ἁγιασμός καί ἄλλη ὁ μικρός. Καί τοῦτο γιατί καί οἱ δύο τό ἴδιο ἅγιο Πνεῦμα ἐπικαλοῦνται καί τήν ἴδια χάρη τοῦ ᾽Ιορδάνη ποταμοῦ λόγω τῆς ἐμβάπτισης σ᾽ αὐτόν τοῦ ᾽Ιησοῦ Χριστοῦ διά τοῦ Σταυροῦ Του συνεχίζουν καί διαιωνίζουν.
Συμβαίνει ἴσως κάτι παρόμοιο μέ τόν χαρακτηρισμό τῶν προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ὡς μεγάλων καί μικρῶν.
῾Η διαφορά μεταξύ τους δέν βρίσκεται στή σπουδαιότητα τῶν προφητειῶν τους, ἀλλά στό πλῆθος τῶν σελίδων πού μᾶς ἔχουν ἀφήσει.
3. ᾽Ο ἁγιασμός εἴτε μεγάλος, εἴτε μικρός δέν τίθεται στήν ἴδια θέση μέ τή Θεία Κοινωνία. Εἶναι μεγάλος λάθος αὐτό πού λένε ὁρισμένοι χριστιανοί ὅτι μποροῦν νά ἀντικαταστήσουν τή Θεία Κοινωνία μέ τόν ἁγιασμό (μόνο σ᾽ αὐτούς πού δέν τούς ἐπιτρέπεται ἡ Θεία Κοινωνία γιά διαφόρους πνευματικούς λόγους ὑπάρχει ὡς συγκατάβαση ἀπό τόν πνευματικό ἡ λήψη τοῦ ἁγιασμοῦ).
3. ᾽Ο ἁγιασμός εἴτε μεγάλος, εἴτε μικρός δέν τίθεται στήν ἴδια θέση μέ τή Θεία Κοινωνία. Εἶναι μεγάλος λάθος αὐτό πού λένε ὁρισμένοι χριστιανοί ὅτι μποροῦν νά ἀντικαταστήσουν τή Θεία Κοινωνία μέ τόν ἁγιασμό (μόνο σ᾽ αὐτούς πού δέν τούς ἐπιτρέπεται ἡ Θεία Κοινωνία γιά διαφόρους πνευματικούς λόγους ὑπάρχει ὡς συγκατάβαση ἀπό τόν πνευματικό ἡ λήψη τοῦ ἁγιασμοῦ).
Στή Θεία Κοινωνία πού εἶναι τό κατεξοχήν μυστήριο στό ὁποῖο φανερώνεται ἡ ᾽Εκκλησία, ἔχουμε τόν ἴδιο τόν Κύριο ὑπό τά εἴδη τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου, γι᾽ αὐτό καί ἡ χάρη πού παρέχει εἶναι δραστική, δηλαδή ἐπιδρᾶ στόν κοινωνοῦντα εἴτε εἶναι σωστά προετοιμασμένος εἴτε ὄχι.
᾽Επιδρᾶ θετικά σ᾽ αὐτόν πού εἶναι σωστά προετοιμασμένος, δηλαδή τόν κάνει καλύτερο καί τόν ἁγιάζει, ἐνῶ ἐπιδρᾶ ἀρνητικά σ᾽ αὐτόν πού προσέρχεται μέ ἀμετανοησία καί χωρίς ἐπίγνωση, δηλαδή τόν κάνει χειρότερο καί πιό σκοτεινιασμένο στόν νοῦ. Στόν ἁγιασμό ὅμως ἔχουμε ὄχι ἕνα μυστήριο, ἀλλά μία ἁγιαστική λεγόμενη πράξη, πού σημαίνει ὅτι παρέχεται μέν ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ὄχι μέ τόν δραστικό τρόπο πού δρᾶ ἕνα μυστήριο.
Γι᾽ αὐτό καί ἐνῶ ἡ Θεία Κοινωνία εἶναι ὑποχρεωτική καί ἀπαραίτητη στόν πιστό πρός σωτηρία, δέν συμβαίνει τό ἴδιο μέ τόν ἁγιασμό. Δέν εἶναι τυχαῖο ἄλλωστε ἐπ᾽ αὐτοῦ ὅτι μετά τή Θεία Κοινωνία ὑπάρχει ὡς πρακτική εἴτε ἡ λήψη τοῦ ἁγιασμοῦ εἴτε ἡ λήψη τοῦ ἀντιδώρου. Στό ῞Αγιον ῎Ορος μάλιστα ἔχουμε μάθει ὅτι ἐνῶ φαίνεται ὅτι πρέπει νά προηγηθεῖ ὁ ἁγιασμός, προηγεῖται τό ἀντίδωρο καί ἀκολουθεῖ ὁ ἁγιασμός, γιατί αὐτό διευκολύνει τήν ἴδια τήν πράξη.
4. ῾Ο ἁγιασμός μπορεῖ νά κρατηθεῖ στό σπίτι ὅλον τόν χρόνο ὡς μέσο ἁγιασμοῦ τῶν πιστῶν. ῾Η ἀντίληψη ὅτι δέν κρατεῖται μᾶλλον προῆλθε ἀπό αὐτό πού συμβαίνει μέ τή Θεία Κοινωνία, ἡ ὁποία πρέπει νά καταλυθεῖ τήν ἴδια ἡμέρα. Γιά νά καταλάβει κανείς τό ἐσφαλμένο τῆς ἀντίληψης αὐτῆς δέν ἔχει παρά νά σκεφτεῖ ὅτι στούς πρώτους χριστιανικούς αἰῶνες οἱ χριστιανοί πού συνήθιζαν νά κοινωνοῦν κάθε ἡμέρα καί γιά διαφόρους λόγους δέν μποροῦσαν νά ἔρχονται στή Θεία Λειτουργία εἶχαν τήν ἄδεια ἀπό τήν ᾽Εκκλησία νά ἔχουν τή Θεία Κοινωνία στό σπίτι τους γιά τήν καθημερινή μετάληψή τους.
4. ῾Ο ἁγιασμός μπορεῖ νά κρατηθεῖ στό σπίτι ὅλον τόν χρόνο ὡς μέσο ἁγιασμοῦ τῶν πιστῶν. ῾Η ἀντίληψη ὅτι δέν κρατεῖται μᾶλλον προῆλθε ἀπό αὐτό πού συμβαίνει μέ τή Θεία Κοινωνία, ἡ ὁποία πρέπει νά καταλυθεῖ τήν ἴδια ἡμέρα. Γιά νά καταλάβει κανείς τό ἐσφαλμένο τῆς ἀντίληψης αὐτῆς δέν ἔχει παρά νά σκεφτεῖ ὅτι στούς πρώτους χριστιανικούς αἰῶνες οἱ χριστιανοί πού συνήθιζαν νά κοινωνοῦν κάθε ἡμέρα καί γιά διαφόρους λόγους δέν μποροῦσαν νά ἔρχονται στή Θεία Λειτουργία εἶχαν τήν ἄδεια ἀπό τήν ᾽Εκκλησία νά ἔχουν τή Θεία Κοινωνία στό σπίτι τους γιά τήν καθημερινή μετάληψή τους.
Εἶναι αὐτονόητο ὅμως ὅτι ὁ χριστιανός πού κρατεῖ τόν ἁγιασμό στό σπίτι θά πρέπει νά προσέχει ὥστε ἡ ζωή του νά εἶναι πράγματι χριστιανική. Σπίτι πού ἀκούγονται βλασφημίες καί ὕβρεις, πού δέν γίνεται προσευχή, πού δέν ὑπάρχει ἐπίγνωση ὅτι ὡς χριστιανοί εἴμαστε μέλη Χριστοῦ, πού μ᾽ ἕναν λόγο τό σπίτι δέν εἶναι ῾λειτουργημένο καί λιβανισμένο᾽, εἶναι ἀνάξιο νά ἔχει ὄχι ἁγιασμό ἀλλά οὔτε κἄν εἰκόνα. ῎Αν ὅμως δέν συμβαίνει τό παραπάνω, τότε καί κρατᾶμε τόν ἁγιασμό καί τόν χρησιμοποιοῦμε πρός μετάληψη, μετά ἀπό προσευχή βεβαίως καί μετάνοια, ἰδίως σέ δύσκολες καί κρίσιμες στιγμές τῆς ζωῆς μας.
5. Μέ βάση τά παραπάνω συνειδητοποιοῦμε καί τό ἑξῆς: ἄν δέν ἔλθει ὁ ἱερέας γιά διαφόρους λόγους γιά νά ἁγιάσει τό σπίτι μας - ἰδίως σέ πολυκατοικίες πού μερικές φορές μάλιστα δέν ἔχει καί ἀσανσέρ – τότε μποροῦν οἱ πιστοί μέ τόν ἁγιασμό πού παίρνουν ἀπό τόν ἱερό Ναό νά ἁγιάσουν τό σπίτι. Μή ξεχνᾶμε ἄλλωστε ὅτι κατά τήν πίστη μας ὅλοι οἱ βαπτισμένοι στό ὄνομα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἔχουν τή λεγόμενη γενική ἤ πνευματική ἱερωσύνη. ῾Ως ῾βασίλειον ἱεράτευμα᾽ λοιπόν μποροῦν νά προβαίνουν στόν ἁγιαστικό αὐτόν ραντισμό.
5. Μέ βάση τά παραπάνω συνειδητοποιοῦμε καί τό ἑξῆς: ἄν δέν ἔλθει ὁ ἱερέας γιά διαφόρους λόγους γιά νά ἁγιάσει τό σπίτι μας - ἰδίως σέ πολυκατοικίες πού μερικές φορές μάλιστα δέν ἔχει καί ἀσανσέρ – τότε μποροῦν οἱ πιστοί μέ τόν ἁγιασμό πού παίρνουν ἀπό τόν ἱερό Ναό νά ἁγιάσουν τό σπίτι. Μή ξεχνᾶμε ἄλλωστε ὅτι κατά τήν πίστη μας ὅλοι οἱ βαπτισμένοι στό ὄνομα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἔχουν τή λεγόμενη γενική ἤ πνευματική ἱερωσύνη. ῾Ως ῾βασίλειον ἱεράτευμα᾽ λοιπόν μποροῦν νά προβαίνουν στόν ἁγιαστικό αὐτόν ραντισμό.
6. ῾Υπενθυμίζουμε τέλος ὅτι ὁ σωστός ἑορτασμός τῶν Θεοφανείων βρίσκεται στήν ἀπό νωρίς συμμετοχή μας στίς ἀκολουθίες καί κυρίως στήν ἑτοιμασία μας νά κοινωνήσουμε τῶν ἀχράντων μυστηρίων. ῞Ολες οἱ ἑορτές ἄλλωστε τῆς ᾽Εκκλησίας μας γι᾽ αὐτό ὑπάρχουν καί γίνονται: νά μᾶς βοηθήσουν νά παίρνουμε μέσα μας τόν Χριστό καί νά ἔτσι νά ζοῦμε τή δική Του ζωή ὡς δική μας.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)