«Ἕλληνες ἀεί παῖδες ἐστε, γέρων δέ Ἕλλην οὐκ ἔστιν» (Πλάτων, Τίμαιος, 22b).


"Ὁμολογεῖται μὲν γὰρ τὴν πόλιν ἡμῶν ἀρχαιοτάτην εἶναι καὶ μεγίστην καὶ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὀνομαστοτάτην· οὕτω δὲ καλῆς τῆς ὑποθέσεως οὔσης,
ἐπὶ τοῖς ἐχομένοις τούτων ἔτι μᾶλλον ἡμᾶς προσήκει τιμᾶσθαι. 24. Ταύτην γὰρ οἰκοῦμεν οὐχ ἑτέρους ἐκβαλόντες οὐδ' ἐρήμην καταλαβόντες
οὐδ' ἐκ πολλῶν ἐθνῶν μιγάδες συλλεγέντες, ἀλλ' οὕτω καλῶς καὶ γνησίως γεγόναμεν ὥστ' ἐξ ἧσπερ ἔφυμεν, ταύτην ἔχοντες ἅπαντα τὸν χρόνον διατελοῦμεν,
αὐτόχθονες ὄντες καὶ τῶν ὀνομάτων τοῖς αὐτοῖς οἷσπερ τοὺς οἰκειοτάτους τὴν πόλιν ἔχοντες προσειπεῖν".
(Ἰσοκράτης, Πανηγυρικός, στίχοι 23-24).

Τα άρθρα που φιλοξενούνται στον παρόντα ιστότοπο και προέρχονται απο άλλες πηγές, εκφράζουν αποκλειστικά και μόνον τις απόψεις των συγγραφέων τους.

Καθίσταται σαφές ότι η δημοσίευση ανάρτησης, δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά αποδοχή των απόψεων του συγγραφέως.


ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ, ΑΦΗΝΕΤΕ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ, ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΡΘΡΟ-ΑΝΑΡΤΗΣΗ (΄κλίκ΄ στο "Δεν υπάρχουν σχόλια"). ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ.

Ακολουθήστε μας στο Facebook

Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2014

Η Φυλακή του Χρόνου



Μέσω αυτών των σελίδων θα προσπαθήσουμε να δούμε τι είναι ο χρόνος και γιατί μας φυλακίζει, τι είναι αυτό που μπορούμε να κάνουμε για να μην είμαστε πάντα δεμένοι σ' ένα σκληρό και άκαρδο αφεντικό που συνηθίζει να εκδηλώνεται σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων κάτω από μία μικρή και ακίνδυνη εμφάνιση σαν τα ρολόγια που φοράμε.



Όταν μιλάμε για τις μεγάλες συντεταγμένες που διοικούν τον άνθρωπο και τον τοποθετούν μέσα στην ύπαρξη, αναφέρουμε τον "χρόνο" και τον "χώρο". Σε ποιο χώρο κινούμαστε; πόσο μπορούμε να καταφέρουμε να διαρκέσουμε; Ο χώρος και ο χρόνος μας, παρόλο που είναι δύο μεγάλες συντεταγμένες, μας έγιναν μικρές και έχουμε ξεχάσει ότι επίσης εκδηλώνονται, αν και με λίγο περισσότερες ποικίλες μορφές, σε άλλες διαστάσεις, σε άλλα επίπεδα, σε άλλες μορφές ύπαρξης που επίσης κατέχει ο άνθρωπος.

Αν καθώς λένε οι αρχαίοι -και ακόμα και όπως υποστηριζόταν στη διάρκεια όλου του Μεσαίωνα, και όπως πολλοί φιλόσοφοι συμφωνούν στους ισχυρισμούς τους-, ο άνθρωπος είναι κάτι περισσότερο από ύλη, αν στον άνθρωπο υπάρχουν άλλες μορφές έκφρασης, άλλες διαστάσεις, ο χρόνος και ο χώρος θα προσαρμοστούν λογικά σ'αυτές τις άλλες διαστάσεις.

Άραγε είναι ο χρόνος ίδιος για το σώμα, για το ψυχισμό, για το νου, για τη Ψυχή; Βέβαια όχι. Αυτές οι συντεταγμένες γίνονται διαφορετικές μόλις μπαίνουν σ' άλλο επίπεδο εκδήλωσης. Γίνονται πιο πλαστικές, ο χώρος έχει άλλη μορφή έκφρασης, ο χρόνος έχει άλλη διάρκεια. Υπάρχει ένας φυσικός χρόνος που είναι ικανοί να μετρούν οι δείκτες του ρολογιού, υπάρχει ένας νοητικός χρόνος που μας χρησιμεύει για να μάθουμε ορισμένα πράγματα, περισσότερο ή λιγότερο μακρύς σύμφωνα μ'αυτό που πρόκειται να μάθουμε, και υπάρχει ένας πνευματικός χρόνος που μπορούμε να συσχετίσουμε με την εξέλιξη, πραγματικά μακρύς. Ως προς αυτό, μερικές φορές περπατάμε σαν την πιο βαριά χελώνα, αν κινούμαστε. 

Ας κάνουμε στον εαυτό μας τις μεγάλες ερωτήσεις που έκαναν οι αρχαίοι: υπάρχει ο χρόνος, είναι ο χρόνος κάτι που τρέχει; Ή αυτοί που τρέχουμε και κινούμαστε είμαστε εμείς και ο χρόνος είναι απλώς στατικός και αφήνεται να διαπεραστεί από τα σώματά μας, το νου μας, από μας σαν πνευματικά όντα; Αν είμαστε ολοκληρωμένα όντα θα μπορούσαμε να εκμεταλλευτούμε την κάθε μορφή χρόνου. 

Να ξέρουμε ποιες είναι οι ώρες που χρησιμεύουν για το υλικό μας μέρος και ποιες αυτές που χρησιμεύουν για τις πιο λεπτές μας αρχές. 'Ετσι θα έχουμε μία σειρά ικανοτήτων έκφρασης που θα διευρύνονταν, εφ' όσον, παραδόξως, όσο πιο λεπτή είναι η έκφραση του ανθρώπου, τόσο πιο ευρύς γίνεται αυτός ο χρόνος. 

Ο ψυχολογικός χρόνος, ο νοητικός χρόνος, ο πνευματικός χρόνος έχουν μία ευπλαστικότητα που δεν έχει ο φυσικός χρόνος. Και είναι γι' αυτό που ο φυσικός χρόνος μπορεί να παρουσιαστεί μπροστά μας σαν μία φυλακή, με σκληρά και άκαμπτα κάγκελα που μας διατηρούν φυλακισμένους μέχρι να μας κάνουν να νιώθουμε ότι είμαστε βυθισμένοι μέσα σε μία παγίδα χωρίς να μπορούμε να κάνουμε απολύτως τίποτα. 

Ο κίνδυνος που εγκυμονεί η μη κυριαρχία του χρόνου είναι ότι μπορούμε να φτάσουμε στο τέλος της ζωής μας με ένα φοβερό ερώτημα στις πλάτες μας: Τι έκανα με τη ζωή μου; 

Πού είναι τα χρόνια μου; Τι έχω καταφέρει να αποθησαυρίσω; Μόλις ένα τρέξιμο προς τα εμπρός, μόλις μία προσπάθεια να κουνήσουμε τα κάγκελα του χρόνου, και, όμως, η ανικανότητα, η αδυναμία να αντιληφθούμε κάτι που να πάει πιο πέρα από την ύλη, μας υποχρεώνει να είμαστε εγκλωβισμένοι μέσα σε ένα μικροσκοπικό ρολόι. 

Γιατί ο άνθρωπος φυλακίζεται μέσα στον χρόνο; Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που μας παρασύρουν σ' αυτό. Για παράδειγμα, η ανικανότητα να αντιληφθούμε οτιδήποτε άλλο. Ποιος μπορεί να σκεφτεί ότι ο νοητικός χρόνος μπορεί να είναι διαφορετικός; Επιπλέον, υπάρχει μία δύναμη δυσκολονίκητη στο ανθρώπινο κοπάδι. 

Όταν όλοι κάνουν κάτι, φαίνεται ότι πρέπει να το κάνουμε. Και αν όλοι αφήνονται να πιαστούν από τον χρόνο, απ' ό,τι φαίνεται πρέπει όλοι να αφεθούμε να πιαστούμε από αυτόν επίσης και να είμαστε οι φυλακισμένοι του. Υπάρχει άλλος παράγοντας. Είναι ο παράγοντας άνεση. 

Ο χρόνος, η μέτρηση, η ακαμψία, η ώρα των 60 λεπτών, η ημέρα 24 ωρών μας δίνουν μία κάποια ασφάλεια, μία κάπως κυριαρχία, σαν να μπορούσαμε να τα βγάλουμε πέρα με αριθμούς, με περιορισμούς ή με διαστάσεις που μας καθησυχάζουν. 

Επειδή αν μεταπηδήσουμε σε άλλη διάσταση, στερούμαστε μέτρα, αισθανόμαστε ανασφαλείς και αμέσως επιστρέφουμε στη φυλακή μας σαν ευτυχείς φυλακισμένοι. Χρειάζεται, λοιπόν, για να μην είμαστε φυλακισμένοι του χρόνου, να αρχίσουμε από το να θέλουμε να βγούμε από αυτή τη φυλακή. 

Δεν υπάρχει χειρότερος εχθρός από εκείνον που αισθάνεται ευχάριστα, άνετα, μέσα στη φυλακή του. Αυτό δεν είναι τίποτα το καινούργιο. Σε παλιά βιβλία πολύ αρχαίας παράδοσης, στο μαθητή υπενθυμίζεται: "Προσοχή, μαθητή, αν η ψυχή σου χαμογελάει καθώς λούζεται μέσα στον ήλιο της ζωής, αν η ψυχή σου τραγουδάει μέσα στη χρυσαλλίδα της από σάρκα και ύλη, αν η ψυχή σου κλαίει μες στο φανταστικό παλάτι της, ξέρε το, ω μαθητή, πως η ψυχή σου δεν είναι παρά γήινη". 

Και έτσι λέμε εμείς ακολουθώντας αυτήν τη διδασκαλία: αν αισθανόμαστε ευχάριστα μέσα στα κάγκελα του χρόνου, αν είμαστε ευτυχισμένοι μετρούμενοι με βάση λεπτά και ώρες, είμαστε φυλακισμένοι μονάχα επειδή θέλουμε. Επειδή θέλουμε, έχουμε διαλέξει ένα ρυθμό ζωής, έναν κύκλο που μας υποχρεώνει να κάνουμε συγκεκριμένα πράγματα στο χρόνο.

Γεννιέται ένα παιδί και υπάρχει ο χρόνος στον οποίο του επιτρέπεται να παίζει, επειδή είναι παιδί. Μετά έρχεται ο χρόνος στον οποίο το παιδί πρέπει να μάθει να διαβάζει και να γράφει, επειδή ο τάδε "χρόνος" το υποδεικνύει. Όταν κάποιο παιδί εκδηλώνει εκτός χρόνου τη δυνατότητα να διαβάζει ή να γράφει, όλοι τρομαγμένοι δημοσιεύουμε και διαβάζουμε: "τέρας μιλάει οκτώ μηνών, τέρας γράφει στα δύο του χρόνια". Δεν βρίσκεται στο χρόνο. 

Ο χρόνος υποδεικνύει ότι πρέπει να είναι κάποιας ηλικίας για να διαβάζει ή να γράφει. Και ο χρόνος συνεχίζει να μας υποδεικνύει προς τα πού φτάνει το επόμενο κάγκελο. Πώς θα συνεχίσουμε να ζούμε; Ποια είναι τα παιχνίδια με τα οποία δεν μπορεί κανείς να παίζει πλέον; Ποιες είναι οι ελπίδες που δεν μπορεί πια να έχει κανείς; Πoια τα όνειρα που δεν μπορούν να διατηρηθούν, επειδή δεν είναι πλέον παιδικά; 

Όταν περνάει ο χρόνος και είναι κανείς 14, 15, 16 χρόνων, δεν μπορεί πλέον να είναι κανείς αθώος, επειδή, βέβαια, έχει ήδη "μπει στη ζωή". Δεν μπορεί πλέον να ονειρεύεται, πρέπει να αλλάξει η ποίηση, δεν κοιτάει άλλο τα πουλιά, και ο ήλιος και το φεγγάρι καταντούν στολίδια στον ουρανό. Ύστερα ξέρουμε ότι πρέπει να ετοιμάσουμε μία σταδιοδρομία, αυτό είναι απαραίτητο. Για να αξίζει κανείς πρέπει να έχει μία καριέρα.

Αν δεν αρέσει σε κάποιον, κρίμα. Αποτέλεσμα: τρεις μέρες αφού έχει τελειώσει την τελική εξέταση και με ένα ολοκαίνουργιο πτυχίο κρεμασμένο στον τοίχο μας, μας κάνουν μία ερώτηση και χρειαζόμαστε να συμβουλευτούμε τα βιβλία μας.

Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχει μάθει πραγματικά. Ήταν μία από τις τόσες επιβολές του χρόνου. Όπως εκείνες οι άλλες επιβολές που λένε ότι πρέπει κανείς να παντρευτεί, πράγμα που είναι πολύ καλό, υπό τον όρο να μην το επιβάλλει ο χρόνος και να είναι μία φυσική απόφαση δύο ανθρώπων που θέλουν να παντρευτούν αλλά όχι επειδή έκλεισε κανείς τα «κατάλληλα» χρόνια για αυτό. 

Το πιο συνηθισμένο σλόγκαν είναι να λένε σε μία καημένη κοπέλα, πικραίνοντάς την για πάντα: "Παιδί μου, ήδη είσαι 25 χρονών, πότε θα παντρευτείς; Ήδη είναι καιρός, έτσι δεν είναι;" Και βέβαια, η καημένη νιώθει ότι τα 25 χρόνια είναι ένας τόνος που κουβαλάει στις πλάτες της, και επειδή δεν έχει παντρευτεί ακόμα, θα είναι στιγματισμένη για πάντα, επειδή δεν μπήκε στον τροχό του χρόνου, στο σημαδεμένο πράγμα. Όταν πλέον παντρεύονται και το παιδί δεν γεννιέται κάπως σύντομα, έρχεται η άλλη ερώτηση: "Παιδιά μου, ήδη είσαστε παντρεμένοι εδώ και τρία χρόνια, και τα μωρά;" Αυτό το καημένο ζευγάρι αισθάνεται βυθισμένο κάτω από ένα τεράστιο βάρος, επειδή μερικές φορές δεν μπορεί να απαντάει γιατί δεν έφτασαν, ή δεν τολμάει να πει ότι επειδή δεν μπορούν ή δε θέλουν. 

Ο "χρόνος" υποδεικνύει ότι υπάρχει ένας κύκλος και είναι αναγκαίο, αναπόφευκτα αναγκαίο, να τηρήσει κανείς τον κύκλο και να φιλάει τα κάγκελα ένα- ένα, έτσι όπως είναι καταμερισμένα. Για να μη συνεχίσουμε με τα πιο θλιβερά κάγκελα, εκείνα που έρχονται αργότερα, όταν είναι κανείς γέρος και αυτή η λέξη σημαίνει ότι δεν μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα. 

Γέρος σημαίνει πικραμένος, θλιμμένος, μόνος, απομακρυσμένος, και πρέπει να τηρήσει κανείς το τυπικό του χρόνου. Δεν μπορεί να γελάει, δεν μπορεί να παίζει, δεν μπορεί να ονειρεύεται, δεν μπορεί να φοράει χρωματιστά, δεν μπορεί να αναζητάει τίποτα καινούργιο. Γιατί; Επειδή ο χρόνος υποδεικνύει ότι είναι γέρος. Και αυτός είναι ένας κύκλος που μας τρώει τη ζωή. Αυτός είναι ο μεγάλος κύκλος που εντάσσεται στο μικρό κύκλο της κάθε μέρας, που μας τρώει όλες τις ώρες, εφ' όσον είναι ήδη προκαθορισμένες. 

Ώρες προκαθορισμένες για να σηκωθεί κανείς, για να ντυθεί, για να πλυθεί, για να διαβάσει, για να δουλέψει, για να φάει, για να συνεχίσει να δουλεύει, για να ξαναπλυθεί, για να ξανακοιμηθεί. Μερικές φορές είναι στη μέση η ώρα της Τ.V., ή η ώρα των ειδήσεων που διαβάζει κανείς ή του περιοδικού που ξεφυλλίζει βιαστικά. Και μένει κανείς περιμένοντας τον κύκλο, το μικρό κύκλο της ημέρας που εντάσσεται στο Μεγάλο Κύκλο, στον τεράστιο κύκλο της κάθε μέρας.

Δε θέλουμε να πούμε με αυτό ότι μπορούμε να ξεφύγουμε από κάποιους ρυθμούς. Κάποιοι ρυθμοί της ζωής είναι απολύτως αναγκαίοι. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από αυτούς. Δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από το να παίζουμε όταν είμαστε παιδιά, από το να μεγαλώνουμε, από το να πρέπει να διαβάσουμε, από το να πρέπει να δουλεύουμε κάπου... Αυτό είναι απολύτως φυσικό. Αυτό που επιβάλλεται για να μην είμαστε φυλακισμένοι του χρόνου είναι να μην αφήσουμε τον ρυθμό να μας αιχμαλωτίσει, αλλά να τον νιώθουμε και να τον ζούμε σαν κάτι φυσικό. 

Για να μπορούμε να ζούμε το χρόνο με τις φυσικές διαδικασίες του, θα έπρεπε να ξεχωρίζουμε ανάμεσα σε αυτά που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε δραστήριο χρόνο και παθητικό χρόνο. Θα ονομάσουμε "δραστήριο χρόνο" εκείνο που σημαίνει εξέλιξη και ανάπτυξη. Και "παθητικό χρόνο" εκείνο που σημαίνει αδράνεια όσον αφορά τέτοιες αξίες. Ο δραστήριος χρόνος δεν είναι αυτός που κινείται πολύ, είναι αυτός που μπορεί να περπατάει πολύ. Αλλά μερικές φορές περπατάει κανείς πολύ -πολύ αργά. 

Ας θυμηθούμε σχετικά τις διάσημες ιστορίες των παραμυθιών με κούρσες ανάμεσα σε λαγούς και χελώνες, και πώς γενικώς κερδίζουν εκείνες, που είναι αργές, επειδή έχουν την πολύτιμη ικανότητα της συνέχειας, της εμμονής, της επιμονής. Έτσι λοιπόν, για να βγει κανείς από αυτή τη φυλακή πρέπει να έχει πραγματική επιθυμία να το κάνει κα να κατορθώσει την δυνατότητα να ζει ένα χρόνο πραγματικά δραστήριο. 

Ας θεωρήσουμε ένα άλλο σημείο: αυτό του χρόνου ως μία μεγάλη ενέργεια. Εμείς, ως άνθρωποι, διαθέτουμε ενέργεια και έχουμε την ικανότητα να διαλέγουμε πού θα τη διοχετεύσουμε. Αναφερόμενοι στο χρόνο, το έξυπνο είναι να επενδύουμε την ενέργειά μας, όχι σ'αυτό που έχει την εξωτερική εμφάνιση πολλών ωρών, αλλά σ'αυτό που είναι όντως διαρκές, ή, για να χρησιμοποιήσουμε ένα φιλοσοφικό όρο, σε εκείνο που έχει μία εμφάνιση αιωνιότητας. Αν βάζουμε την ενέργειά μας στο αιώνιο και όχι στο περαστικό, ο χρόνος μας πραγματικά θα έχει εκμεταλλευτεί. Έτσι, αν ο χρόνος είναι ενέργεια, πρέπει να την καταμερίσουμε έξυπνα. 

Η ενέργεια φτασμένη στο χρόνο μάς πλησιάζει στην αιωνιότητα, σε εκείνα τα βαθιά μυστήρια όπου τα πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ. Έχουμε ακόμα κι άλλους παράγοντες να θεωρήσουμε εκτός από τον δραστήριο χρόνο που είναι εξέλιξη και τον χρόνο-ενέργεια που είναι αιωνιότητα. Ένας πολύ σημαντικός παράγοντας είναι Νιότη. Τι είναι νιότη; Νιότη είναι ακριβώς να βγει κανείς από τη φυλακή του χρόνου. 

Νιότη είναι να τοποθετήσουμε τη συνείδησή μας όχι σε ένα σώμα που προορίζεται να φθαρεί και να γεράσει, αλλά στο αιώνιο, σ' εκείνο που είναι πάντα και που μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας και να λέμε: "Εγώ είμαι". Επειδή υπάρχει μία συνέχεια από τότε που υπήρξαμε παιδιά, νέοι, ώριμοι, γέροι. Τι είναι αυτό που μας επιτρέπει να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας; Ποιο είναι αυτό το νήμα που ενώνει όλες τις χάνδρες του κολιέ και που έρχεται από το βάθος του χρόνου για να σταθεί στο παρόν μας; Εκεί είναι που γεννιέται η νιότη χωρίς χρόνο, εκεί είναι που ανοίγονται τα κάγκελα της φυλακής... Με αυτούς τους τρεις παράγοντες μπορούμε να ριχτούμε πραγματικά στο να σπάσουμε εκείνο που μας έχει σταματημένους.

Αυτό, που μπορεί να φανεί για μας σχεδόν αδύνατο, ήταν όμως μία μελέτη στην οποία αφιέρωναν πολύ χρόνο -ας χρησιμεύσει ο πλεονασμός- οι αρχαίοι στις Σχολές Μυστηρίων, δεδομένου ότι, κατά κάποιον τρόπο, είχαν καταφέρει να χειρίζονται τον χρόνο. Πώς; Μέσω μίας συνείδησης και μιας προσοχής συνεχόμενων, και όχι με σκαμπανεβάσματα. 

Γιατί εμείς έχουμε τόσο συχνά την αίσθηση ενός χρόνου που μας ταρακουνάει και μας διαπερνάει; Επειδή ζούμε με άλματα, επειδή η συνείδησή μας τοποθετείται σε κάθε σημείο μονάχα κάποιες στιγμές, αφού υπάρχουν πράγματα που της αποσπούν την προσοχή. Και η προσοχή μας απελπίζεται επειδή ο χρόνος της είναι βαρύς όσο δεν καταφέρνει συνέχεια. Ίσως ένα από τα πιο δυσκολοκατανόητα μυστικά αυτών των μεγάλων Σοφών να ήταν αυτό το αίσθημα συνέχειας και μιας συνείδησης τόσο σταθερής που ο χρόνος ησύχαζε και σταθεροποιούνταν και γινόταν δραστήριος, όσο η προσοχή μπορούσε να συμπεριλάβει όλα όσα χρειαζόταν. 

Αυτοί επιτάχυναν τον χρόνο. Μετάλλαξαν το μέλλον σε παρόν. Επιτάχυναν την εξέλιξή τους, τη γνωσιολογική τους ικανότητα, κατανόησης, και με αυτή την επιτάχυνση χρόνου ανέλαβαν μία διάσταση μεγαλιότητας που μας προκαλεί θαυμασμό και μας κάνει να μιλάμε για μεγάλα Όντα, μεγάλους Δασκάλους, Μύστες. Ανάμεσα στις παλιές παραδόσεις που ακόμα διατηρούνται -αν και πετσοκομμένες και μερικές φορές ακατανόητες- μπορούμε να βρούμε αναφορά στις τελετές που γιορτάζονταν στην Αρχαία Αίγυπτο, στο Σαλιγκάρι της Αβύδου. Ηταν όλες οι τελετές σχετικές με το χρόνο.

Ο Κοχλίας ήταν το σύμβολο του Χρόνου, και ο άνθρωπος που διείσδυε σε μυστηριώδεις περιστροφές έπρεπε να περάσει μία σειρά δοκιμασιών συσχετισμένες με το Χρόνο. Βγαίνοντας, κάπως έπρεπε να είχε υπερβεί την αίσθηση του Χρόνου. Αυτό ήταν το σύμβολο που αποδίδονταν στο σαλιγκάρι, με το σπίτι στις πλάτες του, με το χρόνο του μικρών εμπειριών πάνω στην πλάτη του, αλλά με τη δυνατότητα να σηκώσει τα μάτια και τις κεραίες πάνω από το κεφάλι του, πάνω από το σώμα του, από τη νεκρή και βαριά ύλη. 

Ήδη στην Αρχαία Αίγυπτο, νεαροί μαθητές -νεαροί με αυτή τη νιότη χωρίς φυλακή και χωρίς όριο- συγκεντρώνονταν στο εσωτερικό των ναών για να εορτάσουν τελετές στο Θεό του Χρόνου, στην ικανότητά τους να περάσουν πιο πέρα από εκείνο που τους παρακρατούσε. Σήμερα είμαστε φυλακισμένοι. Σχολές Μυστηρίων και Μυητικές; Δεν γνωρίζονται. Δυνατότητες να πραγματοποιούνται μαγικές τελετές; Λίγες ή καμία, εφ' όσον αυτά τα πράγματα θεωρούνται "αιρετικά". Ζούμε μία ιστορική στιγμή επιτάχυνσης των καιρών. ΄Ολα γύρω μας επιταχύνονται.




Όπως δέχονταν πολλοί σκεπτόμενοι και ιστοριογράφοι, η πάροδος της ζωής δεν είναι μία απλή ευθεία γραμμή συνεχόμενης κι ανοδικής εξέλιξης όπου η σημερινή ημέρα είναι πάντα καλύτερη από τη χθεσινή και η αυριανή θα είναι καλύτερη από τη σημερινή. Η ανοδική ιστορική διαδικασία δεν είναι μία γραμμή, αλλά μία σπείρα -όπως το Σαλιγκάρι των αιγυπτίων- που ανεβαίνει, αλλά το κάνει αργά, γύρο με γύρο, βήμα με βήμα. Σε οποιαδήποτε σπείρα, αν κάναμε τη φυσική δοκιμή, θα βλέπαμε στιγμές "στροφής" -κυρίως όταν είμαστε στο τσακ να αλλάξουμε κατεύθυνση- όπου γίνεται μία μικρή επιτάχυνση. 

Είναι η επιτάχυνση της ώθησης που χρειαζόμαστε για να ανεβούμε ένα βήμα περισσότερο στην ιστορική στροφή που κάνουμε. Η ανάλυση των όσων συμβαίνουν σε όλα τα επίπεδα, κατά μήκος όλης της Γης, μας επιτρέπει να καθορίσουμε ότι είμαστε σε μία από αυτές τις στιγμές όπου, φαινομενικά και κάτω από όψη κρύα και λίγο μοιρολατρική, προκύπτει φοβερή. Σ' αυτή τη στιγμή επιτάχυνσης δε μπορούμε να παίζουμε με τον παθητικό χρόνο, να μένουμε μέσα στα κάγκελα, επειδή αλλιώς η Ιστορία θα μας σκουπίσει. Πρέπει να παίξουμε με το να είμαστε συντονισμένοι με την Ιστορία. Πώς να το κάνουμε; Ο καθένας έχει στο χρόνο του, σε όλα τα επίπεδα, μία δυνατότητα να το κάνει. 

Ο καθένας έχει στο φυσικό του χρόνο μία δυνατότητα να λογαριάσει καλύτερα τα λεπτά του. Ο καθένας έχει στο ψυχολογικό του χρόνο μία δυνατότητα να βρει καλύτερες και πιο καθαρές στιγμές. Ο καθένας έχει στο νοητικό του χρόνο τη δυνατότητα να διαλέξει τις γνώσεις ή να ερευνήσει τους νόμους ή έννοιες που να του επιτρέπουν να διευρύνει το χώρο της στενής φυλακής όπου κινούμαστε. 

Ο καθένας έχει πνευματικά τη δυνατότητα να ψάξει τον εαυτό του και να τον βρει, και να εκπληρώσει εκείνη την απαίτηση που απαιτούνταν εδώ και πολύ καιρό στους αρχαίους Ναούς: "Γνώθι σ' αυτόν". Όλοι έχουμε τη δυνατότητα να επιμηκύνουμε το χρόνο, τη ζωή, και να επιταχύνουμε τη διαδικασία εξέλιξης. 

Όλοι έχουμε τη δυνατότητα να είμαστε νέοι. Εκ των πραγμάτων, είμαστε. Θα αρκούσε μονάχα να αλλάξουμε το σημείο συνείδησης. 

Εμείς διευθύνουμε το χρόνο, δεν είναι ο χρόνος που μας καταπίνει εμάς. Τότε θα κυήσουμε το θαύμα τού να βγούμε από τον υλικό χρόνο, από τις ώρες που μας δείχνουν πώς "πρέπει" να είμαστε, το θαύμα τού να ανοίξουμε τα κάγκελα και να εκτοξεύσουμε προς τα εμπρός την ψυχή, που πάντα είναι νέα. 

Να ανοίξουμε τα κάγκελα δε σημαίνει να εξαλείψουμε ρολόγια, την καθημερινή ζωή και την περίπλοκη ζωτική διαδικασία. Σημαίνει να ζούμε, εκτός από το χρόνο των ρολογιών, την άλλη ζωή στις άλλες Διαστάσεις, στους άλλους Χρόνους. Και κάθε μέρα να μη μας προκύψει 24ων ωρών, αλλά άπειρων ωρών. 

... Τι πειράζει ότι μετρούν οι ώρες αν εγώ είμαι πέρα από αυτές τις ώρες, και έρχομαι από πριν από αυτές!


Ας είμαστε όλοι εμείς χωρίς φυλακή, άπειρα ελεύθεροι, άπειρα νέοι, άπειρα ανθρώπινοι, άπειρα εμείς.


Διαβάστε περισσότερα... »

Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2014

Ἡ ψυχολογία τοῦ ὄχλου καί τό ἀνεξέλεγκτόν της



Του Κων/νου Ερρίπη, θεολόγου - Καρδιολόγου


- Ὁ ὄχλος εἶναι τό ἀνομοιογενές πλῆθος ἀνθρώπων πού συγκροτήθηκε ἄτυπα καί πού καλεῖται νά λάβει θέση ἄμεσα καί συνήθως μέ ὀξύ τρόπο σέ ἕνα φλέγον γι’ αὐτόν ζήτημα.

- Στήν συμπεριφορά τοῦ ὄχλου ἐπικρατεῖ περισσότερο τό συναίσθημα παρά ἠ λογική, περισσότερο ἡ παραπληροφόρηση παρά ἡ σωστή ἐνημέρωση, περισσότερο τό ὑποσυνείδητο παρά ἡ ὀρθή κρίση. Γι’ αὐτό καί εἶναι ἄκρως ἐπικίνδυνος.

- Λόγω τῶν ἰδιοτήτων του αὐτῶν ὁ ὄχλος καθίσταται εὔκολα ὑποχείριο τῶν δημαγωγῶν, οἱ ὁποῖοι τόν ἄγουν καί τόν φέρουν κατά τό δοκοῦν καί τόν περιτειχίζουν χρονικά, ὥστε νά καλεῖται νά ἀποφασίσει ἄμεσα σέ θέματα ζωῆς ἤ θανάτου, πολέμου ἤ εἰρήνης, καταδίκης ἤ ἀθώωσης, καταστροφῆς ἤ ἀνοικοδόμησης.

- Ἡ συμπεριφορά τοῦ ὄχλου εἶναι πάντοτε ἀκραία, ὄχι τόσο στίς ἀρχικές της θέσεις ὅσο στήν τελική της ἔκβαση.

- Ἡ ψυχολογία τοῦ ὄχλου ἐκφράζει τήν ἀπόγνωση τῶν χρονίως καταπιεζομένων, τήν ἄφατη πικρία των ἔναντι τῶν θεσμῶν πού τούς ἀπογοήτευσαν καί τήν ἐκδίκηση πού ζητεῖ τό ὑποσυνείδητο γιά τήν ἱκανοποίηση τοῦ περί δικαίου αἰτήματός του.

- Ὁ ὄχλος δέν εἶναι καλός ἤ κακός, ὅπως δέν εἶναι καλό ἤ κακό ἕνα ἐργαλεῖο. Ὁ ὄχλος εἶναι προϊόν καταπίεσης τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν συνάνθρωπό του, εἶναι προϊόν ἀδικίας, περιφρόνησης, ἔλλειψης ἀγάπης πρός τόν πλησίον.

_ Ἡ ὕπαρξη ἀνεξέλεγκτου ὄχλου εἶναι ὁ μέγιστος ἔλεγχος τοῦ Θεοῦ πρός τά πλάσματά του, εἶναι ὁ ἀδέκαστος κριτής τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἀναξίων τέκνων του καί ὁ συνεχής συνειδησιακός ἔλεγχος ὅσων ἀκόμη διαθέττουν πέραν τῶν ζωωδῶν ἐνστίκτων καί εὐγενῆ αἰσθήματα.

Διαβάστε περισσότερα... »

Τα Εισόδια της Θεοτόκου



Επιμέλεια-έρευνα: Δρ Δημήτρης Περδετζόγλου




Ο Ιωακείμ και η Άννα είναι οι γονείς της Παρθένου Μαρίας, που τη Γέννησή της γιορτάζει η Εκκλησία μας, στις 8 Σεπτεμβρίου. Ο πατέρας της ήταν ένας πλούσιος κτηνοτρόφος, αλλά και ευσεβής, όπως και η σύζυγος του Άννα. Κατάγονταν, από το βασιλικό γένος του Δαβίδ και είχαν μεγάλη θλίψη, γιατί δεν είχαν αποκτήσει παιδί. 

 Όταν, σε κάποια μεγάλη γιορτή, ο Ιωακείμ, επρόκειτο να προσφέρει τα δώρα του στο Θεό πρώτος, του το απαγόρευσαν οι άρχοντες του Ναού και αποχώρησε θλιμμένος, από την τέλεση της γιορτής. Πρέπει δε να επισημάνουμε, ότι η ατεκνία την εποχή εκείνη, ήταν ντροπή-κατάρα, για ένα ανδρόγυνο και όλοι τους περιφρονούσαν, μέσα στην κοινωνία. 

Γι’ αυτό, το ζευγάρι που δεν είχε παιδιά την εποχή εκείνη, ήταν μεγάλη ντροπή. Έτσι, αναγκάστηκε να καταφύγει στην έρημο, όπου έμεινε περίπου σαράντα μέρες και με νηστεία και προσευχή, παρακαλούσε το Θεό να τους χαρίσει ένα παιδί. 

Η συνέχεια, εδώ
Διαβάστε περισσότερα... »

Πως χάνεται το... "σωσίβιο" στη κοιλιά μας;



Δρ Δημήτρης Ψυρρόπουλος


Ποιος τύπος άσκησης μειώνει περισσότερο το ... "σωσίβιο" στη κοιλιά;

Όταν κάποιος βλέπει ότι πήρε κιλά, το πρώτο σημείο του σώματος που παρατηρεί είναι η κοιλιά του. Βλέπει, λοιπόν, την κοιλιά του να ‘πετάει’ περισσότερο από πριν, δυσκολεύεται να κουμπώσει τα παντελόνια του ενώ ‘ξεχνάει’, σε αυτή τη φάση, τις πιο εφαρμοστές μπλούζες…

Είναι η ώρα να προσέξει την διατροφή του και να αρχίσει γυμναστήριο. Όμως τελικά ποιος τύπος άσκησης βοηθάει περισσότερο; Τα ατέλειωτα σετ κοιλιακών θα βοηθήσουν την κατάσταση ή μήπως ο διάδρομος θα αποδειχτεί καλύτερος σύμμαχος;

Σε αυτό το ερώτημα φαίνεται ότι απαντάει μια έρευνα των Slentz και συνεργατών, που δημοσιεύτηκε στο ‘American Journal of Physiology Endocrinology and Metabolism’. Οι ερευνητές μελέτησαν την επίδραση 3 διαφορετικών τύπων άσκησης στο κοιλιακό λίπος (υποδόριο και σπλαχνικό). 

Το υποδόριο λίπος είναι αυτό που βρίσκεται κάτω από το δέρμα, ενώ το σπλαχνικό εντοπίζεται στο εσωτερικό της κοιλιακής κοιλότητας και περιβάλλει τα όργανα (π.χ. ήπαρ). Το σπλαχνικό λίπος είναι αυτό που ενοχοποιείται για την αύξηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης, υπερλιπιδαιμιών, δηλαδή των εκδηλώσεων του μεταβολικού συνδρόμου.

Το δείγμα αποτελούνταν από 144 άτομα (άνδρες και γυναίκες), ηλικίας 18-70 ετών που ήταν υπέρβαρα. Αυτά χωρίστηκαν σε 3 ομάδες που περιλάμβαναν περίπου τον ίδιο αριθμό ατόμων.

Η πρώτη ομάδα έκανε αερόβια άσκηση υψηλής έντασης. Τα άτομα της ομάδας αυτής έτρεχαν σε διάδρομο για περίπου 120 λεπτά την βδομάδα, στο 75-80% της μέγιστης έντασης.

Η δεύτερη ομάδα έκανε άσκηση αντίστασης. Αυτή περιλάμβανε 3 εβδομαδιαίες προπονήσεις. Η προπόνηση περιλάμβανε 8 ασκήσεις που γύμναζαν όλες τις κύριες μυϊκές ομάδες του σώματος. Για την κάθε άσκηση πραγματοποιούνταν 3 σετ 8-12 επαναλήψεων.

Η τρίτη ομάδα, ήταν η ομάδα της μικτής άσκησης και η προπόνησή της ήταν ο συνδυασμός της προπόνησης που έκανε η ομάδα της αερόβιας άσκησης και της ομάδας της άσκησης αντίστασης.

Το πρόγραμμα διήρκησε για 8 μήνες.

Τελικά, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ομάδα της αερόβιας άσκησης παρουσίασε τη μεγαλύτερη μείωση σπλαχνικού λίπους, καθώς και σημαντική μείωση συνολικού κοιλιακού λίπους (υποδόριου και σπλαχνικού).

Η ομάδα της μικτής άσκησης παρουσίασε τη μεγαλύτερη μείωση συνολικού κοιλιακού λίπους, αλλά μικρότερη μείωση σπλαχνικού λίπους σε σύγκριση με την ομάδα της αερόβιας άσκησης.

Τέλος, η ομάδα της άσκησης αντίστασης παρουσίασε μια μικρή μείωση του συνολικού κοιλιακού λίπους (μικρότερη και από τις 2 άλλες ομάδες).

Παράλληλα, οι ομάδες της αερόβιας άσκησης και της μικτής άσκησης φάνηκε να βελτιώνουν τόσο την ινσουλινοαντίσταση όσο και το συνολικό σκορ του μεταβολικού συνδρόμου. Στην ομάδα της άσκησης αντίστασης δεν παρατηρήθηκαν τέτοιες επιδράσεις.

Ο μηχανισμός στον οποίο οφείλονται αυτές οι διαφορές, δεν αποσαφηνίστηκε από τους ερευνητές. Εκτιμούν ότι αυτό που κάνει τη διαφορά μεταξύ της αερόβιας άσκησης και της άσκησης αντίστασης είναι η ενεργειακή δαπάνη. 

Υποστηρίζουν ότι ακόμα και ένας πολύ έντονος και απαιτητικός κύκλος με ασκήσεις αντίστασης διάρκειας περίπου 1 ώρας, οδηγεί σε κατανάλωση περίπου 250 - 300 θερμίδων, ενώ τρέξιμο διάρκειας 1 ώρας οδηγεί σε διπλάσια δαπάνη ενέργειας. Σίγουρα πάντως χρήζει διερεύνησης ο μηχανισμός της διαφορετικής επίδρασης που έχουν οι 2 τύποι άσκησης στη μείωση του κοιλιακού λίπους, και γενικότερα στον ανθρώπινο μεταβολισμό.

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η άσκηση αντίστασης δεν είναι χρήσιμη. Κάθε άλλο. Μπορεί να αυξήσει τη μυϊκή δύναμη (μέσω της ενδυνάμωσης του μυϊκού ιστού), πράγμα που είναι ιδιαιτέρως σημαντικό αν θέλουμε να είμαστε ανεξάρτητοι στις δραστηριότητές μας ακόμα και στα γεράματα. Όσο περνούν τα χρόνια (και όσο δεν γυμναζόμαστε) τόσο αυξάνεται και η απώλεια μυϊκού ιστού.

Συμπερασματικά, όσοι θέλουν να ξεφορτωθούν το ‘σωσιβιάκι’ που έχουν γύρω από την κοιλιά τους ας αρχίσουν να επισκέπτονται τα κοντινά τους γήπεδα για τρέξιμο ή έστω ας κάνουν ένα μεγάλο καθημερινό περίπατο. 

Παράλληλα με αυτό να μην παραμελούν την άσκηση αντίστασης, γιατί αυτή θα τους δώσει ανεξαρτησία κίνησης για όλη τους τη ζωή, ενώ θα βοηθήσει σίγουρα για τη δημιουργία ενός πιο σφριγηλού και καλλίγραμμου σώματος.


Πηγές: 1) Slentz CA et al. Effects of aerobic vs. resistance training on visceral fat stores, liver enzymes and insulin resistance by HOMA in overweight adults from STRRIDE AT/RT. American Journal of Physiology, Endocrinology and Metabolism. 2011 Nov; 301(5): 1033-1039. 2) Bateman LA et al. Comparison of aerobic vs. resistance exercise training on metabolic syndrome (from the studies of a Targeted Risk Reduction Intervention through Defined Exercise – STRRIDE – AT/RT). American Journal of Cardiology. 2011 Sep; 108(6): 838-844, 3) iatronet.gr (Β. Μπελέκης)


Διαβάστε περισσότερα... »

Κενές θερμίδες: τι είναι και τι ζημιά κάνουν






Μια θερμίδα είναι μία μονάδα ενέργειας 
Στην καθημερινότητα, οι θερμίδες αφορούν αφενός την πρόσληψη ενέργειας μέσω της διατροφής και αφετέρου την κατανάλωση της ενέργειας μέσω της σωματικής δραστηριότητας. Για παράδειγμα, ένα μήλο προσφέρει στον οργανισμό 80 θερμίδες, ενώ για το χαλαρό περπάτημα ενός χιλιομέτρου ο μέσος οργανισμός ξοδεύει περίπου 80 θερμίδες. 

Υπάρχουν δύο τύποι των θερμίδων
Η μικρή θερμίδα (σύμβολο: cal) - 1cal είναι το ποσό της ενέργειας που απαιτείται για να αυξηθεί η θερμοκρασία ενός γραμμαρίου νερού κατά ένα βαθμό Κελσίου, δηλαδή από τους 14,5 °C να αυξηθεί στους 15,5 °C. 

Η μεγάλη θερμίδα (σύμβολο: Cal, kcal) - 1Cal είναι το ποσό της ενέργειας που απαιτείται για να για να αυξηθεί η θερμοκρασία ενός κιλού νερού κατά ένα βαθμό Κελσίου. Συνεπώς μία μεγάλη θερμίδα (1 kcal) ισούται με 1.000 μικρές θερμίδες (cal). 

Οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν τις θερμίδες μόνο με φαγητό και ποτό, αλλά οτιδήποτε άλλο που περιέχει ενέργεια έχει θερμίδες. Για παράδειγμα ένας τόνος κάρβουνο περιέχει το ισοδύναμο σε ενέργεια 7.004.684.512 μικρές θερμίδες (cal) που τις αποδίδει όπου και αν χρησιμοποιηθεί, π.χ. στην παραγωγή θερμότητας. 

Οι όροι μεγάλη θερμίδα και μικρή θερμίδα συνήθως προκαλούν σύγχυση και συχνά λανθασμένα χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. 

Ο στόχος του άρθρου μας είναι να εστιάσει στις θερμίδες που σχετίζονται με τα τρόφιμα, τα ποτά και την ενεργειακή δαπάνη του ανθρώπινου οργανισμού. 

Οι θερμίδες που περιλαμβάνονται στις ετικέτες των τροφίμων είναι, στην πραγματικότητα, χιλιοθερμίδες (Kcal), δηλαδή 1.000 μικρές θερμίδες (cal). Ως εκ τούτου, π.χ. οι 250 θερμίδες που αναφέρονται στη σοκολάτα είναι στην πραγματικότητα 250.000 μικρές θερμίδες. 

Γιατί οι θερμίδες είναι τόσο σημαντικές για την ανθρώπινη υγεία; 

Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται θερμίδες (ενέργεια) για να επιβιώσει επειδή χωρίς ενέργεια τα κύτταρά μας θα πέθαιναν. Την ενέργεια αυτή μας την παρέχει η διατροφή, σε υγρή και στερεή μορφή. 

Αν καταναλώνουμε μόνο τον αριθμό των θερμίδων που χρειάζεται το σώμα μας κάθε μέρα, τότε πιθανώς θα είχαμε όλοι μια υγιή ζωή. Αν όμως η πρόσληψη θερμίδων είναι πάρα πολύ υψηλή ή πολύ χαμηλή τότε βιώνουμε τις αντίστοιχες επιπτώσεις στην υγεία μας. 

Η θερμογόνος δύναμη - ενέργεια που περιέχεται σε καθένα από τα τρία κύρια συστατικά όλων των τροφίμων είναι: 

1 γραμμάριο υδατανθράκων περιέχει 4 θερμίδες 
1 γραμμάριο πρωτεΐνης περιέχει 4 θερμίδες 
1 γραμμάριο λίπους περιέχει 9 θερμίδες 

Για παράδειγμα, οι θερμίδες που περιέχονται σε μία κούπα με περίπου 240 γραμμάρια ωμών αυγών προέρχονται από: 

Λίπος 24 γραμμάρια, 24 x 9 = 216 θερμίδες - Kcal 

Πρωτεΐνη 31 γραμμάρια, 31 x 4 = 124 θερμίδες - Kcal 

Υδατάνθρακες 2 γραμμάρια, 2 x 4 = 8 θερμίδες - Kcal 


Πόσες θερμίδες χρειαζόμαστε κάθε μέρα; 
Το σώμα μας δεν ξοδεύει τον ίδιο αριθμό θερμίδων κάθε μέρα. Η θερμιδική κατανάλωση μας εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης της υγείας μας, της σωματικής δραστηριότητας, το φύλο, το βάρος, το ύψος, και το σχήμα. 

Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας αθλητής 25 ετών με ύψος 180 εκατοστά χρειάζεται ημερησίως πολύ περισσότερες θερμίδες συγκριτικά με μία γυναίκα 75 ετών με ύψος 170 εκατοστά που διάγει καθιστική ζωή.

Θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία ανάμεσα σε έγκυρους υγειονομικούς οργανισμούς αναφορικά με το ποσό των θερμίδων (Kcal) που θα πρέπει να ξοδεύει ο μέσος άνθρωπος. Στις ΗΠΑ αναφέρουν ότι ο μέσος άνδρας χρειάζεται 2.700 θερμίδες (Kcal) την ημέρα και η μέση γυναίκα 2.200 θερμίδες (Kcal) ενώ το NHS (Εθνικό Σύστημα Υγείας) του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζει ότι θα πρέπει να είναι 2.500 και 2.000 αντίστοιχα. Επίσης ο FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας) των Ηνωμένων Εθνών αναφέρει ότι ο μέσος ενήλικας πρέπει να καταναλώνει ημερησίως τουλάχιστον 1.800 θερμίδες (Kcal). 

Η ώρα που τρώμε είναι εξίσου σημαντική με την ποσότητα των θερμίδων που προσλαμβάνουμε

Ένα πλούσιο πρωινό βοηθά στον έλεγχο του σωματικού βάρους. Πιστεύω, όπως και πολλοί άλλοι, ότι ένα πλούσιο πρωινό, π.χ. ένα που περιέχει περίπου 700 θερμίδες, είναι ιδανικό για την απώλεια βάρους και τον έλεγχο των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου, ανάμεσα στους οποίους είναι ο διαβήτης και η υψηλή χοληστερόλη. 


Θερμίδες (cal) ή τζάουλς (joules)


Το θερμιδικό ή αλλιώς ενεργειακό φορτίο των τροφίμων μετριέται και με μία άλλη μονάδα, το joule (τζάουλ). Ένα joule ισούται με 0,239 θερμίδες (cal) ή αλλιώς μία θερμίδα ισούται με 4,18 τζάουλς (joules). 

Σε πολλές χώρες, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, έχει καταστεί συνήθης πρακτική να αναφέρονται τα ενεργειακά δεδομένα στις ετικέτες των τροφίμων και σε τζάουλς (kilojoules) αντί μόνο των θερμίδων (kilocalories).

Σύμφωνα με πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα που προέρχονται από το CDC (Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων), περισσότερο από το 11% των ημερήσιων θερμίδων των Αμερικανών προέρχεται από τα fast foods (πρόχειρο φαγητό) τα οποία περιέχουν πολύ υψηλότερο ποσοστό θερμίδων (Kcal) από ότι το σπιτικό φαγητό. Το ποσοστό αυτό θεωρείται υψηλό. Όσο η ηλικία μεγαλώνει ελαττώνονται τα ποσοστά των ανθρώπων που καταναλώνουν fast food καταλήγοντας στο 6% για τους ηλικιωμένους. 


Τι είναι οι «κενές θερμίδες»; 
Στην ανθρώπινη διατροφή, ο όρος κενές θερμίδες ισχύει για τα τρόφιμα που παρέχουν θερμιδική ενέργεια, αλλά έχουν μικρή ή καμία άλλη διατροφική αξία.

Η φράση προέρχεται από τη θρεπτική πυκνότητα (αναλογία των θρεπτικών ουσιών σε ένα τρόφιμο σε σχέση με τις θερμίδες του) και την πυκνότητα σε θερμίδες (αριθμός των θερμίδων σε σχέση με το βάρος του τροφίμου). Έτσι, οι κενές θερμίδες συνοδεύονται από καθόλου ή από λίγα θρεπτικά συστατικά.

Επίσης, οι κενές θερμίδες ενώ έχουν το ίδιο ή υψηλότερο ενεργειακό περιεχόμενο συγκριτικά με τις άλλες θερμίδες εντούτοις δεν έχουν πολλά θρεπτικά συστατικά όπως βιταμίνες, μέταλλα, αντιοξειδωτικά, αμινοξέα και φυτικές ίνες.

Τα τρόφιμα που έχουν κενές θερμίδες, συνήθως περιέχουν επεξεργασμένους υδατάνθρακες (κυρίως πρόσθετα σάκχαρα), αιθανόλη (οινόπνευμα) και σε λίπη (κυρίως στερεά).

Τα πρόσθετα σάκχαρα και στερεά λίπη κάνουν πιο ευχάριστη τη γεύση στα τρόφιμα και στα ποτά. Προστίθενται από τις εταιρείες τροφίμων και ποτών με στόχο την αύξηση των πωλήσεων. Ωστόσο, μπορούν επίσης να προσθέτουν πολλές θερμίδες και να συμβάλλουν σημαντικά στην επιδημία της παχυσαρκίας.

Τα στερεά λίπη, όπως είναι π.χ. το λίπος βόειου κρέατος και το βούτυρο, είναι στερεά όταν είναι σε θερμοκρασία δωματίου. Μολονότι τα στερεά λίπη υπάρχουν φυσικά σε πολλές τροφές εντούτοις αυτά συνήθως προστίθενται κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επεξεργασίας των τροφίμων όπως επίσης και κατά την προετοιμασία του φαγητού. 

Τα πρόσθετα σάκχαρα είναι γλυκαντικές ουσίες με υψηλό θερμιδικό φορτίο που προστίθενται στα τρόφιμα και τα ποτά κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επεξεργασίας τους. Τα πιο κοινά είδη των προστιθέμενων σακχάρων είναι η σακχαρόζη και το σιρόπι καλαμποκιού με υψηλή περιεκτικότητα φρουκτόζης, τα οποία αποτελούνται κυρίως από περίπου ένα μέρος φρουκτόζη και ένα μέρος γλυκόζη. 

Όλοι μας χρειαζόμαστε τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αλλά η θερμιδική πρόσληψη θα πρέπει να αντισταθμίζεται με δραστηριότητα για να διατηρούμε ένα ιδανικό σωματικό βάρος. Όσοι κάνουν βαριά σωματική δραστηριότητα, χρειάζονται θερμίδες ως καύσιμο, το οποίο μπορεί να προέρχεται από κενές θερμίδες σε συνδυασμό όμως με τρόφιμα με τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά.

Εκείνοι όμως που κάνουν μια καθιστική ζωή και που τρώνε λιγότερο για να χάσουν βάρος, μπορεί να υποφέρουν από υποσιτισμό αν προτιμούν τρόφιμα με κενές θερμίδες, αλλά όχι με αρκετά θρεπτικά συστατικά.

Συνηθισμένα τρόφιμα με κενές θερμίδες

Στερεά λίπη μαζί με πρόσθετα σάκχαρα 
- παγωτά 
- donuts 
- γλυκά 
- μπισκότα 
- κέικ 

Στερεά λίπη 
- παϊδάκια 
- μπέικον 
- hot dogs 
- λουκάνικα 
- τυρί 
- pizza 

Πρόσθετα σάκχαρα 
- ποτά φρούτων 
- αθλητικά ποτά 
- ενεργειακά ποτά 
- αναψυκτικά 

Οι Αμερικανοί καταναλώνουν αναλογικά τις περισσότερες κενές θερμίδες

Αναλυτικότερα, οι Αμερικανοί καταναλώνουν 336 θερμίδες ανά ημέρα από τα ζαχαρούχα ποτά, ενώ το CDC ανέφερε το 2011, ότι η ζάχαρη από τα ποτά δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 450 θερμίδες ανά εβδομάδα (American Heart Association) . 

Περισσότερο από το ήμισυ του συνόλου των Αμερικανών καταναλώνουν τουλάχιστον ένα ζαχαρούχο ποτό κάθε μέρα. Περίπου το 5% των ατόμων ηλικίας δύο ετών και άνω στις ΗΠΑ καταναλώνουν τουλάχιστον 567 θερμίδες την ημέρα από τα ζαχαρούχα ποτά, δηλαδή περισσότερο από τέσσερις συσκευασίες καθημερινά. Μία πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι η κατανάλωση ημερησίως περισσότερων του ενός ροφήματος με πρόσθετα σάκχαρα αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για αρτηριακή υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη.

Συμπερασματικά, θα ήθελα να τονίσω ότι η πρόσληψη κενών θερμίδων είναι εξαιρετικά διαδεδομένη και στην Ελλάδα, αποτέλεσμα της οποίας είναι η πρώτη θέση που κατέχει η χώρα μας στην Ευρώπη στην παιδική παχυσαρκία. 


Πηγές: Mayo Clinic, CDC, AHA, MNT, Ψυρρόπουλος Δημήτρης
Διαβάστε περισσότερα... »

Η ελεύθερη βούληση κρύβεται στον «θόρυβο» των νευρώνων;



Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι την «είδαν» στον θόρυβο βάθους - κοινώς στα «παράσιτα» - του εγκεφάλου



Το ερώτημα του αν ο άνθρωπος έχει ελεύθερη βούληση ή όχι αποτελεί αιώνια αιτία διαμάχης για φιλοσόφους και επιστήμονες. Τώρα ερευνητές υποστηρίζουν ότι «είδαν» την ελεύθερη βούληση στον «θόρυβο» της ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου

Εχουμε ελεύθερη βούληση; Το ερώτημα δεν είναι σε καμία περίπτωση καινούργιο, διχάζει φιλοσόφους και επιστήμονες εδώ και αιώνες, αν όχι χιλιετίες. Και παραμένει αναπάντητο παρά το γεγονός ότι τελευταία, με την πρόοδο των νευροεπιστημών στη διερεύνηση και στην απεικόνιση του εγκεφάλου μας, έχει πάρει μια διαφορετική, περισσότερο «απτή» διάσταση - ειδικοί έχουν προσπαθήσει να συλλάβουν την ελεύθερη βούληση «επ' αυτοφώρω» αλλά ως πρόσφατα χωρίς επιτυχία. Τώρα μια ομάδα αμερικανών επιστημόνων υποστηρίζει ότι την «είδε» μέσα στον θόρυβο βάθους - σε ελεύθερη μετάφραση στα «παράσιτα» - της ηλεκτρικής δραστηριότητας των νευρώνων μας.

Αιώνια διαμάχη
Παραδοσιακά, αλλά και σήμερα, οι αντιμαχόμενες απόψεις σχετικά με την ανθρώπινη ελεύθερη βούληση είναι δύο. Η μια εξ αυτών υποστηρίζει ότι φυσικά και είμαστε κύριοι της συνείδησης και των αποφάσεών μας, κάτι το οποίο άλλωστε ανταποκρίνεται απόλυτα στην εμπειρία που βιώνουμε καθημερινά. Η άλλη, καθαρά ντετερμινιστική, απορρίπτει αυτή την ιδέα: παρά το γεγονός ότι νομίζουμε πως εμείς οι ίδιοι κάνουμε τις επιλογές μας, αντιτείνει, αυτές τελικά είναι προκαθορισμένες - και μάλιστα υπαγορεύονται από παράγοντες της γενετικής κληρονομιάς μας και του περιβάλλοντος στο οποίο έχουμε μεγαλώσει. 

Το πρώτο πείραμα που «άναψε φωτιές» στην αιώνια αυτή φιλοσοφικοεπιστημονική διαμάχη αναδεικνύοντας το ασυνείδητο σε «κυβερνήτη» των αποφάσεών μας και αμφισβητώντας την ύπαρξη της συνειδητής ελεύθερης βούλησης έγινε τη δεκαετία του 1970 από τον Μπέντζαμιν Λίμπετ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. 

Ο καθηγητής Λίμπετ είχε παρακολουθήσει με ηλεκτροεγκεφαλογράφους την εγκεφαλική δραστηριότητα εθελοντών από τους οποίους είχε ζητήσει να παραμείνουν για λίγο αδρανείς και στη συνέχεια να πατήσουν ένα κουμπί σημειώνοντας την ακριβή στιγμή που πήραν αυτή την απόφαση. 

Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα είχαν δείξει ότι η νευρωνική δραστηριότητα στον κινητικό φλοιό των εθελοντών (περιοχή του εγκεφάλου που ελέγχει την κίνηση και άρα είναι η αμέσως αρμόδια για το πάτημα του κουμπιού) πυροδοτούνταν σχεδόν μισό δευτερόλεπτο πριν από τη στιγμή που οι εθελοντές είχαν σημειώσει ότι αποφάσισαν να ενεργήσουν - ένδειξη η οποία υποδήλωνε ότι αν και οι εθελοντές νόμιζαν πως είχαν λάβει συνειδητά την απόφαση να κάνουν τη συγκεκριμένη κίνηση ο εγκέφαλός τους την είχε ήδη ξεκινήσει προτού οι ίδιοι το αντιληφθούν (νεότερα παρόμοια πειράμτα με τη μέθοδο της λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας έουν δείξει ότι η νευρωνική δραστηριότητα προηγείται ως και κατά 10 δευτερόλεπτα της κίνησης).

Το «σημάδι» της βούλησης
«Χτίζοντας» επάνω στο ιστορικό πείραμα του Λίμπετ (το οποίο, αν και αμφισβητήθηκε, ήταν εκείνο που ουσιαστικά «άνοιξε» το πεδίο της πειραματικής διερεύνησης της συνείδησης και της ελεύθερης βούλησης) ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις με επικεφαλής τον Τζέσι Μπέργκσον «έστησαν» τη δική τους μελέτη. 

Οι επιστήμονες ζήτησαν από 19 εθελοντές (των οποίων την εγκεφαλική δραστηριότητα παρακολουθούσαν με ηλεκτροεγκεφαλογράφους) να κοιτάζουν αυθαίρετα δεξιά ή αριστερά όταν ένα συγκεκριμένο σήμα εμφανιζόταν στην οθόνη του υπολογιστή που είχαν μπροστά τους. Στους συμμετέχοντες είχε δοθεί η οδηγία να επιλέγουν τυχαία πού θα στρέψουν το βλέμμα, ενώ δεν μπορούσαν να γνωρίζουν πότε και σε ποιο σημείο της οθόνης θα εμφανιζόταν το σήμα.

Η ιδέα ήταν ότι, καθώς δεν μπορούσαν να γνωρίζουν πότε και πού θα εμφανιζόταν το σήμα, οι εθελοντές δεν ελάμβαναν κάποια συνειδητή απόφαση η οποία θα μπορούσε να ανιχνευθεί στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. 

Παρ' όλα αυτά οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι, εξετάζοντας τα μοτίβα της εγκεφαλικής δραστηριότητας, 0,8 δευτερόλεπτα πριν από την εμφάνιση του σήματος μπορούσαν να προβλέψουν προς ποια κατεύθυνση θα κοίταζαν οι εθελοντές. «Η κατάσταση του εγκεφάλου πριν από την παρουσίαση του σήματος καθορίζει αν κάποιος θα κοιτάξει προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά», λένε οι συγγραφείς της μελέτης η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Journal of Cognitive Neuroscience».

Σύμφωνα με τον δρα Μπέργκσον, αυτό αποτελεί ένα «δείγμα» του ότι η ελεύθερη βούληση μπορεί να πηγάζει από τον θόρυβο βάθους που προκαλείται από τη διαρκή χαοτική ηλεκτρική δραστηριότητα των νευρώνων του εγκεφάλου μας. «Παρά το γεγονός ότι προθέσεις, επιθυμίες και στόχοι καθοδηγούν τις αποφάσεις μας με έναν γραμμικό τρόπο αιτίου και αποτελέσματος, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι αποφάσεις μας επηρεάζονται επίσης από τον νευρωνικό θόρυβο ανά πάσα στιγμή», δήλωσε στον δικτυακό τόπο επιστημονικών ειδήσεων LiveScience. 

«Αυτή η τυχαία ενεργοποίηση, ή θόρυβος, ίσως μάλιστα να αποτελεί το όχημα επάνω στο οποίο επιβαίνει η συνείδησή μας, με τον ίδιο τρόπο που ο στατικός θόρυβος στο ραδιόφωνο χρησιμοποιείται για να μεταφέρει το σήμα ενός σταθμού». 

Ο δρ Μπέργκσον θεωρεί ότι ενδεχομένως αυτός ο θόρυβος βάθους του εγκεφάλου είναι αυτός που μας δίνει τη δυνατότητα να ανταποκρινόμαστε δημιουργικά σε καινούργιες καταστάσεις και μας προσφέρει μια «γεύση ελεύθερης βούλησης».


Διαβάστε περισσότερα... »

Ευτυχισμένες μηχανές...





Οι παλιοί πολιτισμοί ισχυρίζονταν πως βασίζονταν πάνω στην αγάπη και τη δικαιοσύνη. Ο δικός μας βασίζεται στο μίσος. Στο δικό μας κόσμο δε θα υπάρχουν άλλα συναισθήματα, εκτός από το φόβο, την οργή, τη θριαμβολογία και την ταπείνωση. Όλα τα άλλα θα τα καταπνίξουμε-όλα! 

Ήδη τώρα καταστρέφουμε τις συνήθειες της σκέψης που έχουν επιζήσει από την Προ-Επαναστατική εποχή. Σπάσαμε τα δεσμά που ένωναν τους γονείς με τα παιδιά, τους άνδρες με τους άνδρες και τον άνδρα με τη γυναίκα. Κανένας δεν τολμά πια να εμπιστευτεί τη γυναίκα του, το παιδί του ή το φίλο του.

Στο μέλλον όμως δε θα υπάρχουν ούτε γυναίκες, ούτε φίλοι. Τα παιδιά θα τα παίρνουμε από τη μητέρα τους μόλις γεννιώνται ,όπως παίρνει κανείς τα αυγά από την κότα. Το σεξουαλικό ένστικτο θα ξεριζωθεί. Η αναπαραγωγή θα είναι μια ετήσια τυπική διαδικασία όπως η ανανέωση του δελτίου τροφίμων. Δε θα υπάρχει γέλιο παρά μόνο το γέλιο του θριάμβου για κάποιο νικημένο εχθρό.

Δε θα υπάρχει τέχνη, λογοτεχνία, επιστήμη. Όταν θα είμαστε παντοδύναμοι, δε θα έχουμε πια ανάγκη την επιστήμη. Δε θα υπάρχει διάκριση ανάμεσα στην ομορφιά και την ασχήμια. Δε θα υπάρχει πια η περιέργεια ούτε η χαρά της ζωής. Δε θα υπάρχει άμιλλα.

- Πώς βεβαιώνεται κάποιος για τη δύναμη του πάνω σε ένα άλλο, Ουίνστων;

Ο Ουίνστων σκέφτηκε:

-Κάνοντας τον να υποφέρει, είπε.

-Ακριβώς. Κάνοντας τον να υποφέρει. Η υπακοή δεν αρκεί. Αν δεν υποφέρει, πως μπορεί να είσαι βέβαιος πως υπακούει στη δική σου θέληση και όχι στη δική του;

- Δύναμη είναι να επιβάλλεις πόνο και ταπείνωση. Δύναμη είναι να κομματιάσεις το ανθρώπινο μυαλό και να το συναρμολογήσεις πάλι δίνοντας του το σχήμα που θέλεις εσύ. Αρχίζεις να καταλαβαίνεις τι κόσμο δημιουργούμε; 

Είναι ακριβώς το αντίθετο από τις ανόητες ηδονιστικές ουτοπίες που είχαν οραματιστεί οι παλιοί μεταρρυθμιστές. Είναι ένας κόσμος φόβου και προδοσίας και βασανιστηρίων. Ένας κόσμος καταπιεστών και καταπιεζομένων, ένας κόσμος που όσο τελειοποιείται θα γίνεται όλο και πιο ανελέητος.

Ο πόλεμος, όπως θα δούμε, όχι μόνο εκπληρώνει τις απαραίτητες καταστροφές, αλλά τις εκπληρώνει με έναν τρόπο ψυχολογικά αποδεκτό. Κατ’ αρχήν, θα ήταν πολύ απλό να σπαταληθεί το πλεόνασμα του μόχθου των ανθρώπων, κτίζοντας ναούς και πυραμίδες, ανοίγοντας λάκκους και γεμίζοντας τους πάλι, ή ακόμα παράγοντας μεγάλες ποσότητες αγαθών και βάζοντας τους έπειτα, φωτιά. 

Αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν αρκετό για την οικονομική, και όχι για την συναισθηματική βάση μιας ιεραρχικής κοινωνίας. Αυτό που ενδιαφέρει εδώ, δεν είναι το ηθικό των μαζών, των οποίων η στάση δεν έχει καμία βαρύτητα – αρκεί να συνεχίσουν να εργάζονται- αλλά το ηθικό του ίδιου του Κόμματος.

Αποσπάσματα απο το “1984” του Τζώρτζ Όργουελ

Κάθε ομοιότητα με την πραγματικότητα, είναι αληθινή.


Φώτο: Πίνακας του Βρετανού Mark Lascelles Thornton με τίτλο «Happiness machine». Ολοκληρώθηκε στο τέλος του Ιουλίου μετά από δουλειά τριών χρόνων. Η οικονομική κατάρρευση του 2008 έπαιξε το βασικό ρόλο στην δημιουργία του.









Διαβάστε περισσότερα... »

Η μαύρη κουκκίδα στο χαρτί



Το εμπορικό επιμελητήριο μιας μικρής πόλης, προσκάλεσε έναν ομιλητή για το δείπνο που διοργάνωνε κάθε χρόνο. Η οικονομική ζωή της πόλης δεν πήγαινε καλά, οι κάτοικοι ήταν απογοητευμένοι, και περίμεναν από αυτόν τον ομιλητή να τους ανεβάσει ψυχολογικά.

Ο ομιλητής κατά την παρουσίασή του, πήρε ένα μεγάλο λευκό χαρτί και έκανε μια μικρή μαύρη κουκκίδα στο κέντρο του. Στη συνέχεια σήκωσε το χαρτί μπροστά από τους παρευρισκόμενους και τους ζήτησε να του πουν τι βλέπουν.

Ένας απάντησε αμέσως:

"Βλέπω μια μαύρη κουκκίδα."

"Εντάξει, τι άλλο βλέπετε;"

Οι υπόλοιποι συμφώνησαν με τον πρώτο:

«Μια μαύρη κουκκίδα."



«Δεν βλέπετε τίποτα άλλο εκτός από την κουκκίδα;" ρώτησε.

Ένα ηχηρό «όχι» ακούστηκε από το ακροατήριο.

"Δεν βλέπετε το φύλλο του χαρτιού;" ρώτησε ο ομιλητής. "Είμαι βέβαιος ότι το έχετε δει και αυτό. Επιλέξατε όμως να το παραβλέψετε."

"Στη ζωή, έχουμε την τάση να παραβλέπουμε και να θεωρούμε ως δεδομένα πολλά υπέροχα πράγματα που έχουμε ή συμβαίνουν γύρω μας. Εστιάζουμε την προσοχή και την ενέργειά μας σε μικρές, σαν την κουκκίδα, αποτυχίες και απογοητεύσεις.

Τα «προβλήματα» που έχουμε είναι συνήθως σαν την μαύρη κουκίδα πάνω στο χαρτί. Θα διαπιστώσουμε ότι είναι μικρά και ασήμαντα, αν μπορέσουμε να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας και να κοιτάξουμε τη συνολική εικόνα. "


Διαβάστε περισσότερα... »

Κυριακή 7 Σεπτεμβρίου 2014

Η Ανακάλυψη του Μηδέν και Γιατί Έχει Σημασία



Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης



Πρώτη γνωστή απεικόνιση του μηδέν σαν δείκτης (δύο παράλληλες γραμμές), στην πόλη-κράτος Σουμέρ της Μεσοποταμίας, πριν 5.000 χρόνια.

Σήμερα μας φαίνεται δεδομένο και αυταπόδεικτο, αλλά η ύπαρξη του «μηδέν» διέφευγε της σύλληψης μαθηματικών και φιλοσόφων επί αιώνες. Δεν είναι ξεκάθαρο πότε ανακαλύφθηκε ούτε από ποιον, εν μέρει επειδή η χρήση του έχει υποστεί αλλαγές με τον καιρό, αλλά και επειδή εμφανίστηκε σε πολλά μέρη του κόσμου, είτε σαν ανεξάρτητη ανακάλυψη είτε μεταπηδώντας από πολιτισμό σε πολιτισμό. 

Θεωρείται από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις της ανθρώπινης σκέψης, και χωρίς αυτό, τα μαθηματικά θα είχαν κολλήσει κάπου στο 600 μ.Χ., με την άλγεβρα να αδυνατεί να βρει τρόπο να επεκταθεί σε πραγματικά αφαιρετικές ιδέες που θα επέτρεπαν και τη χρήση των αρνητικών αριθμών, η χρησιμότητά των οποίων δεν είχε επισημανθεί στην αρχαιότητα.

Ενώ οι μαθηματικοί άρχισαν αν σκέφτονται την έννοια του μηδενός κατά το 3.000 π.Χ. (και να την απορρίπτουν), δεν ήταν πριν το 200-300 π.Χ. που οι Βαβυλώνιοι χρησιμοποίησαν ένα σύμβολο που εξελίχτηκε σε αυτό που ξέρουμε σήμερα σαν «μηδέν». Οι Βαβυλώνιοι άλλαξαν τη μορφή του συμβόλου αρκετές φορές, από δύο παράλληλες γραμμές μέχρι τα εξής:




Την εποχή που τα μαθηματικά ήταν μόνο μια μέθοδος για να μετράμε φυσικά αντικείμενα και να λύνουμε προβλήματα της άμεσης εμπειρίας μας, δεν είχε παρουσιαστεί η ανάγκη ύπαρξης τέτοιου συμβόλου. 

Για να πει κάποιος ότι έχει «0 καμήλες», θα έλεγε απλά «δεν έχω καμήλες». Υπάρχει ένα μεγάλο λογικό άλμα από το «5 καμήλες» στο «5 πράγματα» και στο πιο αφαιρετικό «5». Η χρήση του μηδενός επέτρεψε το να σκεφτόμαστε για τα μαθηματικά σαν κάτι αφαιρετικό, παρά μόνο σαν μια μέθοδος μέτρησης αντικειμένων.

Αργότερα, κάπου μεταξύ του 400 και 1200 μ.Χ. αναπτύχθηκε η έννοια του «μηδέν», και έγινε αποδεκτό ότι αυτό σημαίνει έναν αριθμό. Αν ακόμα σας φαίνεται παράξενη η καθυστερημένη αποδοχή του «μηδέν» ως αριθμού, αναλογιστείτε ότι για πολύ καιρό ούτε το «ένα» δε θεωρούνταν αριθμός, διότι επικρατούσε η άποψη ότι ένας αριθμός πραγμάτων πρέπει να σημαίνει πολλά πράγματα μαζί. 

Η βασική ιδέα στην προκειμένη περίπτωση ήταν η επινόηση ενός αριθμού για το «τίποτε». Η σημαντική ιδέα ήταν η έννοια ενός νέου είδους αριθμού, ο οποίος θα αντιπροσώπευε τη συγκεκριμένη ιδέα του «τίποτε».

Αρχικά, το μηδέν χρησιμοποιήθηκε περίπου σαν σημείο στίξης, σαν δείκτης, σαν ένα μέσο για να λυθεί το πρόβλημα γραφής ενός πολυψήφιου αριθμού. Χωρίς το μηδέν, ο αριθμός 2046 θα γραφόταν 246, αλλά το ίδιο και ο αριθμός 2460. Μόνο από τα συμφραζόμενα θα μπορούσε κανείς να καταλάβει για ποιον αριθμό ακριβώς μιλάμε. 

Αυτό μάλλον δεν είναι τόσο παράξενο όσο φαίνεται. Όταν σήμερα κάποιος μας απαντάει «Δυόμιση» στην ερώτηση «Πόσο κοστίζει ένα παγωτό;» καταλαβαίνουμε «2,5 ευρώ», ενώ η ίδια απάντηση στην ερώτηση «Τι ώρα είναι;» σημαίνει κάτι τελείως διαφορετικό. Τα συμφραζόμενα κάνουν όλη τη διαφορά. Εδώ δηλαδή το μηδέν δεν χρησιμοποιείται ακριβώς σαν αριθμός, αλλά σαν ένα σημάδι που μας δείχνει τι σημαίνει αυτό που αποτυπώνουμε στο χαρτί. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός 2046 δηλώνει ότι έχουμε 1 χιλιάδα, 0 κατοστάδες, 4 δεκάδες και 6 μονάδες.

Η ανακάλυψη του μηδενός μας επέτρεψε να κατασκευάσουμε και τους αρνητικούς αριθμούς που επίσης δεν χρειαζόμασταν μέχρι κάποια περίοδο. Δεν χρειαζόταν να ξέρουμε τους αρνητικούς αριθμούς όταν μετρούσαμε καμήλες. Αρνητικές καμήλες θα σήμαινε μόνο χρέος σε καμήλες. Ο Φιμπονάτσι γύρω στο 1200 μ.Χ. επέτρεψε αρνητικά αποτελέσματα σε προβλήματα που τον απασχολούσαν σχετικά με οικονομικά θέματα, και τα ερμήνευσε σαν χρέος ή ζημία, αντί για το κέρδος που υποδηλώνει ένας θετικός αριθμός.

Παράδειγμα χρήσης του μηδέν στα αρχαία ελληνικά (κάτω δεξιά γωνία)

Οι αρχαίοι Έλληνες αν και κάνανε μεγάλες προόδους στα μαθηματικά, χρησιμοποιούσαν τη γεωμετρία σαν βάση για τις θεωρίες τους. Δεν χρειαζόταν να κατονομάσουν αφαιρετικά τους αριθμούς που χρησιμοποιούσαν, γιατί ασχολούνταν με το μήκος γραμμών και κυκλικών περιφερειών. 

Δεν αφομοίωσαν λοιπόν τον αριθμό μηδέν ούτε καν σαν δείκτη (όπως είχαν κάνει ήδη οι Βαβυλώνιοι). Υπήρχαν και εξαιρέσεις, όπως κάποιοι αστρονόμοι, αλλά και ο Πτολεμαίος τον 2ο μ.Χ. (στη «Μαθηματική Σύνταξη» -Almagest), που χρησιμοποίησε το σύμβολο «Ο», αλλά ακόμα μόνο σαν σημείο στίξης.

Οι Ινδοί το υιοθέτησαν, και τον 7ο αιώνα έκαναν την πρώτη χρήση των αρνητικών και δεκαδικών αριθμών, οδηγώντας το σε μια πιο εξεζητημένη μορφή, που προσομοιάζει τη σημερινή. Το χρησιμοποίησαν δηλαδή και σαν αριθμό, σαν ένα σύμβολο πουαντιπροσωπεύει κάτι (στην προκειμένη το τίποτα), όχι μόνο σαν δείκτης. Κάποιοι λένε ότι είναι η ιδέα του «τίποτα»¨ή της μηδαμινότητας («nothingness») των φιλοσοφικών κειμένων της ανατολής που εκφράστηκε στον αριθμό αυτό. 

Η λέξη «shunya» που σήμαινε «κενό, «τίποτα», κάτι σαν «λύτρωση», είναι η λέξη που χρησιμοποίησαν και για τον αριθμό «μηδέν». Οι Άραβες ήταν όμως αυτοί που εξέλιξαν τη χρήση του αναπτύσσοντας την άλγεβρα, και την εξάπλωσαν κατά τη λεγόμενη «Χρυσή Εποχή των Αράβων», μεταξύ 8ου και 12ου αιώνα περίπου (το αγγλικό ‘zero’ προέρχεται από το αραβικό ‘sifr’).



Ακριβώς στο κέντρο της εικόνας διακρίνουμε τον αριθμό «270», ακριβώς όπως τον γράφουμε σήμερα, και έχουμε εδώ την πρώτη απεικόνιση του μηδέν σαν αριθμού, στο ναό Ganesh στην πόλη Gwalior της Ινδίας (9ος αιώνας μ.Χ).

Η υιοθέτηση του μηδέν σε συνδυασμό με τους αραβικούς αριθμούς, που αντικατέστησαν τους λατινικούς, επέτρεψαν την γρήγορη και εύκολη, σύγχρονη μέθοδο πολλαπλασιασμού και διαίρεσης. Σκεφτείτε να κάναμε πράξεις με λατινικούς αριθμούς… 

Η εξάπλωσή τους όμως εμποδίστηκε από θρησκευτικές προκαταλήψεις, καθώς οι αραβικοί αριθμοί θεωρούνταν εύκολο να αλλοιωθούν με σκοπό την πλαστογραφία ή την απάτη (το 1 μετατρέπεται πολύ εύκολα σε 7) και οι αρνητικοί αριθμοί (που δεν θα είχαν «δημιουργηθεί» χωρίς την ανακάλυψη του μηδέν) θεωρήθηκαν βλάσφημοι, αφού συσχετίσθηκαν με το κέρδος από δανεισμό και την τοκογλυφία που δημιουργεί χρέος. Εξάλλου, η ανυπαρξία ταυτιζόταν με το χάος και το κενό, που θεωρούνταν τα συστατικά της κόλασης στην χριστιανική παράδοση. Η χρήση των αρνητικών αριθμών εξαπλώθηκε μόλις περί τον 16ο αιώνα.

Πηγές:
http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/Zero.html
http://www.quora.com/Mathematics/Why-is-the-concept-of-zero-so-important-in-mathematics
http://www.smithsonianmag.com/smart-news/you-can-visit-the-worlds-oldest-zero-at-a-temple-in-india-2120286/
http://www.theguardian.com/science/alexs-adventures-in-numberland/2013/oct/07/mathematics1
http://science.howstuffworks.com/math-concepts/zero1.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/0_%28number%29#History
http://www.scientificamerican.com/article/what-is-the-origin-of-zer/
http://www.und.edu/instruct/lgeller/zeroph.html
Alex Bellos – Alex’s Adventures in Numberland
Ian Stewart – Οι Αριθμοί της Φύσης

Διαβάστε περισσότερα... »

Τί εἴμαστε, τί βλέπουμε καί τί δείχνουμε! (Μέ μία μόνο εἰκόνα!)







Ὁ φίλαυτος κοιτάζει μέσα του ναρκισσιστικά καί αὐτοθαυμάζεται.
Ὁ μετανοημένος κοιτάζει μέσα του ἐλεγκτικά καί αὐτομέμφεται.
Ὁ ἄφρων φαντασιώνεται πάντα μέσα του τά "καλά" του. 
Ὁ συνετός ἁλιεύει πάντα μέσα του τά λάθη του.

Ὁ ὑποκριτής "κατασκευάζει" μία ψεύτικη ἀντανάκλαση πρός τούς ἔξω.
Ὁ εὐθύς ἀντανακλᾶ εἰλικρινῶς καί διάφανα τό ἀληθινό του ἐσώτερον πρός τούς ἔξω.

Ὁ ὑπερήφανος προσθέτει πολλούς πήχεις στό χοϊκό του ἀνάστημα.
Ὁ ταπεινόφρων ἀφαιρεῖ κι αὐτούς τούς πραγματικούς πήχεις ἀπό τό ὕψος του.

«Ἄνευ ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν»
(Ἰωά. 15, 5)

Δέν εἴμαστε τίποτε χωρίς τόν Χριστό.

«Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς»
(Ψαλμ. 35, 10)
Δέν βλέπουμε τίποτε χωρίς τόν Χριστό.

«Δεῖξον μοι τὴν πίστιν σου ἐκ τῶν ἔργων σου»
(Ἰάκ. 2, 18)
Δέν δείχνουμε τίποτε ἀπό αὐτά πού πιστεύουμε γιά ἐμᾶς,
ἀλλά τά ἔργα μας μᾶς δείχνουν σέ Θεό κι ἀνθρώπους!

Ὅποιος κατάλαβε τό μηδενικό του
μπορεῖ νά βάλει καλή ἀρχή μετανοίας, μονάχα ἀπό τό μηδέν!


Διαβάστε περισσότερα... »