«Ἕλληνες ἀεί παῖδες ἐστε, γέρων δέ Ἕλλην οὐκ ἔστιν» (Πλάτων, Τίμαιος, 22b).


"Ὁμολογεῖται μὲν γὰρ τὴν πόλιν ἡμῶν ἀρχαιοτάτην εἶναι καὶ μεγίστην καὶ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὀνομαστοτάτην· οὕτω δὲ καλῆς τῆς ὑποθέσεως οὔσης,
ἐπὶ τοῖς ἐχομένοις τούτων ἔτι μᾶλλον ἡμᾶς προσήκει τιμᾶσθαι. 24. Ταύτην γὰρ οἰκοῦμεν οὐχ ἑτέρους ἐκβαλόντες οὐδ' ἐρήμην καταλαβόντες
οὐδ' ἐκ πολλῶν ἐθνῶν μιγάδες συλλεγέντες, ἀλλ' οὕτω καλῶς καὶ γνησίως γεγόναμεν ὥστ' ἐξ ἧσπερ ἔφυμεν, ταύτην ἔχοντες ἅπαντα τὸν χρόνον διατελοῦμεν,
αὐτόχθονες ὄντες καὶ τῶν ὀνομάτων τοῖς αὐτοῖς οἷσπερ τοὺς οἰκειοτάτους τὴν πόλιν ἔχοντες προσειπεῖν".
(Ἰσοκράτης, Πανηγυρικός, στίχοι 23-24).

Τα άρθρα που φιλοξενούνται στον παρόντα ιστότοπο και προέρχονται απο άλλες πηγές, εκφράζουν αποκλειστικά και μόνον τις απόψεις των συγγραφέων τους.

Καθίσταται σαφές ότι η δημοσίευση ανάρτησης, δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά αποδοχή των απόψεων του συγγραφέως.


ΕΑΝ ΘΕΛΕΤΕ, ΑΦΗΝΕΤΕ ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ, ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΡΘΡΟ-ΑΝΑΡΤΗΣΗ (΄κλίκ΄ στο "Δεν υπάρχουν σχόλια"). ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ.

Ακολουθήστε μας στο Facebook

Πέμπτη 7 Ιουλίου 2016

Η λυπητερή και τραγική ιστορία του ελέφαντα Jumbo


Αφίσα για τον Jumbo


Για τον Αμερικανό showman και ιδιοκτήτη τσίρκο P.T. Barnum τα έχουμε ξαναπεί πολλές φορές. Συνεχώς διψούσε για χρήματα και κέρδη. Αλλά όταν έψαξε για έναν νέο πόλο έλξης για το show του και έπεσε πάνω στον ελέφαντα Jumbo, όχι απλώς καταδίκασε τον Jumbo να ζει σε ράγες που τελικά θα τον οδηγούσαν στο θάνατό, αλλά δημιούργησε μια συγκινητική φιλία.

Ο Jumbo γεννήθηκε τα Χριστούγεννα του 1861 και πιστεύεται ότι αιχμαλωτίστηκε στις πεδιάδες της Αιθιοπίας. Με ύψος μόλις ένα μέτρο, πέρασε από διάφορους ιδιοκτήτες πριν τελικά καταλήξει στην Βασιλική Ζωολογική Εταιρεία του Λονδίνου.

Τον Jumbo, μαζί με τη σύντροφό του Alice, άρχισε να φροντίζει ο -τελικά- δια βίου φίλος του Matthew Scott, περισσότερο γνωστός ως Scotty. Εκείνη την εποχή, ο Jumbo απείχε πολύ από αυτό που αργότερα θα γινόταν γνωστός: για το μέγεθός του. 

Ήταν υποσιτισμένος και άρρωστος, αλλά μετά από την απίστευτη φροντίδα του Scotty, ο τότε 7χρονος ελέφαντας είχε την ανάπτυξη που δεν είχε όσο ήταν νέος.


Ο μικρός Jumbo με τον Scotty


Η προέλευση του ονόματός του είναι αβέβαιη, αν μάλλον είναι παραφθορά της λέξης "jumbe", που σημαίνει αρχηγός, ή από τη φράση mumbo-jumbo, που σημαίνει κάτι το οποίο είναι συνδεδεμένο με τη δεισιδαιμονία, ή πάλι να μην έχει κανένα απολύτως νόημα.

Όποιος αφιερώσει το χρόνο για να περιποιηθεί ένα άρρωστο ζώο γνωρίζει την ευγνωμοσύνη που μπορεί να λάβει μετά. Καθώς ο Jumbo μεγάλωνε, ανέπτυξε ένα αδιάσπαστο δεσμό με τον Scotty. Ήταν γνωστό ότι είχε ξεσπάσματα θυμού, ίσως λόγω του άγχους, όταν ο Scotty πήρε μια μέρα ρεπό ή πήγαινε στο σπίτι το βράδυ.

Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Tufts, η ημερήσια πρόσληψη τροφής Jumbo σε αυτό το σημείο ήταν "90 κιλά σανό, 1 βαρέλι πατάτες, 2 μπούσελ βρώμης, 15 καρβέλια ψωμί, κρεμμύδια και πολλά δοχεία νερού". Ήταν επίσης φανατικός του... ουίσκι -και όταν ο Scotty το έκρινε σκόπιμο ότι έπρεπε να πιει, η ποσότητα ήταν μεγάλη!


Ο Jumbo και ο Scotty φεύγουν από τον Ζωολογικό Κήπο του Λονδίνου


Ο Jumbo είχε ύψος 3,5 μέτρα και ζύγιζε γύρω στους 7 τόνους όταν η Βασιλική Ζωολογική Εταιρεία αποφάσισε να τον πουλήσει στην P.T. Barnum -παρά τους πολλούς οπαδούς του και τη δημοτικότητά του στην βασίλισσα Βικτόρια και τα άλλα μέλη της βασιλικής οικογένειας.

Ο ελέφαντας είχε γίνει πολύ εκκεντρικός, πιθανότατα από τον πόνο που του προκαλούσε ένας σπασμένος φρονιμίτης. Ο Scotty πήγε μαζί του όταν μεταφέρθηκε στον Barnum, κοιμόταν στο βαγόνι του τρένου μαζί του και πριν κοιμηθεί, έκλεινε την βραδιά του με μια μπύρα που την μοιραζόταν με το γιγαντιαίο ελέφαντα.

Κατά τη διάρκεια του υπερατλαντικού ταξιδιού του, ο Jumbo είχε καταναλώσει μια μεγάλη ποσότητα αλκοόλ, ενώ όταν τον παρουσίασαν στις 9 Απριλίου του 1882 στον Barnum στη Νέα Υόρκη, είχε μαζί του ένα μπουκάλι ουίσκι, κάτι που δεν άρεσε καθόλου στον Barnum. Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους του ο ελέφαντα, που κόστισε 10.000 δολάρια στον Barnum, πιστεύεται ότι έχει αποφέρει στο τσίρκο περίπου 1,5 εκατομμύρια δολάρια.


Ο Jumbo και ο Scotty το 1882


Αλλά η υγεία του ελέφαντα επιδεινώθηκε, λόγω της κακής κατάστασης των δοντιών του, γεγονός που σήμαινε ότι έτρωγε πολύ δύσκολα. Ο Barnum σχεδίαζε να κρύψει τον Jumbo να να τον ταριχεύσει μετά το θάνατό του, που βρήκε τραγικά τον Jumbo στις 15 Σεπτεμβρίου του 1885, σε ηλικία 24 χρονών.

Η παράσταση του τσίρκου στην καναδική πόλη St Thomas του Οντάριο είχε τελειώσει και τα ζώα οδηγούνταν για τη νύχτα στα βαγόνια τους, στις σιδηροδρομικές διακλαδώσεις της πόλης. Έχουν αφηγηθεί πολλές διαφορετικές εκδοχές του συμβάντος, αλλά το τελικό αποτέλεσμα ήταν το ίδιο. 

Ο Jumbo χτυπήθηκε από μια μη προβλεπόμενη αμαξοστοιχία και υπέστη σοβαρά εσωτερικά τραύματα.


Διαφημιστική κάρτα που εκδόθηκε για το θάνατο του Jumbo το 1885


Ο Barnum μήνυσε ανεπιτυχώς την Canadian Grand Trunk Railway πριν στραφεί σε άλλους τρόπους για να έχει όσο το δυνατό περισσότερο κέρδος από το θάνατο του Jumbo. Το τομάρι του ελέφαντα περιόδευσε με το τσίρκο πριν εκτεθεί στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Barnum στο Πανεπιστήμιο Tufts. Εν τω μεταξύ, είχε υποσχεθεί τον σκελετό του στο Smithsonian Institution.


Ο Jumbo στο πανεπιστήμιο Tufts


Η ιστορία του Jumbo όμως δεν τελείωσε εδώ. Τον Απρίλιο του 1975, ξέσπασε μια πυρκαγιά μέσα στο μουσείο του Tufts, καταστρέφοντας το τομάρι του ελέφαντα. Μια δεκαετία αργότερα, το 1985, στήθηκε σε ένα λόφο στην καναδική πόλη St Thomas -εκεί όπου σκοτώθηκε- ένα μνημείο για τα εκατό χρόνια από το θάνατό του.

Διαβάστε περισσότερα... »

Η σοκαριστική ιστορία των ανθρώπινων ζωολογικών κήπων...




Πολλά επεισόδια της ανθρώπινης ιστορίας είναι πολύ ντροπιαστικά. Ίσως ένα από τα πιο σοκαρίστηκα για το τι είναι ικανός να κάνει ο άνθρωπος είναι οι ανθρώπινοι ζωολογικοί κήποι. Παλιότερα σας είχα παρουσιάσει το Jardin Tropical όπου το 1907 διοργανώθηκε η Exposition Colaniale Nationale, μια έκθεση στην οποία οι Γάλλοι παρουσίασαν, ανάμεσα στα εξωτικά ζώα των αποικιών τους και ανθρώπους...

Σήμερα θα δούμε μερικούς από τους ανθρώπους των οποίων οι ζωές άγγιξε -και μερικές φορές τελείωσε- αυτήν την περίεργη, βάρβαρη ατραξιόν.


Η Joice Heth

Η Joice Heth ήταν η πρώτη που εκτέθηκε. Όπως και πολλά "παράξενα" αξιοθέατα, η ιδέα της εκμετάλλευσής της ανήκε στον P.T. Barnum.

Η Heth αγοράστηκε έναντι 1.000 δολαρίων –μεγάλο ποσό για το 1835. Εκείνη την εποχή ήταν εντελώς τυφλή, παράλυτη και στα δύο πόδια και το ένα χέρι και είχε χάσει όλα τα δόντια της. Παρ' όλα αυτά, ο Barnum την εξέθετε 6 ημέρες την εβδομάδα επί 12 ώρες την ημέρα κατά μέσο όρο.

Ο Barnum ισχυρίστηκε ακόμη η Heth ήταν 161 χρονών όταν την πήρε στη Νέα Υόρκη στα μέσα της δεκαετίας του 1830, λέγοντας ότι ήταν η νταντά του Τζορτζ Ουάσινγκτον. Για επτά μήνες, ταξίδεψαν σε όλες τις ΗΠΑ, δίνοντας παραστάσεις σε μέρη από ταβέρνες ως αίθουσες συναυλιών. Αλλά τελικά, ο ενθουσιασμός γύρω της εξασθένισε και ο Barnum χρειαζόταν κάτι για την διατηρήσει στην επιφάνεια.

Έγραψε σε μια εφημερίδα στη Βοστόνη, υποστηρίζοντας ότι η Heth δεν ήταν καν άνθρωπος, αλλά ένα μαγικό, μηχανικό κατασκεύασμα από παλιό δέρμα και οστά φαλαινών. Οι πωλήσεις των εισιτηρίων εκτιναχθεί στα ύψη και πάλι, αλλά η Heth πέθανε το 1836 από φυσικά αίτια.

Όμως, ο θάνατός της δεν έμελε να είναι το τέλος της ιστορίας της. Ο Barnum πούλησε περισσότερα από 1.000 εισιτήρια για την αυτοψία της. Όταν οι γιατροί δημοσιοποίησαν τα ευρήματά τους αντικρούοντας ότι ήταν 161 ετών αλλά περίπου 80, ο Barnum επέμενε ότι δεν έκαναν αυτοψία στην πραγματική Joice Heth -η οποία ήταν ζωντανή, καλά και πολύ μακριά.


Ο Carl Hagenbeck, ο Madison Grant και ο William Temple Hornaday


Όχι πολλά χρόνια πριν, οι ζωολογικοί κήποι εξέθεταν ομάδες ανθρώπων μεταξύ των εκθεμάτων τους, οι οποίες ομάδες ζούσαν σε αυτό που υποτίθεται ότι ήταν το φυσικό τους περιβάλλον.

Η ιδέα της τοποθέτησης ανθρώπων στους ζωολογικούς κήπους χρονολογείται από το 1874 περίπου, όταν ο Γερμανός έμπορος ζώων Carl Hagenbeck αποφάσισε να προσθέσει και ανθρώπους από τη Σαμόα στη συλλογή του. Μέχρι το 1876, είχε συγκεντρώσει ζώα και ανθρώπους από τη Νουβία (περιοχή κατά μήκος του ποταμού Νείλου, η οποία εκτείνεται στη νότια Αίγυπτο και το βόρειο Σουδάν), ενώ τον επόμενο χρόνο πρόσθεσε και Ινουίτ (οι Εσκιμώοι της Αλάσκα, της Γροιλανδίας και του Καναδά). Μάλιστα, στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού το 1878 υπήρχε και ένα "νέγρικο χωριό".

Μέχρι το 1906, ο Madison Grant και ο William Temple Hornaday πρόσθεσαν τον Ota Benga, ένα Κογκολέζο πυγμαίο στο ζωολογικό κήπο του Μπρονξ. Ο Grant ήταν υποστηρικτής του κινήματος της ευγονικής, η οποία θα εμφανιστεί αργότερα στην παγκόσμια σκηνή με τις απόψεις του Χίτλερ και της υποτιθέμενης "ανώτερης φυλής" του. Εκθέτοντας τον Ota Benga πίστευε ότι έδειχνε την άγρια φύσης αυτών των "κατώτερων φυλών", και κατ' επέκταση, την ανωτερότητα της λευκής φυλής.

Ο Hornaday είναι γνωστός ως ο άνθρωπος που σχεδίασε τον Εθνικό Ζωολογικό Κήπο στην Ουάσιγκτον, σε συνεργασία με το Smithsonian, ήταν η αιχμή του δόρατος της εκστρατείας για να σωθεί ο αμερικανικός βίσονας και έχει ένα βουνό στο Yellowstone με το όνομά του. Ήταν όμως και αυτός που έβαλε τον Ota Benga σε κλουβί με την πινακίδα, "Εκτίθεται κάθε απόγευμα κατά το μήνα Σεπτέμβριο".


Ο Ota Benga


Ο Hornaday υπερασπίστηκε την έκθεση του Ota Benga ως επιστημονική, δηλώνοντας ότι ήταν "εθνολογικό έκθεμα". Πολλοί που τον είδαν είχαν διαφορετικές αντιδράσεις -κάποιοι γέλασαν, άλλοι εξοργίστηκαν με το θέαμα του νεαρού άνδρα μέσα σε κλουβί.

Ενώ μέλη του κλήρου με επικεφαλής τον αιδεσιμότατο James H. Gordon έκαναν εκστρατεία για την ελευθερία του Ota Benga, η απάντηση ήταν πέρα για πέρα ανάλγητη. Οι New York Times δημοσίευσαν ένα άρθρο δηλώνοντας ότι οι Πυγμαίοι ήταν "πολύ πιο χαμηλά στην ανθρώπινη κλίμακα" και ότι η ιδέα ότι ένιωθε αιχμαλωσία ήταν κάτι το τρελό.

Ο Ota Benga φυλακίστηκε στις 20 Μαρτίου του 1904, όταν ο εξερευνητής και ρατσιστής Samuel Verner τον απήγαγε από το σπίτι του στο Κονγκό. Ο Verner είπε διάφορες ιστορίες για το πώς βρήκε τον Ota Benga. Άλλοτε ότι τον έσωσε από μια φυλή κανιβάλων και άλλες φορές ότι ο νεαρός προσφέρθηκε μόνος του να πάει μαζί του.

Όταν ο Ota Benga ελευθερώθηκε από το κλουβί του, παρέμεινε στον ζωολογικό κήπο όπου τον παρενοχλούσαν και τον βασάνιζαν οι επισκέπτες. 

Το 1910, εστάλη στην Βιρτζίνια για να ζήσει με τη Mary Hayes Allen και τα παιδιά της. Αλλά τα επόμενα χρόνια, η μελαγχολία του μεγάλωσε, και στις 19 Μαρτίου 1916 έβαλε μια φωτιά. Η οικογένειά του τον παρακολουθούσε να χορεύει, και εκείνο το βράδυ, καθώς κοιμόταν, βρήκε ένα όπλο και αυτοπυροβολήθηκε στην καρδιά.


Η Amelia Newsham


Η Amelia Newsham ήταν μια αλμπίνο που έζησε στην Τζαμάικα, πριν ο κύριός της την χαρίσει ως δώρο.

Μεταφέρθηκε στο Λονδίνο για να πουληθεί και το 1795, εκτέθηκε από τον Thomas Hall στο Λονδίνο.

Το 1754, σε ηλικία 5 χρονών, έφτασε στη Βρετανία όπου την περιέγραψαν ως μια που είχε "όλα τα χαρακτηριστικά μιας γυναίκας από την Αιθιοπία με ξανθό, μάλλινο κεφάλι, με αλαβάστρινο δέρμα".

Ο Hall ήταν και ταριχευτής και τοποθέτησε την Newsham μαζί με τη συλλογή των εξωτικών ταριχευμένων ζώων και πουλιών του. Ήταν τέτοια η επιτυχία της που έκοψε νομίσματα προς τιμή της και της έμαθε ένα ποιηματάκι να το απαγγέλει σε εκείνους που πλήρωναν να την δουν.

Οι Σιού του Carl Hagenbeck και το Cowboy Show (αφίσα στην αρχή)

Το 1910, η Άγρια Δύση της Αμερικής πήγε στο Αμβούργο της Γερμανίας.

Κατά την διάρκεια της πεντάμηνης επίδειξης, περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι είδαν την έκθεση που είχε 42 ιθαγενείς Oglala-Sioux (μια από τις 7 μικρότερες φυλές των Lakota, που μαζί με τους Nakota και τους Dakota, σχηματίζουν το Μεγάλο Έθνος των Σιού) να εμφανίζονται μαζί με τους 10 καουμπόηδες του Texas Tex.

Παράλληλα με την πρώτη φάρμα στρουθοκαμήλων της Γερμανίας, η παράσταση Καουμπόηδες-και-Ινδιάνοι είχε τεράστια επιτυχία. Κατασκευάστηκε ένα τεράστιο τεχνητό βουνό και μια από τις παραστάσεις ήταν η διοργάνωση των χορών των ιθαγενών. Ήταν τέτοια η επιτυχία που έξω από τον Ζωολογικό κήπο Τίρπαρκ του Χάγκενμπεκ στο Αμβούργο υπάρχουν αγάλματα Σιού (και Σομαλών) πολεμιστών, μια υπενθύμιση ότι δεν εκτέθηκαν μόνο ζώα εκεί.


Ο Julius Schiott


Ο Julius Schiott ήταν ο διευθυντής του ζωολογικού κήπου της Κοπεγχάγης στο γύρισμα του 20ου αιώνα, και το 1901, εξέδωσε μια αίτηση για ορισμένα πολύ συγκεκριμένα εκθέματα.

Ο βοηθός του εστάλη στην Ασία για να βρει ανθρώπους που ικανοποιούσαν τις προδιαγραφές που αναφέρονταν στον κατάλογο του Schiott, η οποία περιελάμβανε "σεξουαλικές" γυναίκες, 3-4 Κινέζους εργάτες, 3 πλανόδιους πωλητές (με καλάθια), έναν Ινδό υφαντή χαλιών, 2 Ινδές χορεύτριες και την καταχώρηση "γυναίκες με παιδιά".

Συνήθως, οι γυναίκες των εκθέσεων χωρίζονταν σε δύο διακριτές κατηγορίες: είτε μαζί με τα παιδιά και οικογένειες, ή ήταν χορεύτριες. Δύο από τις καταχωρήσεις στη λίστα του ήταν μια άμεση αναφορά στο ότι ήθελε γυναίκες που θα μπορούσαν να εκτεθούν με έναν υπερβολικά σεξουαλικό τρόπο. Το αίτημά του για Ινδές χορεύτριες αναφέρεται στις Ντεβτάσι, κορίτσια που ήταν αφοσιωμένα στη λατρεία μιας θεότητας ή ενός ναού και τα οποία συνήθως στην Βρετανική Αυτοκρατορία τα έβλεπαν ως πόρνες.

Ο Schiott ζήτησε και χορεύτριες από την Ιάβα, αλλά η απάντηση από τον ατζέντη του ήταν ότι από τη μια ήταν δύσκολο να βρεθούν, αλλά επίσης η μουσική που χόρευαν ήταν επαναλαμβανόμενη και κουραστική. Οι χορεύτριες περιγράφηκαν ως "αποκρουστικά άσχημες και ... πραγματικά απλά χρησιμοποίησε πόρνες". Ο Schiott απτόητος συνέχισε να προσλαμβάνει γυναίκες για ερωτικές εκθέσεις.


Η Sara Baartman


Είναι πιο γνωστή ως Saartjie Baartman (Σάαρτζι Μπάρτμαν), ή Hottentot Venus. Γεννήθηκε στην Νότιο Αφρική το 1789 και το 1810 μεταφέρθηκε στην Ευρώπη υπό μάλλον σκιερές συνθήκες.

Σύμφωνα με τους ιδιοκτήτες της (πουλήθηκε σκλάβα μετά το θάνατο των γονιών της και τη δολοφονία του αρραβωνιαστικού της), συμφώνησε να τους συνοδεύσει στην Αγγλία ως οικιακός βοηθός και ψυχαγωγός. Υποτίθεται ότι θα της έδιναν μέρος των εσόδων της και την ελευθερία της για να επιστρέψει στην πατρίδα της μετά από 5 χρόνια.

Αυτό, φυσικά, δεν συνέβη ποτέ και παρά το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες της δικάστηκαν για το πως της συμπεριφερόταν, τίποτα δεν έγινε ποτέ. Η Baartman επιδείχθηκε για τους μεγάλους γλουτούς της, συχνά ήταν θέμα των καρικατούρων της εποχής και την έδειχναν στο κοινό με σλόγκαν όπως "η μεγαλύτερη παραμόρφωση του κόσμου". Το 1814, πουλήθηκε σε έναν περιοδεύων θίασο με ζώα και την έβαλαν σε ένα κλουβί που ήταν συνήθως δίπλα σε ένα μικρό ρινόκερο. Την επόμενη χρονιά, εξετάστηκε από κάθε λογής Γάλλους γιατρούς και ανακηρύχθηκε ο χαμένος κρίκος.

Η Baartman, που της είχαν δώσε το παρατσούκλι "Saartjie", πέθανε από άγνωστες αιτίες το 1816. Ο θάνατός της δεν σήμανε και το τέλος της αντικειμενοποίησής της, καθώς το σώμα της ανοίχτηκε από τον χειρουργό του Ναπολέοντα, έγινε γύψινο εκμαγείο και τα γεννητικά της όργανα και ο εγκέφαλος της ήταν ταριχεύτηκαν και εκτέθηκαν σε ένα μουσείο.

Ο σκελετός της παρέμεινε σε έκθεση μέχρι το 1976. Χρειάστηκε η ψήφος της γαλλικής Γερουσίας που ήρθε το 2002- για να απελευθερωθούν τα λείψανά της και να σταλούν στην πατρίδα της επιτέλους. Ήταν το κλείσιμο ενός αγώνα που είχε αρχίσει ο Νέλσον Μαντέλα το 1994.


Ημέρες ανθρωπολογίας


Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1904 διεξήχθησαν για πρώτη φορά στις ΗΠΑ, στο Σεντ Λούις. Αν δει κανείς όμως τους αγώνες, το γεγονός δεν είναι κάποια από τις περήφανες στιγμές στην αμερικανική ιστορία.

Παράλληλα με τους Ολυμπιακούς Αγώνες διεξάγονταν και η Παγκόσμια Έκθεση του 1904, η οποία περιελάμβανε ανάμεσα σε άλλα και έναν ανθρώπινο ζωολογικό κήπο (με ένα φιλιππινέζικο χωριό έκτασης κάτι λιγότερο από 1 τετ. χλμ). Οι δύο μεγάλες εκδηλώσεις ήρθαν σε διαμάχη όταν αποφασίστηκε ότι, προκειμένου να αναδειχτεί πραγματικά η ανωτερότητα των Αμερικανών και Ευρωπαίων αθλητών, τα "εκθέματα" του ζωολογικού κήπου θα έμπαιναν στο στάδιο για να ανταγωνιστούν στους δικούς τους αγώνες.

Από τη μία πλευρά, οι "άγριοι" του ζωολογικού κήπου αναγκάστηκαν να συμμετάσχουν σε όλα τα παραδοσιακά Ολυμπιακά αθλήματα. Κανείς δεν έκανε τον κόπο να τους εξηγήσει τους κανόνες (λόγω της γλώσσας ήταν σχεδόν αδύνατο ούτως ή άλλως), οπότε κανείς δεν ήταν σίγουρος τι έπρεπε να κάνει στον αγώνα δρόμου, ενώ το πόλο αφαιρέθηκε από το πρόγραμμα μιας και ήταν περίπλοκο.

Αντ' αυτών, εισήχθησαν άλλα "σπορ" όπως η ρίψη λάσπης, η αναρρίχηση σε δέντρα και η πάλη. Και εδώ η αποτυχία ήταν πλήρης, αλλά οι διοργανωτές των λεγόμενων Anthropology Days κατάφεραν να αποδείξουν αυτό που ήθελαν: ότι οι άνθρωποι του ζωολογικού κήπου ήταν κατώτερης φυλής.


Abraham Ulrikab



Το 1880, ο Abraham Ulrikab, η σύζυγός του Ulrike, τα παιδιά του Sara και Maria και η ανιψιά του Tobias, προσελήφθησαν από τον Carl Hagenbeck για να εμφανιστούν ως κομμάτι μιας έκθεσης Ινουίτ στο ζωολογικό κήπο του Βερολίνου, καθώς και στον ζωολογικό κήπο του Hagenbeck στο Αμβούργο. Η οξυδέρκεια του Ιδέες του Abraham κατά τη διάρκεια του ταξιδιού καταγράφηκε στο ημερολόγιό του, και παρά το ότι το ημερολόγιο έχει χαθεί εδώ και πολλά χρόνια, οι σκέψεις του διατηρήθηκαν σε μια γερμανική μετάφραση.

Ο Ulrikab γράφει για το ταξίδι με το τρένο και για το πόσο γρήγορο ήταν. Πίστευε ότι θα έβλεπαν τα θαύματα του κόσμου. Αναφέρει πως τους διαφήμιζαν, τις μελέτες που τους έκαναν οι γιατροί, τους ανθρώπους που ήρθαν να τους δουν και το πως είχαν εντυπωσιαστεί από το καγιάκ τους.

Αλλά η έκθεση έληξε μετά από μόλις 4 μήνες. Ο Abraham και η οικογένειά του δεν είχαν εμβολιαστεί για τις ευρωπαϊκές ασθένειες, και όλοι -μαζί με άλλους που θα συμπεριλαμβάνονταν στην έκθεση- πέθαναν από ευλογιά.

Η μοίρα τους ήταν σαν της Sara Baartman. Τον Φεβρουάριο του 2015, τα λείψανα του Abraham και των συντρόφων του ανακαλύφθηκαν στις αποθήκες ενός γαλλικού μουσείου, διατηρημένα και τοποθετημένα για έκθεση. Ένα διάταγμα του ΟΗΕ από το 2007 δίνει στα έθνη το δικαίωμα να ζητήσουν την επιστροφή των λειψάνων των ανθρώπων τους, αλλά και πάλι, το ταξίδι της επιστροφής είναι απίθανο να γίνει σύντομα.

Ο τελευταίος ανθρώπινος ζωολογικός κήπος


Οι ανθρώπινοι ζωολογικοί κήποι κατέγραψαν τις τάσεις της φυλετικής ανωτερότητας και των διακρίσεων που επικρατούσε μέχρι σχετικά πρόσφατα και τραγικά παρέμειναν "ζωντανοί" σε ορισμένες περιοχές του κόσμου.

Ο τελευταίος ανθρώπινος ζωολογικός κήπος κράτησε μέχρι το 1958, όταν το Βέλγιο παρουσίασε μια ομάδα ανθρώπων από το Κονγκό. Η παρακμή των κήπων δεν απορρέει από το ότι ο κόσμος συνειδητοποίησε ότι μια τέτοια εκμετάλλευση ανθρώπων ήταν εντελώς λάθος. Έπεσαν σε παρακμή από τη δεκαετία του 1930 με την έλευση του κινηματογράφου.

Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι το πρώτο κράτος που απαγόρευσε τους ανθρώπινους ζωολογικούς κήπους ήταν η Γερμανία. Αφότου οι Γερμανοί έμποροι και showman όπως ο Carl Hagensbeck δημιούργησαν τους πρώτους κήπους και τους γέμισαν με ανθρώπους από όλο τον κόσμο, ήταν ο Χίτλερ, που τους έκλεισε (ειρωνικό, ε;).

Αλλά το 1958, σε μια έκθεση, που θα παραμείνει για πάντα αποτυπωμένη λόγω της σπαρακτικής σκηνής που έδειχνε ένα μικρό κορίτσι να το ταΐζουν άνθρωποι που έσκυβαν πάνω από έναν ξύλινο φράχτη όπου το είχαν κλείσει (φωτογραφία πάνω).

Σαν είδος είμαστε ικανοί για πάντα. Από το καλύτερο μέχρι το χείριστο. Οι ιστορίες που διαβάσατε πιο πάνω αποτελούν ένα μικρό παράδειγμα, που ελάχιστοι γνωρίζουν και ακόμα πιο λίγοι θέλουν να μάθουν...

Διαβάστε περισσότερα... »

Ζώα-ήρωες που ταριχεύτηκαν μετά το θάνατό τους




Ο Χάτσικο στον σταθμό


Ζώα που υπηρέτησαν στον στρατό και στο πολεμικό μέτωπο, που έδειξαν ακλόνητη πίστη, που τα έκαναν εθνικούς ήρωες, ζώα που έδειξαν μοναδική γενναιότητα και θάρρος στη ζωή τους και διατηρήθηκαν μετά το θάνατό τους προς τιμή των αξιόλογων ιστοριών τους. Δείτε μερικά από τα πιο ηρωικά, ταριχευμένα ζώα από όλο τον κόσμο.



Λοχίας Stubby, Ουάσινγκτον, ΗΠΑ


Ο μοναδικός σκύλος που προήχθη ποτέ στο βαθμό του λοχία στον αμερικάνικο Στρατό ήταν ένα αδέσποτο που πήρε το όνομα του "Stubby" (κοντόχοντρος) για την κοντή ουρά του. Ο Stubby ήταν το πιο θαρραλέο σκυλί του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, αντιμετωπίζοντας 17 μεγάλες μάχες στο Δυτικό Μέτωπο κατά τη διάρκεια 18 μηνών στα χαρακώματα.

Μετά την εκπαίδευση του στις ΗΠΑ, έγινε μασκότ για τους στρατιώτες και μπήκε κρυφά σε ένα πλοίο. Όταν ανακαλύφθηκε, κέρδισε τον διοικητή όταν τον χαιρέτησε με το ένα του πόδι στο παράγγελμα "παρουσιάστε". Αποδείχτηκε αξιόπιστος στρατιώτης, αναζητώντας τους πληγωμένους στην ουδέτερη ζώνη, προειδοποιώντας για βόμβες που μπορούσε να ακούσει πρώτος και για βόμβες μουστάρδας πριν να είναι πολύ αργά (μια αίσθηση που απέκτησε από μια επίθεση με αυτό το αέριο που τον έστειλε στο νοσοκομείο). Προήχθη στο βαθμό του λοχία, όταν έπιασε ένα Γερμανό κατάσκοπο που κρυβόταν μέσα στα φυλλώματα κοντά στο στρατόπεδο του.



Όταν επέστρεψε στις ΗΠΑ τον φόρτωσαν με μετάλλια, συνάντησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ και στη συνέχεια τον έδωσαν στον κύριό του Robert Conroy στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Georgetown, όπου έγινε η μασκότ της Σχολής. Κατά τη διάρκεια του ημίχρονο στους ποδοσφαιρικούς αγώνες, έφερνε βόλτα στο γήπεδο για τις επευφημίες του πλήθους. Όταν πέθανε το 1926, τον ταρίχευσαν προς τιμή της γενναιότητάς του και πλέον εκτίθεται στην έκθεση "Price of Freedom: Americans at War" στο Μουσείο Σμιθσόνιαν.


Το περιστέρι Cher Ami, Ουάσινγκτον, ΗΠΑ


Το αμερικανικό τάγμα που είχε παγιδευτεί πίσω από τις εχθρικές γραμμές το 1918 δεχόταν θανάσιμα φίλια πυρά και έπρεπε απεγνωσμένα να στείλουν ένα μήνυμα ότι ήταν εκεί ζωντανοί. Είχαν ήδη στείλει δύο περιστέρια, τα οποία όμως σκοτώθηκαν, και τους είχε απομείνει μόνο ένα. Το όνομά του ήταν Cher Ami και του έβαλαν ένα μήνυμα σε μια κάψουλα στα πόδια του: "Είμαστε παράλληλα στο δρόμο 276,4. Το πυροβολικό μας ρίχνει κατευθείαν πάνω μας. Για το όνομα του Θεού, σταματήστε."

Ο Cher Ami ("αγαπητός φίλος" στα γαλλικά) σηκώθηκε στον αέρα, αλλά καταρρίφθηκε αμέσως. Ωστόσο, πέταξε και πάλι και αυτή τη φορά συνέχισε για 25 μίλια για τα επόμενα 65 λεπτά. Μια σφαίρα το βρήκε στο στήθος, ενώ μια άλλη σχεδόν του έκοψε το πόδι που είχε την κάψουλα, αλλά συνέχισε μέχρι που έφτασε, βουτηγμένο στο αίμα και τυφλό από το ένα μάτι, για να παραδώσει το μήνυμα που έσωσε τους στρατιώτες του 194 "Χαμένου Τάγματος".

Από το μέτωπο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, γύρισε πίσω στις ΗΠΑ ως ήρωας και έλαβε πολυάριθμα μετάλλια για την πράξη του. Ένα χρόνο αργότερα υπέκυψε στα τραύματά του, και ταριχεύτηκε προς τιμή της ανδρείας του. Το περιστέρι με το ένα πόδι είναι στο Μουσείο Σμιθσόνιαν στην ίδια έκθεση με τον λοχία Stubby.


Ο σκύλος του Αγ. Βερνάρδου Barry, Βέρνη, Ελβετία


Από τον 18ο αιώνα μέχρι τα τέλη του 19ου, έχει υπολογιστεί ότι τα σκυλιά διάσωσης έσωσαν πάνω από 2.000 άτομα στις Άλπεις. Το πιο διάσημο από αυτά ήταν ο Barry του Άγ. Βερνάρδου.

Το πλήρες όνομά του ήταν Barry der Menschenretter (Barry ο σωτήρας). Έζησε από το 1800 ως το 1814, σώζοντας 40 ανθρώπους. Ο Barry ήταν ένα από τα σκυλιά που ζούσαν στον Ξενώνα του Μεγάλου Αγ. Βερνάρδου και ήταν λίγο μικρότερος από τα αφράτα σκυλιά που ξέρουμε της ράτσας. Ωστόσο, αυτό δεν τον εμπόδισε από το να κάνει ηρωικές διασώσεις συμπεριλαμβανομένης, όπως λέει η ιστορία, ενός μικρού αγοριού που ήταν σε μια σπηλιά πάγου. Αφού του έγλειψε το δέρμα για να το ζεστάνει και να ξυπνήσει, ο Barry λέγεται ότι μετέφερε το αγόρι στην πλάτη του μέχρι ο μικρός να είναι ασφαλής.

Για τη σκληρή δουλειά του, ένας μοναχός κανόνισε ο Barry να ζήσει τη συνταξιοδότησή του με άνεση στη Βέρνη της Ελβετίας. Μετά το θάνατό του, το σώμα του ταριχεύτηκε και εκτίθεται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της πόλης. Υπάρχει επίσης ένα μνημείο γι' αυτόν στο νεκροταφείο σκύλων λίγο έξω από το Παρίσι και στον Ξενώνα του Μεγάλη Αγ. Βερνάρδου, υπάρχει πάντα ένα σκυλί της ράτσας που ονομάζεται Barry για να συνεχίσει το καλό του όνομα.


Το άλογο Comanche, Lawrence, Κάνσας, ΗΠΑ

Στις 25 Ιουνίου του 1876, ο στρατηγός George Armstrong Custer ξεκίνησε μια μάχη που θα κατέληγε σε μια καταστροφή. Υπολογίζεται ότι περίπου 268 στρατιώτες των ΗΠΑ σκοτώθηκαν, ενώ το ίδιο συνέβη και με δεκάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά των Σιού, Τσεγιέν και Αράπαχο. Δύο ημέρες μετά την μάχη του Little Bighorn, ο στρατός των ΗΠΑ που συμμετείχε στις έρευνες στο πεδίο της μάχης βρήκε μόνο έναν ζωντανό από το μακελειό: ένα άλογο που ονομαζόταν Comanche (Κομάντσι).

Ο Comanche είχε ήδη αποδείξει τη γενναιότητά του σε προηγούμενες μάχες, έχοντας υποστεί διάφορα τραύματα στη στρατιωτική του καριέρα. Όταν τον βρήκαν μόλις και μετά βίας στεκόταν, έχοντας επτά πληγές από σφαίρα. Αλλά επέζησε και μάλιστα αρκετά καθώς πέθανε το 1891 στο Κάνσας, σε ηλικία 29 χρονών.

Όταν πέθανε, τον ταρίχευσαν ακριβώς στην ώρα για να εμφανιστεί στη Διεθνή Έκθεση του Σικάγο του 1893. Έπειτα επέστρεψε στο Κάνσας, όπου εκτίθεται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Κάνσας.


Ο σκύλος Hachiko, Τόκιο, Ιαπωνία


Ο Hachiko ήταν ένας πιστός και υπομονετικός σκύλος που περίμενε τον ιδιοκτήτη του να επιστρέψει κάθε μέρα στο σταθμό Shibuya του Τόκιο. Μια μέρα, ο ιδιοκτήτης του δεν επέστρεψε, μιας και πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο.

Αλλά ο σκύλος τον περίμενε να επιστρέψει κάθε μέρα επί εννέα χρόνια. Όσοι σύχναζαν στο σταθμό τον αγάπησαν και σιγουρεύτηκαν ότι θα τρεφόταν και θα τον πρόσεχαν. Ένα άγαλμα στήθηκε προς τιμήν του στο σταθμό ενώ ο σκύλος ζούσε ακόμα.

Μετά από χρόνια αναμονής, ο Hachiko πέθανε το 1934 από καρκίνο, και το σώμα του διατηρήθηκε και εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο Επιστημών της Ιαπωνίας. Στο σταθμό Shibuya υπάρχουν χάλκινο σημάδια εκεί που ήταν οι πατούσες του Hachiko ενώ περίμενε πιστά το τρένο.


Ο ιπποπόταμος Huberta, King William's Town, Νότια Αφρική

Το γιατί ένας ιπποπόταμος άφησε την γούρνα του στην Ζουλουλάνδη της Νότιας Αφρικής και άρχισε να πηγαίνει νότια, είναι ένα μυστήριο, αλλά χωρίς κανένα λόγο, ο ιπποπόταμος συνέχισε να περπατάει για τρία χρόνια. Η Huberta, ο θηλυκός ιπποπόταμος, κάλυψε εκατοντάδες μίλια της χώρας και έγινε κάτι σαν σύμβολο του εθνικού φρονήματος και της ελπίδας κατά τη διάρκεια της ύφεση του 1930.

Κάποιοι πιστεύουν ότι έψαχνε για μια χαμένη αγάπη, άλλοι ότι ήθελε να ξεφύγει από τη βία, ενώ μερικοί σκέφτηκαν ότι μπορεί να έψαχνε να βρει εδάφη στα οποία κάποτε ζούσαν ιπποπόταμοι. Η φήμη της μεγάλωσε όταν διέσχισε τον ποταμό Umfolozi, πήγε για μια βουτιά στην παραλία του Ντούρμπαν (ή Ντέρμπαν, την δεύτερη σε πληθυσμό πόλη της Νοτίου Αφρικής) και έκανε ένα μπάνιο υπό το σεληνόφως στον κήπο ενός μοναστηριού. Κάποτε σταμάτησε μια ατμομηχανή καθώς κοιμόταν στις γραμμές (τελικά την αναγνώρισαν και απαλά των ώθησαν μακριά).


Σπάνια φωτογραφία της Huberta στη φύση


Λόγω της φήμης της, ονομάστηκε "Βασιλικό Παιχνίδι", το οποίο σήμαινε ότι προστατευόταν από το κυνήγι. Ωστόσο, το 1931, την σκότωσαν τέσσερις αγρότες κοντά στην King William's Town. Την δολοφονία ακολούθησε δημόσια κατακραυγή και στη δίκη που ακολούθησε, εμφανίστηκε το χτυπημένο από τη σφαίρα κρανίο της ως αποδεικτικά στοιχεία. Οι αγρότες καταδικάστηκαν σε πρόστιμο 25 λιρών ο καθένας και η Huberta εστάλη στο Λονδίνο για να ταριχευτεί. Πλέον βρίσκεται στο Μουσείο Amathole στην King William's Town.


Το ταχυδρομικό σκυλί Owney, Ουάσινγκτον, ΗΠΑ


Μια τεριέ που έκανε το ταχυδρομείο του Albany σπίτι του κατέληξε να ταξιδεύει τον κόσμο ως ένα από τα πιο διάσημα σκυλιά της εποχής του. Ο Owney το ταχυδρομικό σκυλί πιστεύεται ότι έχει επισκεφθεί 48 πολιτείες των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια των ταξιδιών της ταχυδρομικής υπηρεσίας των ΗΠΑ.

Όταν έφυγε από το Albany, του δόθηκε μια επίσημη σφραγίδα ταχυδρομείου για να τον αναγνωρίζουν ως ταχυδρομικό σκυλί, και όπου και αν πήγε δεχόταν σφραγίδες και μετάλλια. Τελικά ο διευθυντής των ταχυδρομείων του χάρισε ένα λουρί για να μεταφέρει τις σφραγίδες. Ταξίδεψε ακόμη και σε ατμόπλοια προς την Ασία και με τρένα στην Ευρώπη, ενώ πάντα συνόδευε τα γράμματα ως γούρι και αγαπημένος σύντροφος. Όπως ανέφερε η εφημερίδα Washington Post το 1895: "Ο Owney εξοικονόμησε περίπου 100.000 υπάλλήλους των ταχυδρομείων των ΗΠΑ σε όλο το μήκος και το πλάτος της γης."

Τα 372 μετάλλια του φυλάσσονται σήμερα στο Εθνικό Μουσείο Ταχυδρομίων Σμιθόσιαν, μαζί με τον Owney. Πέθανε το 1897 όταν πυροβολήθηκε μυστηριωδώς στο Τολέδο. Οι ταχυδρομικοί υπάλληλοι συνέβαλαν οικονομικά για να τον ταριχεύσουν ως μασκότ της ταχυδρομικής υπηρεσία των ΗΠΑ.


Τα σκυλιά του διαστήματος Belka και Strelka, Μόσχα, Ρωσία

Πριν ο Γιούρι Γκαγκάριν γίνει ο πρώτος άνθρωπος στο διάστημα, πολλά ζώα έδωσαν τη ζωή τους για την επιστήμη στις σκληρές και αγχωτικές δοκιμές των διαστημικών πτήσεων. Τα πρώτα πλάσματα που επιβίωσαν την 24ωρη δοκιμασία να μπουν σε τροχιά γύρω από τη γη σε ένα διαστημόπλοιο ήταν δύο σκυλιά, η Belka και η Strelka.

Όλα τα σοβιετικά διαστημικά σκυλιά, συμπεριλαμβανομένων των Belka και Strelka, ήταν αδέσποτα που τα μάζευαν από τους δρόμους και τα έβαζαν σε διάφορες προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για να δουν ποια ήταν κατάλληλα για την πτήση. Έπρεπε επίσης να είναι χαριτωμένα και ελαφριά, για τη δημοσιότητα και χάριν της μηχανικής. Η Belka και η Strelka ήταν και τα δύο χαριτωμένα και μικρά σκυλιά. Η πτήση τους απογειώθηκε στις 19 Αυγούστου του 1960 και επέστρεψαν άθικτα σε μια πομπή συνεντεύξεων και δημοσίων σχέσεων.




Μερικοί από τους απόγονους της Strelka ζουν μέχρι και σήμερα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που κατάγονται από ένα από τα κουτάβια της που δόθηκε ως δώρο στην κόρη του προέδρου JFK, στην Caroline. Και τα δυο σκυλιά ταριχεύτηκαν και βρίσκονται δίπλα στο διαστημικό τους σκάφος Vostok, στο Μουσείο των Κοσμοναυτών στη Μόσχα.


Το άλογο αγώνων Phar Lap, Μελβούρνη, Αυστραλία



Το Phar Lap δεν φαινόταν να έχει τα φόντα ενός αλόγου κούρσας: το βάδισμα του ήταν δύσκολο, το τρίχωμά του μέτριο. Ωστόσο, το άλογο θα γινόταν ένα από τα πιο διάσημα άλογα κούρσας της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας, και μια έμπνευση για τα αουτσάιντερ και όσους είχαν βαλτώσει από τη Μεγάλη Ύφεση.

Μεταξύ του 1928 και του 1932, κέρδισε 37 από 51 αγώνες του, κερδίζοντας τα ψευδώνυμα "Wonder Horse" (άλογο θαύμα) και "Red Terror" (κόκκινος τρομοκράτης). Όταν τα όνειρα είχαν χαθεί από τα οικονομικά δεινά της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας, το Phar Lap ενέπνευσε την ελπίδα. Πέθανε ξαφνικά μετά τον πρώτο αγώνα του σε αμερικάνικο έδαφος και τα αιτία δεν προσδιορίστηκαν ποτέ.

Τα λείψανά του χωρίστηκαν. Η βαριά καρδιά του, ζύγιζε δύο φορές περισσότερο από το μέσο άλογο, πήγε στο Αυστραλιανό Ινστιτούτο Ανατομίας, ο σκελετός του στο Εθνικό Μουσείο της Νέας Ζηλανδίας και το ταριχευμένο δέρμα του στο Μουσείο της Μελβούρνης.


Ο σκύλος Balto, Κλίβελαντ, Οχάιο, ΗΠΑ



Η κακοκαιρία στο Nome της Αλάσκα το 1925 είχε κάνει δραματικές και πολύ επικίνδυνες τις καταστάσεις και έπρεπε να βρεθούν φάρμακα για την διφθερίτιδα σύντομα. Το πρόβλημα ήταν ότι δεν υπήρχαν αεροπλάνα ή αυτοκίνητα που να μπορούν να φτάσουν εκεί. Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η εξάπλωση της νόσου ήταν να έρθει ο ορός με μια αλυσίδα από έλκηθρα σκυλιών.

Οι ομάδες ταξίδεψαν με το αντίδοτο. Στα τελευταία 54 μίλια την μεταφορά είχε αναλάβει ο Gunner Kaassen και η ομάδα του, η οποία είχε μπροστά ένα μεγαλόσωμο Σιβηρικό Χάσκυ, τον Balto. Μέσα από χιονοθύελλες, ο Kaassen αποπροσανατολίστηκε. Ο Balto όμως δεν έχασε τον δρόμο του και συνέχισε μέσα στο χιόνι. Στις 2 Φεβρουαρίου του 1925 έφτασαν στο Nome με το φάρμακο.


Ο Gunnar Kaasen και ο Balto το 1925


Ο Balto έγινε μέσα σε μια νύχτα ήρωας. Ένα άγαλμα στήθηκε προς τιμή του στο Central Park και γυρίστηκε μια ταινία γι' αυτόν και την ομάδα του. Ο Kaassen, για να βγάλει χρήματα, πήγε τα σκυλιά του στο βαριετέ, αλλά η φήμη τους μειώθηκε και τελικά κατέληξαν σε ένα μουσείο του Λος Άντζελες. 

Ένας επιχειρηματίας από το Κλίβελαντ τα βρήκε σε άσχημη κατάσταση και συγκέντρωσε χρήματα για να τα αγοράσει και να τα μεταφέρει στο Οχάιο το 1927. Εκεί, στον ζωολογικό κήπο, ο Balto έζησε τα τελευταία του χρόνια ήσυχα μέχρι το θάνατό του στις 14 Μαρτίου του 1933. Ταριχεύτηκε και εμφανίστηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Κλίβελαντ. Ένα άλλο μέλος της αλυσίδας για την μεταφορά του ορού, ο Togo, ο οποίος κάλυψε πραγματικά το πιο επικίνδυνο σκέλος της μεταφοράς, σώζεται επίσης ταριχευμένος στην Αλάσκα.


πηγή-3otiko
Διαβάστε περισσότερα... »

Παρασκευή 1 Ιουλίου 2016

Δύο πράγματα καθορίζουν...

Διαβάστε περισσότερα... »

Το αντίδοτο του ψυχικου πόνου



+ Μωυσέως Αγιορείτου μοναχού


Ενώ η εποχή μας χαρακτηρίζεται από την υπεραφθονία και την υπερκατανάλωση -η οικονομική κρίση έβαλε λίγο φρένο-, την υψηλή τεχνολογία, την πρόοδο της επιστήμης, τις πολλές ανέσεις και υλικές απολαύσεις, παρατηρείται σοβαρή έξαρση ψυχολογικών προβλημάτων, βλέπει κανείς γκρίζα πρόσωπα, νευρικά, ταραγμένα, φοβισμένα, αγχωμένα, θλιμμένα και στεναχωρημένα.

Ακόμη και οι νέοι ταλαιπωρούνται από έντονα προβλήματα, εσωτερικές συγκρούσεις, ψυχικά άφωτα αδιέξοδα και αβάσταχτα κενά.

Νέες ωραίες, νέοι μορφωμένοι και πλούσιοι αγέλαστοι, κατηφείς και απαισιόδοξοι. Μια εποχή κατακτήσεων, αποκαλύψεων, κερδών και επιτυχιών, που όμως οι άνθρωποί της αισθάνονται στερημένοι, δίχως ψυχική υγεία, γαλήνη και χαρά. Συχνά τα πρότυπα των νέων μας είναι μελαγχολικοί τύποι της σκληρής μουσικής, της ξέφρενης και ταραγμένης. Μερικές φορές μάλιστα νομίζεις ότι τους αρέσει να καλλιεργούν τη θλίψη και την απαισιοδοξία. Αντί η μουσική να ευφραίνει και να ανασταίνει την ψυχή, την καθηλώνει στον πικρό πεσιμισμό. Είναι της μόδας τα μελαγχολικά πρόσωπα.

Η προκλητική ένδυση των νέων, η ολονύκτια πρόχειρη διασκέδαση, ο παρασυρμός στη φοβερή μάστιγα των ναρκωτικών, η μεγάλη κατανάλωση αλκοολούχων ποτών, η πολύωρη νοσηρή εξάρτηση στο διαδίκτυο και άλλα πολλά παρόμοια οξύνουν το πρόβλημα και καθόλου δεν το θεραπεύουν. Σαν να θέλουν σώνει και καλά μερικοί να καταστρέψουν την υγεία τους, να συντομεύσουν τη ζωή τους, να μη τους ενδιαφέρει διόλου το μέλλον. Οι στατιστικές είναι λίαν λυπηρές. Σε όλο τον κόσμο 340.000.000 άνθρωποι υποφέρουν σήμερα από σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας. Σε Ευρώπη και Αμερική η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας αναφέρει πως περίπου ο μισός πληθυσμός πάσχει από κατάθλιψη, μελαγχολία και την ελαφρότερη δυσθυμία.

Παρατηρεί λοιπόν κάποιος σήμερα ειλικρινά και με πόνο πως ούτε η νεότητα, ούτε η ωραιότητα, ούτε η δόξα της επιτυχίας και της ανόδου, ούτε τα πολλά χρήματα και τα πανάκριβα ενδύματα δίνουν πάντοτε την αναμενόμενη χαρά και την πολυπόθητη ευτυχία. Εν τούτοις, μήπως η συνεχώς παρουσιαζόμενη κατήφεια θέλει να επηρεάσει τους πάντες, ώστε να πλουτίζουν οι βιομηχανίες ψυχοφαρμάκων; Η υπερβολική αθυμία, λέγουν οι άγιοι πατέρες της εκκλησίας μας, είναι το πονηρό πνεύμα της λύπης, που οδηγεί στην κατάθλιψη και τη μελαγχολία. Εύστοχα ειπώθηκε πως η κατάσταση της θλίψης μπορεί κάποτε νοσηρά να γίνει ευχάριστη, μια μορφή ήπιου σαδομαζοχισμού. Η συνήθεια αυτής της σύγχρονης κοινωνίας εκφράζει και δηλώνει τη μεγάλη απογοήτευση, που προέρχεται από την έλλειψη αξιών και τον ατομικισμό.

Μπορεί ο κάθε άνθρωπος, αν αγωνιστεί και θέλει πραγματικά, να απορρίψει από τη ζωή του άμεσα ό,τι δεν του δίνει αληθινή αισιοδοξία, χαρά και ευχαρίστηση. Έτσι ο άνθρωπος θα έχει ηρεμία, ησυχία και γαλήνη. Η συνείδησή του θα είναι αναπαυμένη, η ζωή του ατάραχη, ακόμη και ο ύπνος του γλυκός. Ο ποιητής Τ. Έλιοτ λέγει: «Κάνοντας κάτι χρήσιμο, λέγοντας κάτι ορθό, ατενίζοντας κάτι πραγματικά ωραίο, αρκούν για να ομορφύνουν τη ζωή σου». Ο Ντοστογιέφσκι έλεγε «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο». Είναι γεγονός πως το κακό, το πονηρό, το αισχρό προκαλεί και δελεάζει, όμως το καλό, το αγαθό, το ιερό και ωραίο είναι που πάντοτε θέλγει πραγματικά και συγκινεί βαθύτατα.

Η ελληνορθόδοξη παράδοση έχει δύναμη, αντοχή, νόημα, πίστη, παρηγοριά και ελπίδα. Η προσπάθεια ορισμένων να ξεριζώσουν από τις καρδιές των ανθρώπων αυτή την πλούσια και ζωηφόρα παράδοση το μόνο που θα καταφέρει θα είναι να αυξήσει τους θλιμμένους, τους απαρηγόρητους, τους ανέλπιδους.Η παράδοση αυτή γέννησε εκλεκτές μορφές αγίων και ηρώων. Ήλθε ο καιρός για μια ουσιαστική αναζήτηση, προς επανασύνδεση με την ιστορία, την παράδοση και τη συνέχειά της. Ώρα ευπρόσδεκτη, κατάλληλη και απαραίτητη για μια καινούργια ανακάλυψη της παραδόσεώς μας και της δυνατής βεβαιότητος που προσφέρει στην απόγνωση, στην κατήφεια, στην κατάθλιψη και στη μελαγχολία. 

Να το αντίδοτο του πολλού ψυχικού πόνου των καιρών μας. Είναι ανάγκη σύντομα να το αναζητήσουμε προς θεραπεία. Δεν παίρνει άλλο μια ανοημάτιστη και μαύρη ζωή. 

Δεν είναι έτσι; Είμαι υπερβολικός και παρωχημένος;

Διαβάστε περισσότερα... »

Δύο χρόνια χωρίς τον Γέροντα Μωυσή...






Του Αντώνη Μακατούνη – Από την εφημερίδα 


Δύο χρόνια συμπληρώθηκαν πριν από μερικές ημέρες από την κοίμηση μιας μεγάλης προσωπικότητας του Αγίου Ορους. Δύο χρόνια (1 Ιουνίου 2014) από τότε που ο λόγιος γέροντας Μωυσής πέταξε για τους ουρανούς, έπειτα από πολύχρονη και επώδυνη μάχη με σοβαρές ασθένειες. Χωρίς υπερβολή, έκλαψε όλο το Αγιον Ορος στο άκουσμα της κοίμησής του, αφού ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στο Περιβόλι της Παναγίας. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952, ενώ μόνασε επί 35 χρόνια στην Αθωνική Πολιτεία. Παράλληλα, ασχολήθηκε με την αγιογραφία, τη συγγραφή, την ποίηση και την κριτική. 

Συνέγραψε περισσότερα από 50 βιβλία και εκατοντάδες άρθρα, εκ των οποίων μεγάλος αριθμός έχει μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες και έχει βραβευθεί. Ελαβε μέρος σε δεκάδες συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ πραγματοποίησε αναρίθμητες ομιλίες ύστερα από προσκλήσεις Μητροπόλεων, πανεπιστημίων και συλλόγων. Για 25 χρόνια ήταν γέροντας της καλύβης Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου της Ιεράς Σκήτης Αγίου Παντελεήμονος - Κουτλουμουσίου. Θεωρείται ο πολυγραφότερος σύγχρονος Αγιορείτης. Το κυριότερο όμως είναι ότι ζει για πάντα στις καρδιές των πιστών, ενώ όσοι τον γνώρισαν έχουν ανεξίτηλα χαραγμένα τα πνευματικά σημάδια στην ψυχή τους από τη συναναστροφή μαζί του, επηρεάζοντας -προς το καλύτερο- τον μετέπειτα βίο τους. 

«Σε εποχή πνευματικής πτωχείας, έδωκεν ο Θεός τον π. Μωυσή. Καθοδηγητή του λαού, διά του λόγου του, γραπτού τε και προφορικού. Σε εποχή δυσκολότερη κι απ' αυτήν που περιγράφει ο προφήτης Ησαΐας στο Γ΄ Κεφάλαιό του. “Ιδού ο δεσπότης Κύριος σαβαώθ αφελεί από της Ιουδαίας και από Ιερουσαλήμ ισχύοντα και ισχύουσαν, ισχύν άρτου και ισχύν ύδατος” (Ησ. γ΄ 1). 

Σε εποχή που επέτρεψε ο Θεός να ζήσουμε πείνα και δίψα πνευματική, που εξέλιπαν οι δυνάμεις οι πνευματικές και ανίσχυροι βαδίζουμε παραπαίοντες, ο Θεός έδωσε άνδρα ισχυρό στον λόγο, άνδρα που εκόρεσε την πείνα μας και τη δίψα μας. Θρηνούμε ειλικρινά. Κλαίουμε και δακρύζουμε. Κι ας έχουμε γι' αυτόν τη βεβαιότητα της παρρησίας του στον Ουρανό. Κι ας ξέρουμε πως, κι αν απέθανε, ζει στα βιβλία. Στα βιβλία τα πολλά, τα αξιόλογα και ασκητικά τα οποία συνέγραψε.

Ζει ο π. Μωυσής στο σημερινό γίγνεσθαι της απανταχού γης Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ζει και χαίρει στον Ουρανό, ζει στις καρδιές μας. Μας λείπει. Είθε η Χάρις του Θεού ν' αναπληρώσει το κενό. Απέδειξε περίτρανα διά της βιοτής του πόσο αξίζει ένας άνθρωπος που εντρυφά στον λόγο του Θεού, που τον μελετά, τον ζει, τον διαδίδει» υπογραμμίζει με συγκινητικό τρόπο, μεταξύ άλλων, στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Μητροπολίτης Λαρίσης κ. Ιγνάτιος, ο οποίος συνδέθηκε πνευματικά με τον μακαριστό γέροντα, και συμπληρώνει, αναδεικνύοντας τα χαρίσματά του (σ.σ.: του γέροντα Μωυσή): «Με τον σαφή, χαριέστατο και πνευματικό λόγο του απεξέδυσε από τα ειδωλολατρικά στοιχεία τη σύγχυση της Πίστεως των ανθρώπων των ημερών μας και προσέφερε ανόθευτη τη θεία διδασκαλία.

Απεδείχθη “ανήρ παρατάξεως”. “Εν Κυρίω Θεώ Ισραήλ ήλπισεν...” (Δ΄ Βασ. ιη΄ 15). Στην πρώτη γραμμή των μεγάλων θεμάτων της Πίστεως προέτασσε γενναία το στήθος του εις παράταξιν. “Εκλεκτός εκ παντός λαού”, “έλκων ρομφαίαν”. Κεκλημένος γι' αυτό το έργο “αμφοτεροδέξιος” (Κριτ. κ΄ 16), με την ίδια δεξιότητα στα δύο χέρια του. Στην πράξη, στη θεωρία. Ικανός και εύστοχος (Κριτ. κ΄ 46). “Σφενδονίτης εν λίθοις προς τρίχα και ουκ εξαμαρτάνων...” (Κριτ. κ΄ 16). Κατά πάντα ικανός και επιδέξιος χειριστής του λόγου του Θεού. Ανήρ δυνατός εν έργω και λόγω. Εξαγγέλων τα μεγαλεία του Θεού, υπερμαχεί εύστοχα της Πίστεως. Εκλήθη και αυτός υπό του Κυρίου “ραβδίζων πυρούς (σίτου) εν ληνώ” (Κριτ. σ΄ 11), “καταρτίζων τα δίκτυα εις τον αιγιαλόν της ζωής του” (Ματθ. δ΄ 21)».

Ο Mητροπολίτης, συνεχίζοντας, τονίζει το έντονο συναίσθημα της λύπης λόγω της απουσίας του γέροντα Μωυσή: «Στερούμεθα την συντροφιά του αγαπημένου αδελφού. Στερούμεθα τον χαριέστατον άνθρωπον, τον φίλο. Εχομεν ιεράν καύχηση ότι γνωρίσαμεν αυτόν από της πρώτης νεότητός του. Οτι συνανεστράφημεν, ότι εφάγομεν και επίομεν ομού και ότι εδίδαξεν εν μέσω ημών. Εχομεν πόνον διά την στέρησίν του. Εχομεν έπαινον την αναστροφήν του. Κλαίομεν τον αποχωρισμόν».

ΕΥΓΝΩΜΟΝΕΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΦΙΛΟΣ ΜΑΣ
Και καταλήγει εκφράζοντας δημόσια την ευγνωμοσύνη του που τον γνώρισε: «Τον αγαπώμεν και το ομολογούμεν. Ευγνωμονούμεν τον Κύριον, διότι μας τον παρέσχεν φίλον και στηριγμόν εν τω βίω. Κλαίομεν διότι προώρως έφυγεν εκ μέσου ημών. Ευγνωμονούμε και όσους αδελφούς αγαπημένους μας τον γνώρισαν καλύτερον και δημιούργησαν δι' ημάς πλήθος ευκαιριών διά να τον έχωμεν συνδαιτημόνα εν μέσω ημών και να τον χαιρώμεθα. Ευχαριστούμεν και επαινούμεν πάντας τους συντρέξαντας αυτόν καθ' όλον το μήκος της επιγείου ζωής του, έως των δυσκόλων αυτών εσχάτων αυτού. Ευλογούμεν εν αγάπη και στοργή τον πρώτον και καλύτερον πνευματικόν του υιόν, τον επαινούμεν και τον παρακαλούμεν να μας θεωρή οικείους του, φίλους του, οικογένειάν του, προστρέχων πάντοτε προς ημάς».

Συνειδητά φιλόθεος και αφοπλιστικά απλός, θεωρούσε ευκαιρία αγιασμού, σωτηρίας ακόμα και την ασθένειά του! Ο μακαριστός λόγιος γέροντας φιλοξενούνταν το τελευταίο χρονικό διάστημα, ύστερα και από δική του θέληση, στο Επισκοπείο της Μητρόπολης Καστορίας, καθώς η κατάσταση της υγείας του ήταν πολύ επιβαρημένη. 

Στις τελευταίες ώρες πριν εγκαταλείψει τα εγκόσμια είχε αναφερθεί λίγες ημέρες μετά την εκδημία του με έναν ιδιαίτερα συγκινητικό τρόπο ο Μητροπολίτης Καστορίας κ. Σεραφείμ στην εφημερίδα «Δημοκρατία» και στον συνάδελφο Βασίλη Σπυρόπουλο. «Κοινώνησε το Σάββατο το βράδυ (31 Μαΐου 2014), στις 3 τα μεσάνυχτα, από τα χέρια του πρωτοσυγκέλου (σ.σ.: της Μητροπόλεως Καστορίας) π. Αθανασίου Γιαννουσά και σε μία ώρα, χωρίς κανείς να καταλάβει, έχοντας δίπλα του -κατόπιν έντονης επιθυμίας του- τον π. Αθανάσιο, τον υποτακτικό του π. Χρυσόστομο, τον διάκονο π. Γεώργιο, τον π. Νικόλαο, οι οποίοι του κρατούσαν τα χέρια και προσεύχονταν, άφησε την ψυχή του στα χέρια του Θεού» αναφέρει ο Ιεράρχης που διατηρούσε ισχυρούς πνευματικούς δεσμούς με τον γέροντα Μωυσή.

«Τον π. Μωυσή τον γνώρισα κατ' αρχάς μέσα από τις μαγνητοφωνημένες (τότε) ομιλίες του και τα βιβλία του, στο τέλος της δεκαετίας του '80. Αν και από το 1991 αλληλογραφούσαμε αρκετά συχνά και αργότερα επικοινωνούσαμε και τηλεφωνικά, μόλις στις 6/4/2006 συναντήθηκα με τον γέροντα στην ενορία μου (Αγιος Ελευθέριος Αρεως), σε ομιλία του με θέμα “Αγιορείτικο Συναξάρι του εικοστού αιώνος - πατήρ Ιερώνυμος Σιμωνοπετρίτης”. Την πρώτη φορά που τον είδα εκ του πλησίον επιβεβαίωσα την εικόνα που είχα στον νου μου περί του γέροντος. Απλότης, προσήνεια, ειρηνοποιό, αναπαυμένο βλέμμα, ευχάριστη όψη! Η πρώτη γραπτή νουθεσία του, το 1991, σε πρόβλημά μου: “Μη βιάζεσαι αλόγιστα, μην καθυστερείς περιττά”. Ο χρυσούς κανών του μέτρου!» σημειώνει με έντονη συναισθηματική φόρτιση από τις μνήμες που τον κατακλύζουν ο κ. Δημήτρης Περδετζόγλου (δρ Τμήματος Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ και διευθυντής φαρμακοποιός ΕΣΥ).

Ο ίδιος προσθέτει όσον αφορά τις αξέχαστες εκπομπές που παρουσίασε με καλεσμένο τον γέροντα Μωυσή στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας 89,5: «Παλαιότερα, κάθε Κυριακή, 3-4 μ.μ., στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος υπήρχε η εκπομπή “Συμπόσιον λόγου σε κοινωνία διαλόγου”, την οποία συμπαρουσίαζα με τη σύζυγό μου θεολόγο Λία Μωραϊτάκη-Περδετζόγλου. Είχαμε την ιδιαίτερη τιμή και μεγάλη ευλογία και χαρά να έχουμε καλεσμένο αρκετές φορές τον γέροντα Μωυσή, με ποικίλη θεματολογία. Μια ημέρα, μετά την κατ' οίκον εγγραφή εκπομπής, ακολούθησε το δείπνο. Εντυπώθηκαν έντονα και ανεξίτηλα μέσα μου η αφοπλιστική απλότητά του, η ηρεμία των κινήσεών του και η ειρήνη του λίαν φωτεινού προσώπου του! Αυθόρμητα σκέφθηκα πως, όταν ο Θεός εποίησε εν τω Παραδείσω τον άνθρωπο, πρέπει να έμοιαζε του πατρός Μωυσέως! Εξέπεμπε μια υπερκόσμια, πρωτόγνωρη, διαφορετική αύρα. Απροσποίητος, γνήσιος, αυθεντικός, απλούς, αφτιασίδωτος, αναπαυτικός και ανακουφιστικός παρά την ασθένειά του. Πάντα χαρίεις, ευγενής, ανακουφιστικός, ελπιδοφόρος και νοηματικά πυκνός ο λόγος του. Ο λόγος αυτός είναι ακατανόητος για τα ώτα του κόσμου τούτου, για τους φίλους της επιφάνειας, της μόδας, τους εραστές της εύφορης κοιλάδας και της άκαρπης συκής».

Και συνεχίζει: «Η σκέψη του, πάντα ορθόδοξα καινοτομική, ασυμβίβαστη, “άλατι ηρτυμένη”. Ζούσε βαθύτατα την ειρήνη στην ψυχή του, ευκαιρία σωτηρίας και αγιασμού θεωρούσε την ασθένειά του. Όχι θεωρητικά και δεοντολογικά αλλά άμεσα βιωματικά. Ηταν ελεύθερα, χαρούμενα και αβίαστα, αληθινά φιλόθεος, πηγαία θεοτοκοφιλής, συνειδητά φιλάγιος. Τα είχε “βρει” με τον εαυτό του και με τον Θεό του (μας;). Δεν ήθελε επαίνους. Πρόσεχε πολύ. Μια φορά, πηγαίνοντας για ηχογράφηση, μου είπε: “Μη με επαινείται, και αν ακόμη το σκέπτεσθαι, να μη μου το λέτε”. Πορευότανε, χωρίς να απελπίζεται, χωρίς να βιάζεται, διατήρησε τη διάσταση του πλάτους στη διατύπωση της σκέψεώς του, τη διάσταση του βάθους στην αλήθεια του περιεχομένου του και τη διάσταση της αιωνιότητας στην έκφραση της σοφίας του. Ως βαθύς ψυχοανατόμος, επικοινωνούσε ουσιαστικά με τον πλησίον, σε ένα βαθύτατο επίπεδο, μέχρι τον πυρήνα της υπάρξεως αυτού».

Μπορεί να μας αποχαιρέτησε νωρίς, όμως άφησε πίσω του σπουδαίο έργο, την πολύτιμη πνευματική σφραγίδα και παρακαταθήκη του. Υπάρχει ένα ρητό που λέει συχνά ο θυμόσοφος λαός μας: «Ουδείς αναντικατάστατος». Στην περίπτωση όμως του μακαριστού γέροντα Μωυσή δεν βρίσκει εφαρμογή.



ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΗ ΣΚΕΨΗ ΜΟΥ, ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΩ ΠΟΛΛΑ!
Καταλήγοντας, ο κ. Περδετζόγλου συγκινεί αναφερόμενος στην τελευταία επικοινωνία με τον δικό του γέροντα και δεύτερο πνευματικό πατέρα του, όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: 

«Περίπου έναν μήνα πριν από την κοίμησή του, ένα πρωινό απρόσμενα μου τηλεφώνησε. Ηταν εύχαρις, παρ' όλη την ασθένειά του! Οπως πάντα, ρώτησε για ένα έκαστο των μελών της οικογένειάς μου. Πώς μπορούσα να σκεφθώ πως ήταν επιγείως η τελευταία φορά που άκουγα τη χαρίεσσα φωνή του; Του οφείλω πάρα πολλά! Τον θεωρώ, εν τινί τρόπω, δεύτερο πνευματικό πατέρα μου. Μελέτησα και μελετώ ενδελεχώς και επισταμένως τα βιβλία του και μετά καρδιακής προσοχής άκουσα και ακούω διαρκώς ομιλίες του γέροντος. Ο γέροντας επηρέασε ουσιαστικά τον τρόπο σκέψεως και εκφοράς του λόγου μου. Λείπει από το Αγιον Ορος και περισσότερο από τον κόσμο τούτο. Ομως ζει καθημερινά στις καρδιές αυτών που τον αγαπούν, χωρίς τούτο να είναι κενός λόγος. Είναι αληθινό προσωπικό βίωμα για όσους το ζουν».






Διαβάστε περισσότερα... »